“De muziekindustrie is een mannenbastion op zowat alle fronten”

Die opmerke­lijke min­der­heid betre­ft niet enkel de fes­ti­val­w­ereld; op nation­aal niveau drukt het oneven­wicht tussen man­nelijke en vrouwelijke arti­esten zich door in radioprogramma’s, muziek­clubs en zelfs pri­j­suit­reikin­gen als de MIA’s. Niet ver­won­der­lijk, dus, dat ook de Gentse podia door man­nen wor­den gedom­i­neerd. Wij pol­sten bij Eric Smout, artistiek lei­der van de ron­dreizende muziek­club Democrazy, en Lind­si Den­dauw, medeo­pricht­ster van de Gentse vzw Girls go BOOM, naar de huidi­ge sit­u­atie in onze stad.

Diversiteit?

Vol­gens Smout onder­schei­dt het Gentse muziekland­schap zich op vlak van gen­der niet per se van andere ste­den. “Ik kan niet zeggen dat Gent er posi­tief of negatief uit­springt. Ik denk dat Gent zek­er niet onder­doet voor de rest van het land, maar het zou ook hier ongetwi­jfeld beter kun­nen. Het is vanouds een pro­gressieve en een toffe stad.”

“Negen pro­cent vrouwelijke muzikan­ten is belache­lijk weinig in een stad die prat gaat op haar diver­siteit en gelijke kansen”

Den­dauw is min­der te vin­den voor de posi­tieve toon; zij vin­dt de sit­u­atie in Gent erg prob­lema­tisch. “Ik  heb ooit een telling gedaan van de con­certen van Democrazy, en daaruit bleek dat slechts negen pro­cent van de muzikan­ten op de podia vrouwen waren. Dat is belache­lijk weinig, zek­er in een stad als Gent die prat gaat op haar diver­siteit en gelijke kansen.” Reden te meer om met Girls Go BOOM even Plek, de cre­atieve ruimte in de Kam­mer­straat, over te nemen. Heel feb­ru­ari lang hebben de uit­slui­tend vrouwelijke gezicht­en achter de vzw er work­shops voor vrouwen en optre­dens van vrouwelijke muzikan­ten geor­gan­iseerd. Door de begin­nende arti­esten een safe space aan te bieden, proberen ze hen vol­doende zelfvertrouwen en een duwt­je in de richt­ing van grotere podia te geven.

Witte straight boys

De onderliggende oorza­ak van de onderverte­gen­wo­ordig­ing van vrouwelijke (punk)artiesten op podia is vol­gens Den­dauw een uitver­grot­ing van wat er aan de hand is in de maatschap­pij. “Allereerst zijn er veel vrouwen die begin­nen te werken in de muziekin­dus­trie, maar noodged­won­gen moeten stop­pen omdat het onmo­gelijk te com­bineren is met het gezinsleven waar­voor zij tra­di­tion­eel ver­ant­wo­ordelijk zijn”, vertelt ze. “Verder komen er wel veel vrouwen terecht in tra­di­tionele rollen als com­mu­ni­catie en PR, maar bij­na nie­mand in het man­age­ment, de pro­gram­matie of de pro­duc­tie.”

“Punk is in de realiteit niet het open-mind­ed genre dat het zou moeten zijn”

Smout beves­tigt dat onder­scheid. “Tra­di­tion­eel is de muziekin­dus­trie een man­nen­bas­tion op zowat alle fron­ten. Wat podi­u­maan­wezigheid betre­ft, is er al veel gebeurd, maar als we het hebben over pro­gram­meren, een muziek­club of platen­fir­ma run­nen, beleid en finan­ciën … Vooral achter de scher­men werken er weinig vrouwen. Daar is dus nog heel veel werk.”

Naast de flex­i­biliteit die een job in de muziek­w­ereld vergt, haalt Den­dauw ook het algemene prob­leem van sek­sisme aan. “Vrouwelijke muzikan­ten kri­j­gen op het podi­um regel­matig de vraag of ze wel weten wat ze aan het doen zijn. Er wordt immers niet gedacht dat ze zelf zullen spe­len, maar de lieven van de muzikan­ten zijn. Het­zelfde gebeurt in recen­sies, waarin vrouwen veel meer op hun uiter­lijk wor­den afgerek­end dan man­nen.” Wat de punkscene betre­ft, is die scheeftrekking nog merk­waardi­ger dan in andere sti­jlen of sub­cul­turen. “Heel con­tra­dic­torisch aan punk is dat het een heel open-mind­ed genre zou moeten zijn, maar het in de prak­tijk toch te wensen over­laat. Punk zou anti-autori­tair moeten zijn, anti-pret­ty much every­thing en een plek waar min­der­he­den hun stem kun­nen lat­en horen. In de realiteit is dat gewoon echt niet het geval, en zijn het vaak nog steeds witte straight boys die hun shit doen.”

Van gelijkheid geen sprake

Den­dauw en Smout zijn het er dus over eens dat de ver­houd­ing tot op van­daag over­helt naar de man­nelijke zijde, maar hoe zit het met de (posi­tieve) evo­lu­tie? Vol­gens Smout vin­dt er wel degelijk een inhaal­be­weg­ing plaats. “Er staan nu veel meer vrouwen op het podi­um dan er de laat­ste jaren ooit ges­taan hebben, denk ik.” Van gelijkheid is er des­on­danks nog geen sprake, maar de kansen die vrouwen kri­j­gen om op een podi­um hun ding te doen, zijn al sterk toegenomen. “Ik kan niet zeggen dat de ver­houd­ing op dit moment gelijk is, want dat is nog niet het geval, maar als je onze pro­gram­matie bek­ijkt, zie je dat vrouwen daar een goede plek kri­j­gen. Niet enkel als sup­port act, maar ook als head­lin­er of als frontvrouw van een groep.”

Ook Den­dauw koestert hoge verwachtin­gen voor de toekomst. “Ik denk wel dat er din­gen aan het veran­deren zijn. Er komen ook over­al ongelofe­lijk goeie bands op. In Bel­gië is het nog behoor­lijk stil, maar in Ned­er­land, Enge­land of Ameri­ka heb je echt vree straffe girl bands met activis­tis­che lyrics. In de hip-hop is er trouwens een gelijkaardi­ge beweg­ing aan de gang.”

Zakenmannen en grafiekjes

Over de aan­pak van het onderliggende prob­leem bestaat er dan weer min­der duidelijkheid. Vol­gens Smout kun­nen alle  beet­jes helpen, maar ligt de ver­ant­wo­ordelijkheid vooral bij de grote organ­isaties. “Ik denk dat de bestaande organ­isaties heel hard moeten nadenken over hoe ze vrouwen beter kun­nen inte­gr­eren in hun werk­ing, zow­el als medew­erk­er als als arti­est. Het is cru­ci­aal dat de organ­isaties die nu actief zijn er in hun beleid effec­tief werk van mak­en.” Daar­bij legt hij  de nadruk op vrouwen in het man­age­ment en het beleid van de muziekin­dus­trie, waar vol­gens hem nog een lange weg af te leggen is.

Den­dauw probeert met Girls go BOOM een ver­schil te mak­en via de omge­keerde weg, niet van boven naar onder. “Vroeger wer­den fes­ti­vals geboekt door gas­ten die wat feel­ing had­den met trends en opkomende bands. Nu wordt dat bepaald door zak­en­man­nen die afkomen met hun grafiek­jes en zeggen: ‘Als je Roy­al Blood boekt, zal de tick­etverkoop met dit pro­cent sti­j­gen’. Zelfs een alter­natief fes­ti­val als Dour pro­gram­meert op die manier.” Omdat met pro­gram­matie op de main­stream fes­ti­vals groot geld gemoeid is, wijst Den­dauw de under­ground scene aan als poten­tiële voed­ings­bo­dem voor een koersveran­der­ing in de muziekin­dus­trie. “We moeten terug naar pro­gram­matie op basis van gut feel­ing en moeten muziek een plaats geven die gevaar­lijk en rel­e­vant is, die vuil aan­voelt en iets doet met mensen. Er wordt te veel op safe gespeeld en er wor­den te weinig risico’s genomen”, besluit ze.

“Er wordt te veel op safe gespeeld en er wor­den te weinig risi­co genomen”

Quo­ta vin­dt ze geen geschik­te oploss­ing. “Je kan niet meer vrouwelijke bands op een affiche zetten als er niet ergens meer vrouwelijke bands van dezelfde kwaliteit toe­stromen.” Het prob­leem ontstaat dus in een vroeger sta­di­um, waar dis­crim­i­natie ver­hin­dert dat vrouwen kun­nen doorstromen naar het cir­cuit.

Een drastis­chere oploss­ing zoals in Zwe­den, waar dit jaar voor het eerst een fes­ti­val exclusief voor vrouwen wordt geor­gan­iseerd, kan wel degelijk zijn nut hebben, vin­dt Den­dauw. Het idee ontstond naar aan­lei­d­ing van de stopzetting van het Zweedse fes­ti­val Brå­val­la, wegens ver­schil­lende gevallen van sek­sueel geweld tegen­over vrouwen. “Tegelijk­er­ti­jd is het niet waar we naar­toe moeten, en mag het nooit het ein­dresul­taat zijn, maar het kan wel een tijdelijke waarde hebben”, stelt ze. “Nu word je al-tijd lastiggevallen op fes­ti­vals.” Geno­teerd, Schuere­mans?