De kotencrisis: wat kunnen we eraan doen?


Door

Archief

Elk jaar willen meer studenten op kot, maar het aanbod groeit niet even snel. De prijzen stijgen en koten worden luxeproducten. Wat is de oorsprong van dit probleem? En hoe lossen we het op? De stad, de studenten en de universiteit zien elk eigen oorzaken en oplossingen.

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 20/11/2022 – 16:36 door Dries Blon­trockSmil­la Desmet­Bil­lie Thiessen

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Het is cri­sis in de Gentse koten­markt. Meer stu­den­ten dan ooit stud­eren aan de Gentse hogeron­der­wi­jsin­stellin­gen. In totaal zijn ze met ongeveer 80.000, waar­van 55.000 aan UGent. Van die stu­den­ten zit vol­gens een studie van Stad Gent, in samen­werk­ing met de Gentse Stu­den­ten­raad (GSR), ongeveer 60 % op kot, en maar lief­st 75 % zou dat willen. De studie schat het koten­teko­rt op ongeveer 12.000 units. Dat is waarschi­jn­lijk een onder­schat­ting, want ongeveer 10.000 stu­den­ten die nu in gezinswonin­gen lev­en, doen dat eigen­lijk ille­gaal en belanden ide­aliter nog in een reg­uli­er kot. Het resul­taat is een jaar­lijks toen­e­mend aan­tal ongelukkige stu­den­ten en huur­pri­jzen die de pan uitri­jzen. 

Hoe is het zo ver kunnen komen?

Hoe kon het prob­leem zo groot wor­den? In de afgelopen tien jaar zijn er in Gent ongeveer 20.000 stu­den­ten bijgekomen. Toch bouwde UGent de laat­ste tien jaar geen extra homes. De Gentse hogesc­holen investeer­den wel in stu­den­tenkamers, en wellicht groei­de het aan­tal koten van par­ti­c­uliere eige­naars ook. Dat laat­ste valt echter moeil­ijk te bewi­jzen, want Stad Gent beschikt niet over exacte cijfers van het aan­tal legale koten en moet haar beleid daarom baseren op schat­tin­gen. Daar komt nog bij dat een groot deel van de stu­den­ten­pop­u­latie ille­gaal in een gewone gezinswon­ing op kot zit. 

Zoals elke eerste­jaarsstu­dent economie je kan uit­leggen, betekent een vraag die hoger ligt dan het aan­bod vaak dat de pri­jzen sti­j­gen. Reken daar nog eens de energiecri­sis en de toren­hoge inflatie bij, en het wordt al snel duidelijk waarom de kot­pri­jzen door het matig geï­soleerde dak gaan. De oploss­ing voor het prob­leem lijkt een­voudig genoeg: meer koten bouwen. Dat is echter makke­lijk­er gezegd dan gedaan. Zoals Gents schep­en van Wonen Tine Heyse (Groen) eerder al in Scham­per liet opteke­nen, lokt een nieuw koten­pro­ject meestal een golf aan buurt­protest uit. Een bek­end voor­beeld is de UGent-home die vlak­bij cam­pus Sterre zou komen, ‘home B’. Na felle protesten van natu­urliefheb­bers en buurt­be­won­ers, weigerde Vlaams min­is­ter van Omgev­ing Zuhal Demir (N‑VA) uitein­delijk de omgev­ingsver­gun­ning voor het project uit te reiken. Ze beschouwde het bosge­bied als te waarde­vol. 

Standpunt GSR

Nele Van Hoy­weghen, bestu­ur­der Soci­aal van de GSR, betreurt die besliss­ing: “Wij hebben toen gepleit voor die home. Het ging over een kli­maat­neu­traal gebouw, ter­wi­jl er op dit moment niet veel andere kli­maat­neu­trale stu­den­ten­huisvest­ing gebouwd wordt.” Het was net die kli­maat­neu­trale sta­tus die ook de kost­pri­js van ‘home A’, een ander bouw­pro­ject van de uni­ver­siteit, te hoog liet uit­vallen. Dat plan werd geschrapt.

“Ten tweede”, gaat Van Hoy­weghen verder, “betrof het sociale huisvest­ing. Dat betekent voor stu­den­ten met een (bijna)-beursstatuut vaak het ver­schil tussen wel of niet kun­nen gaan stud­eren. UGent is nu volop aan het zoeken naar oplossin­gen. Stad Gent nu ook, maar ik durf wel zeggen dat zij in het verleden te weinig heeft gedaan. De stu­den­ten­pop­u­latie aan UGent is op tien jaar tijd extreem geste­gen, maar die trend viel wel te voor­spellen.”

“Het is belan­grijk voor ons dat er min­stens 80 % basiskamers zijn” 

– Nele Van Hoy­weghen (GSR)

De GSR heeft alvast een duidelijk stand­punt ingenomen over de koten­cri­sis. Een belan­grijke pijler van dat stand­punt betre­ft Stu­dent Vil­lages. Dat zijn clus­terin­gen van stu­den­ten­huisvest­ing. Hier zullen er ook de juiste voorzienin­gen om han­den zijn en een goede toe­gang tot open­baar ver­vo­er. “Het is belan­grijk voor ons dat er min­stens 80 % basiskamers zijn”, gaat Van Hoy­weghen verder. Dat zijn kamers met gedeelde voorzienin­gen van min­i­maal 12 m². Op dit moment ligt het wet­telijke min­i­mum in grote koten­pro­jecten in Gent op 20 %. “Dat is cru­ci­aal omdat wij zien dat er een steeds grotere markt is aan lux­ekoten in Gent, maar die koten dri­jven ook de pri­js van de rest op.”

Wat Stad Gent denkt

In Stad Gent vin­dt de GSR alvast een bondgenoot om het per­cent­age basiskamers op te schroeven. “Wij vin­den ook dat die 20 % te laag is”, beves­tigt schep­en Heyse. Of het dan 80 % zal wor­den, daar wil de schep­en nog geen uit­sprak­en over doen. 

“Stu­den­ten zijn wel degelijk welkom in Gent”

– Tine Heyse, Gents schep­en van Wonen

Op de vraag wie voor de koten­cri­sis ver­ant­wo­ordelijk is, heeft de schep­en echter een ander antwo­ord dan de GSR. “Het is niet alleen onze ver­ant­wo­ordelijkheid. We helpen natu­urlijk wel mee zoeken naar oplossin­gen.” De stad heeft vol­gens haar ook aller­minst stil­gezeten: “We hebben, bijvoor­beeld, een kad­er geschapen en een oproep gelanceerd om gron­den beschik­baar te stellen voor stu­den­ten­huisvest­ing.” Dat leverde tot okto­ber al zeven mogelijk geschik­te kan­di­daat-gron­den op. “In nieuwe ruimtelijke­or­den­ings­plan­nen duiden we expli­ci­et plekken aan die geschikt zijn voor stu­den­ten­huisvest­ing. Dat zijn wel pro­jecten van lange adem. Een plan mak­en duurt al gauw vijf jaar en dan staan ze er nog niet.”

Ze pakken onze woningen af!

Voor Stad Gent is het vaak moeil­ijk om ‘gewone’ Gen­te­naars met het stu­den­ten­volk te ver­zoe­nen. Hier en daar gaan stem­men op om min­der stu­den­ten in Gent toe te lat­en of hen naar de rand van de stad te duwen. Heyse wil daar niet van weten: “Stu­den­ten zijn wel degelijk welkom in Gent. We moeten ze alleen wat meer op de juiste plaats bren­gen en vol­doende sprei­den. Er is noch de wil om te duwen, noch de mogelijkheid. Stu­den­ten gaan wonen waar ze willen wonen.”

“Het is de kot­baas die fout is en wil­lens nil­lens toch aan stu­den­ten ver­hu­urt”

– Tine Heyse

Heyse weigert ook de stu­den­ten de schuld te geven voor de over­bevolk­te stad. “Als we con­trol­eren of stu­den­ten wel in stu­den­tenkoten en niet in gezinswonin­gen wonen, dan sturen we de boete naar de eige­naar. Het is de kot­baas die fout is en wil­lens nil­lens toch aan stu­den­ten ver­hu­urt. Waarom doen ze het toch? Om meer geld te kri­j­gen. Want uit­er­aard kan er meer geld gevraagd wor­den aan vijf stu­den­ten dan aan een gezin.”

UGent-plannen in het water 

En dan is er nog die derde par­tij in dit ver­haal: onze alma mater zelve, UGent. In het project ‘Anders Wonen @ UGent’ beschri­jft de uni­ver­siteit het plan om de oud­ste homes te ren­ov­eren. Deze ren­o­vaties horen te gebeuren tussen 2024 en 2029. Om de homes te ren­ov­eren is de uni­ver­siteit van plan om erf­pach­tovereenkom­sten af te sluiten met pri­vate ontwikke­laars. Bij deze overeenkom­sten bli­jft de uni­ver­siteit eige­naar van de gebouwen, maar de ren­o­vatiekost wordt gedra­gen door privéon­twikke­laars. UGent betaalt enkel een jaar­lijks bedrag.

“Gent is een stu­den­ten­stad en zal dat bli­jven”

– Rik Van de Walle, rec­tor UGent

Naast de ren­o­vatie van de oud­ste homes stond de bouw van drie nieuwe com­plex­en op het pro­gram­ma. Zoals ver­meld zijn de plan­nen voor twee eerdere homes in het water gevallen, en nu komt ook de bouw van de derde home © uit bespar­ingsnood in het gedrang. Dit valt althans te lezen in een nota die goedgekeurd werd door de Raad van Bestu­ur, dat de financier­ing en inhoud van Anders Wonen @ UGent her­bek­ijkt. Ren­o­vaties en nieuw­bouw­pro­jecten zijn een werk van lange adem, maar hoe wil UGent op korte ter­mi­jn het koten­prob­leem aan­pakken?

Universiteit zkt. kot

Het eerste voors­tel is kijken naar ste­den die makke­lijk met de trein vanu­it Gent bereik­baar zijn. Zo huurt de uni­ver­siteit dit jaar al 100 kamers in Brugge voor inter­na­tionale stu­den­ten, maar “een toekom­stige uit­brei­d­ing van het aan­tal huurkamers op die locatie behoort tot de mogelijkhe­den”, zegt rec­tor Rik Van de Walle. Een tweede idee is om vanaf het acad­e­mie­jaar 2024 vijfhon­derd kamers te huren in Sint-Deni­js-Westrem, dewelke op fiet­saf­s­tand van cam­pussen Sterre en Ardoyen gele­gen zouden zijn. Deze kamers zijn bedoeld om stu­den­ten te kun­nen huisvesten ter­wi­jl de andere homes geren­oveerd wor­den.

Over andere mogelijkhe­den heeft de uni­ver­siteit zich nog niet uit­ge­spro­ken, maar vol­gens Van de Walle is open en duidelijke com­mu­ni­catie tussen alle betrokken par­ti­jen pri­mor­diaal, en kun­nen ook andere opties zek­er nog bekeken wor­den. “Als een Stu­dent Hotel door alle part­ners rond de onder­han­del­ingstafel naar voren wordt geschoven, waarom niet? Net daarom is over­leg over meer betaal­bare en kwaliteitsvolle huisvest­ing voor onze stu­den­ten, tussen alle betrokke­nen, broodnodig.” 

De ruimtelijke plan­ning moet dus terug naar de tekentafel. Gaat het ‘stu­den­ten­leven in Gent’ zo niet een beet­je ver­loren? De rec­tor sust: “Dat risi­co is er niet. Gent is een stu­den­ten­stad en zal dat bli­jven. De drie clus­ters waarbin­nen UGent haar cam­pussen tegen 2050 wil ontwikke­len (stads‑, mid­den- en zuid­clus­ter) bevin­den zich bin­nen de stads­gren­zen van Gent.”

Schep­en Heyse is echter voorzichtiger. “Het is goed dat die visie er is, maar er moet nog bekeken wor­den of dat in de visie van onze stad past. Het is nog maar een plan en het is voor 2050.”


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *