Een apologie van de kritische journalist


Door

Archief

Daan Men zegt wel eens dat de mooiste vorm van kri­tiek zelfkri­tiek is. “Laat degene onder u die zon­der zon­den is, het eerst een steen op haar wer­pen,” zoals Jezus dat zo mooi kon zeggen. Al was hij niet de eerste om dit te verkondi­gen. Vier­hon­derd jaar voor de zelfverk­laarde zoon van God geboren werd, moest Sokrates zichzelf…

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 20/10/2019 – 18:45 door Daan Van Cauwen­berge

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Daan

Men zegt wel eens dat de mooiste vorm van kri­tiek zelfkri­tiek is. “Laat degene onder u die zon­der zon­den is, het eerst een steen op haar wer­pen,” zoals Jezus dat zo mooi kon zeggen. Al was hij niet de eerste om dit te verkondi­gen. Vier­hon­derd jaar voor de zelfverk­laarde zoon van God geboren werd, moest Sokrates zichzelf verdedi­gen voor de heersers van Athene. Hij werd aangeklaagd voor het ver­pesten van de jeugd en het verzin­nen van goden. Kor­tom: ze von­den hem nogal een klootzak. De speech die Sokrates toen gaf, is de geschiede­nis inge­gaan als ‘De Apolo­gie van Sokrates’. Een apolo­gie is een speech, waarin de sprek­er niet zomaar een paar daden probeert te verdedi­gen, maar een legit­i­matie probeert te geven voor zijn bestaan.

De jour­nal­ist bevin­dt zich van­daag de dag in een soort­gelijke sit­u­atie. Jour­nal­is­ten zouden niet kri­tisch genoeg zijn, te links zijn en hun onder­w­er­pen slecht selecteren. Ze bezoede­len de jeugd en verzin­nen nieuwe goden. Ook Klein Vlaan­deren bli­jft niet bespaard van kri­tiek. In het regeringsakko­ord stellen politi­ci dat de VRT te links zou zijn. De VRT moet ‘Vlaams, slank en neu­traal’ wor­den.

Tijd om weer met ste­nen te gooien

In al deze kri­tieken wordt het woord ‘neu­traal’ op een erg vreemde wijze gebruikt. Neu­traal is een soort ide­al­is­tis­che besluitvorm­ing die zich enkel baseert op feit­en en niet laat lei­den door per­soon­lijke over­tuigin­gen. Neu­traliteit is een woord dat we asso­ciëren met weten­schap­pers, niet met jour­nal­is­ten. Maar zoals met veel ide­alen gebeurt, is ook ‘neu­traliteit’ maatschap­pelijk als leu­gen ont­maskerd door de ‘vri­je denkers’, een bijprod­uct van sociale media en het inter­net. Weten­schap­pers vor­men oorde­len die ze niet op feit­en baseren en het­zelfde lijkt te gelden voor jour­nal­is­ten, leerkracht­en en zelfs politi­ci. De poging tot neu­traliteit wordt daar­door nu als ver­wi­jt gebruikt door de gedesil­lu­sioneerde dwars­denkers.

Maar hoe ga je om met een wereld waarin iedereen een mening heeft? Onze Vlaamse regering roept op tot plu­ral­isme. Programma’s en artikels moeten tegengestelde extreme menin­gen samen­bren­gen en met elka­ar lat­en bot­sen. Het resul­taat zijn het soort schreeuwprogramma’s die we ken­nen uit de VS. Of Vlaamse poli­tieke pro­gram­ma’s, waarin Maarten Boudry en Anuna De Wev­er over het kli­maat moeten debat­teren en er vooral geen weten­schap­pers mogen komen. Want als iedereen een mening heeft, waarom focussen we ons dan niet op de meest extreme menin­gen?

De jour­nal­ist mag niet in deze valse neu­traliteit trap­pen. Lat­en we min­der de brave chris­ten spe­len en ons niet lat­en degraderen tot mod­er­a­tors in dis­cussies tussen ‘opiniemak­ers’. Het wordt tijd dat we weer naar Sokrates luis­teren. Want al staat Sokrates bek­end voor zijn apolo­gie, hij was ook een bek­end gooier van ste­nen. Hij zocht mensen uit op straat die zichzelf heel wat von­den en stelde kri­tis­che vra­gen om aan te tonen dat die fig­uren full of shit waren. Het soort vra­gen die jour­nal­is­ten van­daag niet meer dur­ven te stellen en over­lat­en aan stu­den­ten in het open­ingscol­lege van Carl Devos. 

Ja, de jour­nal­ist heeft een mening. Maar dat mag hem er niet van weer­houden om kri­tis­che vra­gen te stellen of bang te zijn voor het spook van de neu­traliteit. Als we zev­er horen, dan moeten we dat ook zo dur­ven benoe­men en als we vra­gen hebben, dan moeten we die stellen zon­der een blad voor de mond te nemen. Tijd om weer met ste­nen te gooien.


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *