Björn Soenens over polarisering in Amerika: “Trump heeft in 2016 een revolutie ontketend”


Door

Archief

Terwijl de Democraten hun wonden likken na de verloren verkiezing van 2024, gedraagt president Trump zich als een pletwals. Hoe zijn we hier beland en wat valt eraan te doen? Wij vroegen het aan voormalig Amerikacorrespondent van de VRT Björn Soenens.

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 24/11/2025 – 8:22 door Samuel Bock­e­nEge Tok­man­Madeleine Cosse­ment­Mirthe Van Land­schoot­Noah Andries

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Met een burg­eroor­log, de burg­er­recht­en­be­weg­ing en slechts twee par­ti­jen lijkt polar­isatie cen­traal te staan in de Amerikaanse cul­tu­ur.

Soe­nens: “Ik ga miss­chien iets con­tro­ver­sieels zeggen, maar polar­isatie is goed voor ons.  Polar­isatie betekent dat er twee polen zijn die elka­ar aantrekken en afs­toten. Uit die tegen­stellin­gen ontstaat een gezond debat. A lit­tle com­pe­ti­tion is good. Maar als de dis­cussie ontaardt in leu­gens waar­bij de één de ander wil ver­woesten en er niet meer mee door een deur kan, dan heb je een prob­leem. Op dat punt zit­ten ze nu in de VS. Het tweepar­ti­jen­sys­teem heeft alti­jd gew­erkt, maar enkel zolang de par­ti­jen beston­den uit gematigde en extreme ele­menten aan zow­el linkse als rechtse zijde. Op die manier kon­den er meestal com­pro­mis­sen ges­loten wor­den, maar die gematigde ele­menten zijn gelei­delijk aan weggezuiverd waar­door je nu met twee absolute tegen­polen zon­der matig­ing zit.”

Op welke manier heeft Trump de Repub­likeinse Par­tij veran­derd?

“Voor Trump kwam, werd de Repub­likeinse Par­tij gezien als de par­tij van de zak­en­lieden. Trump heeft in 2016 echter een rev­o­lu­tie ontke­tend waar­bij hij de arbei­ders, die tra­di­tion­eel op de Democ­ra­t­en stem­den, naar zijn par­tij toegetrokken heeft. In een land waar geen kies­plicht is, wist Trump de kiez­ers te mobilis­eren die anders nooit zouden stem­men door in te spe­len op de woede en de haat tegen de elite. De oor­log in Irak en Afghanistan, de finan­ciële cri­sis, dat was ook effec­tief de schuld van de elite. Trump speelde ook in op de teleurstelling na Oba­ma. Hij zou de veran­der­ing bren­gen die Oba­ma niet had waarge­maakt. Trump heeft ze zelf natu­urlijk niet waarge­maakt, maar klaagde daar­na dat ‘ze’ hem stokken in de wie­len stak­en en hij kwam ermee weg.”

In een land waar er geen kies­plicht is, wist Trump de kiez­ers te mobilis­eren die anders nooit zouden stem­men

Heeft hij goed inge­speeld op de polaris­er­ing?

“Hijzelf niet, maar de mensen in zijn omgev­ing wel. Na zijn eerste ambt­ster­mi­jn ver­loor hij de macht, maar in de peri­ode erna had hij de omstandighe­den mee: de gevol­gen van de pan­demie, de hoge inflatie, de buiten­pro­por­tionele aan­dacht voor de rellen na de moord op George Floyd. Trump stak alle schuld op Biden en de Democ­ra­t­en. Tegelijk­er­ti­jd berei­d­den zijn trouwe aan­hang­ers Project 2025 voor, een uit­gew­erk­te rad­i­caal­rechtse regeer­a­gen­da, die vanaf dag 1 na zijn herverkiez­ing in snel tem­po en tot in de details werd uit­gevo­erd. Het ama­teurisme en de tegen­sput­terin­gen uit de eerste ambt­ster­mi­jn waren weg.”

Welke rol spe­len de media in die polar­isatie?

“In Ameri­ka zie je dat de jour­nal­istiek zich veel meer afspeelt in echokamers dan in Bel­gië. Als je nu bijvoor­beeld naar VTM of de VRT kijkt, liggen enkel de klem­to­nen of de redac­tionele lijn anders. In Ameri­ka gaat het over ide­ol­o­gis­che klem­to­nen, daar zit­ten zen­ders vaak in gek­leurde ide­ol­o­gis­che kam­p­en. Geregeld wor­den er nepfeit­en en leu­gens de wereld inges­tu­urd. In het Pen­ta­gon mogen sinds kort geen jour­nal­is­ten meer bin­nen die andere bron­nen willen raad­ple­gen waar­door enkel regime­beves­ti­gende jaknikkers overbli­jven. Als de waarheid geen waarde meer heeft, en als niets nog als waar wordt ervaren, ligt het veld open voor dem­a­gogen die je alles kun­nen wijs­mak­en.”

Ter­wi­jl de Repub­likeinen een blok vor­men, lijkt de Democ­ra­tis­che Par­tij met zichzelf in de knoop te zit­ten, waar zijn ze de mist inge­gaan?

“De Democ­ra­t­en hebben onder Clin­ton een derde weg gekozen. Soci­aalde­moc­ra­t­en in Europa, zoals Tony Blair, deden het­zelfde. De Democ­ra­tis­che Par­tij koos niet meer voor de arbei­ders, maar voor de cre­atieve klasse en de hoogopgelei­den. Democ­ra­t­en had­den niet in de gat­en dat de ongelijkheid steeds verder toe­nam, en er steeds meer achterbli­jvers waren. In Ameri­ka voelt die ongelijkheid veel ruw­er aan dan hier, omdat er haast geen sociale vangnetten bestaan.”

“Ik sprak ooit met jour­nal­ist en his­tori­cus Thomas Frank. Hij maak­te een onder­scheid tussen het beleid van pro­gressieven en hun gedrag. Hij zei dat Amerika­nen houden van sociale zek­er­heid, pen­sioe­nen, voed­sel­bon­nen en ziek­tev­erzek­erin­gen zoals Medicare. “They love lib­er­al ideas, but they fuck­ing hate lib­er­als.” Waarom? Omdat pro­gressieve mensen vaak zwaaien met hun vingert­je en behar­ti­gen om ver­draagza­am te zijn en een regen­boogvlag te dra­gen, ter­wi­jl ze dat zelf niet doen. Op hun deur hangt ‘refugees wel­come’, maar als er een paar dak­lozen op hun straat liggen, bellen ze de poli­tie. ‘Links lullen, rechts vullen’ noe­men ze dat.”

De polaris­er­ing was in NYC als een barom­e­ter die aangeeft dat er iets scheelde: de patiënt is een beet­je koort­sig en dan moet je naar de dok­ter

Wat moeten de Democ­ra­t­en doen, willen ze de verkiezin­gen in 2028 win­nen? 

“De duidelijke les hier is ook: stop met de mensen de les te lezen en grote principes te verkondi­gen. Tegen arbei­ders zeggen: ‘Je mag wel niet racis­tisch zijn hé’, dat helpt niet. Help je kernkiez­ers eerst een beter lev­en te kri­j­gen. Als ze iets meer mater­iële wel­vaart ervaren, dan gaan ze zich min­der bedreigd voe­len door ‘de ander’, of dat nu immi­granten zijn of andere min­der­he­den. Dat is hoe het werkt. Er wordt vaak gezegd dat de democ­ra­t­en op zoek moeten gaan naar gematigde fig­uren, maar mensen die iets doen aan de woede van de mensen vind ik in feite gematigder dan de zogezegde cen­trum­fig­uren die de woede niet aan­pakken en maar lat­en beti­jen.”

Wat maakt dat politi­ci als Zohran Mam­dani wel suc­cesvol kun­nen zijn?

“Mam­dani had een sim­pele bood­schap: freeze the rent, bouw 200.000 nieuwe wonin­gen, maak de bus gratis, net als kinderop­vang tot vijf jaar en hef 2% extra belast­ing voor de rijken. Dat is dus 20.000 dol­lar extra voor wie meer dan een miljoen dol­lar ver­di­ent. Ver­menigvuldig dat maar eens met de 384.000 miljon­airs die in New York lev­en. Dat is ruim 7 mil­jard. Dan zijn 700 miljoen voor gratis bussen een habbekrats. Je kan verkiezin­gen alleen win­nen met een heldere bood­schap. De polaris­er­ing was in NYC als een barom­e­ter die aangeeft dat er iets scheelde: de patiënt is een beet­je koort­sig en dan moet je naar de dok­ter.”


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *