Een oplossing voor de klimaatopwarming? De CO2 taks


Door

Archief

Op donderdag 14 februari zijn jongeren naar Brussel getrokken om hun teleurstelling in verband met het klimaatbeleid te demonstreren. "Een ambitieuzer klimaatbeleid!" klinkt het. Maar wat kunnen politici eigenlijk doen? Wim Soetaert, professor aan de Faculteit Bio-ingenieurwetenschappen, argumenteert dat de economische markt een veel betere beslissingsnemer zou zijn dan eender welke politicus.

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 17/02/2019 – 14:06 door Katrien Van­den­broeck­Mingt­je Wang

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

CO2 in evenwicht

Het is een bek­end ver­haal: een even­wichtige atmos­ferische CO2-con­cen­tratie creëert een bevorder­lijke kli­maat voor lev­en op aarde. Uit­gestoten door natu­urlijke bron­nen zoals geis­ers en vulka­nen, maar uit­er­aard ook door dieren, wordt CO2 weer opgenomen via foto­syn­these door planten. Deze planten geven zelf ook O2 af in de lucht waar­door onder meer jij en ik nog steeds gretig kun­nen ademhalen. Maar bij het ver­bruik van fos­siele brand­stof­fen, eigen­lijk ances­trale resten van plan­taardig en dier­lijk lev­en die onder de grond wer­den opges­la­gen als kool­wa­ter­stof­fen, ontstaan er eve­neens CO2-gassen die zich ophopen in de atmos­feer van onze aarde.

In pre-indus­triële peri­odes lag de con­cen­tratie CO2 in de lucht op ongeveer 280 parts per mil­lion (ppm). Sinds het begin van de twintig­ste eeuw en nog meer de laat­ste jaren met de ontwik­kel­ing van onder andere de auto­mo­biel­sec­tor, lucht­vaart en andere tech­nolo­gieën, is het CO2-peil echter enorm geste­gen. Tegen­wo­ordig zit­ten we aan 410 ppm, en het bli­jft steeds sneller sti­j­gen.

“Politi­ci zijn in 90% van de gevallen geen weten­schap­pers, dus wat weten zij daar­van? Niets”

CO2 maakt deel uit van de bek­ende ‘broeikas­gassen’. Dit zijn gassen die de warmtes­tralin­gen tegen­houden en dus de aarde ‘isol­eren’. Op zich is daar niks mis mee. Zoals reeds ver­meld zouden we zon­der CO2 ook niet kun­nen over­leven, want dit broeikas­ef­fect zorgt namelijk voor een aan­ge­name tem­per­atu­ur. Desal­ni­et­temin kan een te hoge con­cen­tratie ervoor zor­gen dat de natu­ur buiten even­wicht dreigt te rak­en. Lees: het smelten van de ijskap­pen, extreme weer­som­standighe­den, bos­bran­den, over­stro­min­gen en extreme droogte. Naast veran­derin­gen in het kli­maat heeft een te hoog CO2-gehalte in de lucht ook neven­ef­fecten op de bio­di­ver­siteit. Door haar goede oplos­baarheid in water, sti­jgt de zuurte­graad van de zee en dat lei­dt tot het uit­ster­ven van vele vis­soorten. 

Ondanks het feit dat zo goed als elke weten­schap­per de nefaste effecten van CO2 op ons leefm­i­lieu beves­tigt, is de glob­ale uit­stoot ervan nog steeds niet aan het dalen. Nieuwe groene tech­nolo­gieën zijn volop in ontwik­kel­ing, maar de groene golf over de energiemarkt bli­jft uit. Voor 2020 moesten Bel­gië en alle andere lan­den die het Par­i­jsakko­ord ondertek­enden, zich scharen bij een beperk­ing van de glob­ale toe­name in tem­per­atu­ur tot max­i­mum 2°C. “Maar,” zo stelt Wim Soetaert, pro­fes­sor Indus­triële Biotech­nolo­gie aan de Uni­ver­siteit Gent, “zoals we al hebben gezien, hebben politi­ci er niet veel van gebakken. Die politi­ci zijn in negentig pro­cent van de gevallen geen weten­schap­pers, dus wat weten zij daar­van? Niets. Desal­ni­et­temin spe­len ze wél een belan­grijke rol in het kli­maat­de­bat.”

Wim Soetaert

Make the world Greta again!

Gre­ta Thun­berg startte in augus­tus 2018 met haar actie ‘Spi­j­be­len voor het kli­maat’, een vonk die enkele maan­den lat­er het start­punt vor­mde voor protesten over heel Europa. “Jul­lie zijn nog niet vol­wassen genoeg om de waarheid te zeggen en zelfs dat lat­en jul­lie aan ons, kinderen, over”, zei het nog maar 15-jarig Zweeds meis­je op de kli­maat­top in decem­ber 2018. Ze keerde zich naar de politi­ci in de zaal: “Ik wil dat jul­lie panikeren.” De zwaarste gevol­gen van de con­tin­ue, mas­sale uit­stoot van van­daag zullen namelijk de burg­ers van mor­gen moeten zien op te lossen. Een moeil­ijke, zo niet onhoud­bare, toekomst die de mens nog te wacht­en staat.

“Hernieuw­bare energie is van­daag de dag veel goed­kop­er dan kernen­ergie. Kernen­ergie is economisch gewoon non­sens” 

Maar vol­gens Soetaert mogen we niet aan politi­ci vra­gen om bepaalde tech­nolo­gieën of maa­trege­len te kiezen om ons te red­den: “Ze gaan bij­na alti­jd voor het ver­keerde kiezen. Zij weten daar gewoon­weg niets van. Ze lat­en zich lei­den door de waan van de dag. Er komt dan iemand die hen vertelt dat kernen­ergie dé oploss­ing is en ze denken dan dat dat wel goed klinkt, want het is een prof die dat zei, dus het zal wel cor­rect zijn zek­er?” Hierop een besliss­ing baseren kan slecht uit­lopen. Het Verenigd Koninkrijk had bijvoor­beeld sterk in kernen­ergie geïn­vesteerd, maar deze blijkt uitein­delijk veel te duur te zijn. “Twee weken gele­den zijn ze gewoon gestopt met het bouwen van hun drie nieuwe kern­cen­trales. Waarom? Omdat het niet klopt! Het is hopeloos. Hernieuw­bare energie is van­daag de dag veel goed­kop­er dan kernen­ergie. Kernen­ergie is economisch gewoon non­sens. Bij kernen­ergie hebben de kosten de neig­ing om te sti­j­gen, ter­wi­jl ze bij hernieuw­bare energie voort­durend dalen. Boven­di­en duurt het veel te lang om een kern­cen­trale te bouwen, min­stens vijf­tien jaar, ter­wi­jl je zon­nepan­e­len op een nam­mid­dag gewoon installeert.”

De carbon tax

De oploss­ing dan? De car­bon tax, een idee dat eve­neens naar voren werd gebracht door de economen Joseph Stiglitz en William Nord­haus. “Het is nodig dat er een markt is, dat er een vraag is en dat er een draagvlak is voor groene energie,” stelt Soetaert voor, “en zo lat­en we ‘de natu­ur’, de onzicht­bare hand van Adam Smith, zijn werk doen. Vanaf dit moment is het een kwest­ie van evo­lu­tie. De ideeën die werken zullen flo­r­eren en deze die niet werken zullen ten onder gaan. Je moet daar niet in kiezen, dat regelt zichzelf.”

“De gedachte dat we op zoek zijn naar dé oploss­ing die alle prob­le­men zou oplossen is absurd”

Er bestaan namelijk duizen­den alter­natieven die allen CO2-uit­stoot zouden kun­nen beperken. “Al deze oplossin­gen teza­men zullen het prob­leem oplossen”, benadrukt Soetaert. “De gedachte dat we op zoek zijn naar dé oploss­ing die alle prob­le­men zou oplossen is absurd.” Alle tech­nolo­gieën bun­de­len tot één of een selec­tie mak­en van welke tech­nolo­gie de beste is, is vol­gens Soetaert onmo­gelijk: “Dat is te com­plex, wij kun­nen dat niet. Enkel de markt kan dat rege­len.” Een ver­hoging van de pri­js van pro­ducten afkom­stig uit vervuilende pro­duc­tiekanalen zou het pro­ces in gang kun­nen bren­gen. “Ik hoef niet te kiezen of de Del­haize goed­kop­er is dan de Car­refour. Ik laat dat gewoon over aan het sys­teem van de con­cur­ren­tie en logis­cher­wi­js werkt het. Degene die er niét in slaagt com­peti­tief te bli­jven, gaat fail­li­et.” Of ver­taald in de woor­den van de Chi­nese staats­man Deng Xiaop­ing: het maakt niet uit of de kat zwart of wit is, zolang het maar muizen vangt.

“Als je dan toch iets moet belas­ten, belast dan iets waar je vanaf wil. Belast gewoon CO2”

Belastin­gen zijn in het alge­meen een noodza­ke­lijk kwaad die politi­ci niet al te graag in hun cam­pagne naar voren willen bren­gen. “Als de staat geen geld meer kri­jgt stopt alles te draaien”, zegt Soetaert. “Als je dan toch iets moet belas­ten, belast dan iets waar je vanaf wil. Van­daag wor­den we nog steeds met het BTW belast op con­sump­tie, alsof dat iets slechts zou zijn. En wat belas­ten we verder nog? Werk! Alles wat we wél willen belas­ten we, en alles waar we vanaf willen belas­ten we niet. Ja, wat zijn we goed bezig! Belast gewoon CO2-uit­stoot, en je zal zien, de wereld gaat haar uiter­ste best doen om haar CO2-uit­stoot te ver­min­deren. In Europa wordt slechts 30% van de CO2-uit­stoot belast via het ETS ( Euro­pean Emis­sion Trad­ing Sys­tem, red.), maar dat is enkel op de zware indus­trie. De overige 70% bli­jft dus onbe­last, daar­door is er geen zel­freg­ulerende mark­twerk­ing en geen druk om min­der CO2 uit te stoten.”

Technologie en CO2

Naast economis­che incen­tives, zijn nieuwe tech­nolo­gieën zek­er ook nodig, maar ook deze zouden vol­gens de pro­fes­sor voortvloeien uit een com­peti­tieve markt. “Vroeger waren de groe­nen over het alge­meen tech­nolo­gie-vijandig”, brengt Soetaert naar voor. “Tech­nolo­gie was de vijand, niet de oploss­ing. Van­daag moet je vast­stellen dat diezelfde mensen pro-wind­molens zijn, pro-zon­nepan­e­len…  Oftewel: tech­nolo­gieën! De groe­nen geloven weer in de won­deren ervan.”

Soetaert waarschuwt eve­neens om alle ver­ant­wo­ordelijkheid naar tech­nol­o­gis­che inno­vatie af te schuiv­en. “De tech­no-opti­mis­ten die zeggen dat nie­mand zijn gedrag hoeft aan te passen en dat de tech­nolo­gie het wel zal oplossen, zijn onre­al­is­tisch. Tech­nolo­gie is niet de enige oploss­ing.” Men heeft bei­den nodig, stelt Soetaert, zow­el tech­nolo­gie als gedragswi­jzigin­gen. Maar bei­den zijn niet als zodanig uit elka­ar te halen, legt hij uit. Een bedri­jf dat in hernieuw­bare tech­nolo­gie investeert, dat op zoek gaat naar effi­ciën­tere en goed­kopere pro­ducten, zal de voorkeur kri­j­gen van de con­sument. Als de trein sneller en verder rijdt, en ook nog eens goed­kop­er wordt, dan zal men het vliegtick­et er wel voor willen inruilen.

Groen België als voortrekker

Op de vraag of Bel­gië eigen­lijk deze besliss­ing alleen zou kun­nen nemen, stelt Soetaert deze best Europees wordt geregeld, niet­te­gen­staande Bel­gië nog het voor­touw kan nemen in Europa. Op dezelfde manier zou Europa zelf ook het voor­touw kun­nen nemen wereld­wi­jd. “Kijk maar naar Anuna De Wev­er. Wat kan zij bereiken? We hebben het de afgelopen weken wel gezien. Als één per­soon zoi­ets in gang kan bren­gen, dan kan één land zek­er ook zoi­ets bereiken. Een land heeft miss­chien geen absolute zeggen­schap in zulke maa­trege­len, maar ze heeft zek­er invloed. Brus­sel ligt per slot van reken­ing nog steeds in Bel­gië. Als wij iets willen, écht willen, dan zal Europa wel vol­gen, en lat­er de rest van de wereld.”

“Kijk maar naar Anuna De Wev­er. Wat kan zij bereiken? We hebben het de afgelopen weken wel gezien”

Op de vraag of dit niet eerst alles duur­der zou mak­en, stelt Soetaert dat de nieuwe CO2-taks gecom­penseerd zou kun­nen wor­den door een ver­lag­ing van het BTW of andere belastin­gen, al gaf hij toe dat het voor som­mi­gen pijn­lijk zou kun­nen wor­den. “Ja, in het begin zal het zek­er geld kosten, maar als we niets doen gaat het ons nog veel meer geld kosten. Het mooie is dat we mits investerin­gen uitein­delijk geld zullen uits­paren, de economie zal door de CO2-taks ook nog ges­tim­uleerd wor­den.”

De macht ligt uitein­delijk bij de maatschap­pij: zij kiest en bli­jft kiezen in welke richt­ing de wind zal waaien.


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *