“Het is utopisch te denken dat iedereen mee kan”


Door

Archief

Onderzoeksjournaliste Saskia Van Nieuwenhove werd na de tragische dood van Jordy gekatapulteerd tot gezicht van de jeugdzorg in Vlaanderen. Als ex-instellingskind bevecht ze de klok rond alle onrecht tegenover kinderen. Wij konden haar spreken in haar stamcafe, Achturenhuis in Ledeberg. 

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 29/11/2016 – 17:58 door Lau­ra Mas­sa

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Van Nieuwen­hoves gsm staat geen moment stil. Ook wan­neer wij bin­nen komen, is ze druk in de weer met mensen die haar hulp of goede raad willen. Zonet sprak ze nog met een mosli­ma die ver­dacht wordt van betrokken­heid bij een ter­ror­is­tis­che aanslag, ter­wi­jl ze gewoon al jaren werkt in een rusthuis. Van Nieuwen­hove denkt dat het om naamsver­war­ring gaat, “maar tegelijk­er­ti­jd is dat kind van die dame wel geplaatst, sinds sep­tem­ber.” Op de tijd dat wij het gesprek voeren, hebben weer drie onbek­ende mensen haar gecon­tacteerd. Dat ze daar­bij geen blad voor de mond neemt, is snel duidelijk. 

Feelgoodshow

In haar blog bekri­tiseerde ze laatst ook Rode Neuzen Dag (sic,  het is VTM), dat sinds vri­jdag het Sint-Pieter­splein siert. Op zich een mooi ini­ti­atief, maar toch stu­it de spek­takelshow Van Nieuwen­hove sterk tegen de borst. “Het feit dat de com­mer­ciële oproep iets doet rond bewust­word­ing is per­fect, maar die com­mer­ciële toets met showge­halte is niet nor­maal.” Ook het plat­form dat de media hen biedt stelt ze danig in vraag. “Politi­ci komen met gemak een check uit­de­len die ze eerst ingetrokken had­den. In inter­views wordt hen geen of nauwelijks weer­w­erk gebo­den. Het feit dat zij gevraagd wor­den en dan nog komen, vind ik pro­pa­gan­da.” Daar­naast vin­dt ze dat het hele pre­ven­tieve luik rond geestelijke ziek­ten bij jon­geren wordt genegeerd. “We zit­ten in een maatschap­pij die geleid wordt door een pop­ulis­tisch dis­cours. We besef­fen niet genoeg dat politi­ci juridis­che quatsch vertellen in quotes en slo­gans en daar­bij dat dis­cours reg­u­laris­eren. Als ze vrouwen­za­k­en en racisme over­bod­ig vin­den, vin­den mensen dat ze zich dat ook alle­maal maar kun­nen per­mit­teren om dergelijke onzin uit te kra­men.” 

Vermarkting van de zorg

In het hulp­pro­ces schuilt heel vaak bureau­cratie. “De bal­ans zit volledig scheef”, zucht Van Nieuwen­hove. “Als je Jordy optelt in admin­is­tratieve uren, dan zal de instelling kun­nen bewi­jzen dat ze veel tijd in hem hebben gesto­ken. Maar waar is de menselijke tijd naar­toe? Ook al past iemand niet meer in een hok­je: als je sig­nalen kri­jgt, luis­ter je toch? En dàt heeft Jordy gedaan. Hij heeft sms’en ges­tu­urd.”

(Ver­beten) “Ik slik het niet meer. Ik ben zowat het boeg­beeld gewor­den van die zin, maar ik voel mij eigen­lijk maar een kleine pion. Ik kijk op naar de mensen die al jaren in de jeugdzorg werken. Je kan je afvra­gen: ‘waarom roepen zij niet?’, maar zij zijn natu­urlijk afhanke­lijk van hun werkgev­er. Als die mensen hun mond open doen in de media, zijn ze gegaran­deerd hun job kwi­jt. Maatschap­pelijk ben ik ook ont­goocheld dat Jordy’s ver­haal al zo snel gepasseerd is. Maar gis­teren heb ik met een aan­tal van de hulpver­len­ers gespro­ken en het doet mij deugd dat ze het niet ver­geten zijn. Het werk in de zorg is pure waanzin gewor­den”, besluit ze.

“Ik voel mij eigen­lijk maar een kleine pion.” 

Als voor­beeld haalt ze haar eigen jeugd aan. “Toen ik werd geplaatst, was ik gewoon een kind in nood. Ik kreeg eten, drinken en mensen vroe­gen hoe het met mij ging. Van­daag vullen de medew­erk­ers eerst 20 uur con­textbladeren in. Het is gewoon ridicu­ul.”

Toch pleit ze niet voor anar­chie in het sys­teem: “Con­t­role en transparantie moeten er zijn. Een voorzien­ing moet ver­ant­wo­or­den waar het geld naar­toe is gegaan. En een kind heeft er recht op om lat­er zijn of haar dossier in te kijken. Die twee fac­toren mak­en admin­is­tratie noodza­ke­lijk. Maar wat men nu method­isch doet, gaat mijn gren­zen te boven. Ik heb geen method­ieken nodig om Jordy’s ver­haal te analy­seren. Vroeger waren opvoed­ers bij­na heel de tijd opvoed­ers, van­daag vullen ze papieren in.”

“Vroeger waren opvoed­ers opvoed­ers, van­daag vullen ze papieren in.” 

Afstandsnabijheid

Zorgt de ver­mark­t­ing ook voor interne ver­hard­ing in de zorg? Dat denkt Van Nieuwen­hove wel. “‘Afs­tand­snabi­jheid’ wordt er bij die mensen in gestampt. Je mag niet te betrokken ger­ak­en. Ik ken zelfs een vrouw die na negen jaar werk met vluchtelin­gen werd ontsla­gen, omdat ze hen na haar uren nog eten ging geven. Hoe kan je nu iemand ontslaan omdat die te betrokken is? Nee, alles moet mark­t­ef­fi­ciënt zijn, klinkt het dan.”  Een gevolg daar­van is dat mensen dan ook geen waarder­ing meer kri­j­gen. “Thuis zit een opvoed­ster die zich schuldig voelt over Jordy, ter­wi­jl zij de laat­ste is die in mijn ogen zich schuldig moet voe­len. Tijd­skredi­et en man­tel­zorg wor­den veel te weinig onder­s­te­und. De mensen die een burn-out kri­j­gen, zijn vaak mensen die tegelijk werken en deze maatschap­pelijke zor­gen op zich nemen. Die burn-out­regel­gev­ing is daar­bij slechts pleis­ter­w­erk. Het is een gevolg van het beleid dat gevo­erd wordt.”

“De zorg is een kluwen van ver­ant­wo­ordelijkheid en con­t­role die ook aansprake­lijkheid beci­jfert”, vertelt Van Nieuwen­hove. “Het gaat er niet om een schuldige als mens aan te duiden, maar wel om de fouten van het sys­teem aan te kaarten en aan te pakken. Ik heb op 11 sep­tem­ber niets anders geho­ord dan dat er mid­de­len teko­rt zijn. En dat is uit­er­aard zo. En dan wor­den er mid­de­len beloofd, maar er is eigen­lijk niets veran­derd. Ik kan u meen­e­men naar de hoek van het plein hier. Daar kraakt een 19-jarige die zijn hele lev­en in de kinderpsy­chi­a­trie heeft gezeten een pand. Hij mag geen huur­con­tract afs­luiten, noch een bankreken­ing ope­nen want hij staat onder bewind­vo­er­ing. De instelling zegt dat hij zijn afsprak­en niet nakomt, maar dàt is net één van zijn prob­lematieken. Zo iemand geven ze dan de straat als sanc­tie.”

“Wat zijn we met veront­waardig­ing als we er niet in sla­gen onze eigen buren nog te ken­nen?” 

Sociale cohesie

Maar niet alleen struc­tureel moeten er aan­passin­gen komen. Buur­tini­ti­atieven kun­nen de sociale cohe­sie vol­gens Van Nieuwen­hove ook danig ver­sterken. “Natu­urlijk moet het vanu­it de maatschap­pij ook komen, maar dat mag geen excu­us zijn dat de over­heid verza­akt aan bepaalde mid­de­len. Ik vind dat we alle­maal bewuster naar ont­moet­ingsplaat­sen in de buurt moeten gaan. Bin­nen de wijk moet je con­tacten leggen, en oog hebben voor je buren. “Wij kijken er soms van op dat een oude man pas na acht weken wordt gevon­den. Wat zijn we met die veront­waardig­ing als we er niet in sla­gen onze eigen buren nog te ken­nen? Ik denk dat het een com­bi­natie is van ieders bewust­word­ing, en anderz­i­jds een voorzien­ing vanu­it de over­heid die pro­jecten onder­s­te­unt die de mensen willen. Het feit dat we bijvoor­beeld in gevan­genis­sen nog alti­jd met een oude infra­struc­tu­ur werken, zegt voor mij genoeg. Onze gebouwen moeten mee evolueren.” 

Retoriek van rechts

De reto­riek van iedereen die werkt, vin­dt Van Nieuwen­hove duidelijk lar­ie en apekool. “Het is utopisch te denken dat iedereen mee kan. Ik word dan direct als links en anti bestem­peld, maar ik ben hele­maal niet links en anti. De politi­ci hebben mij in de instelling geplaatst. Som­mige oud­ers kun­nen het gewoon niet. Wij vra­gen direct: ‘hoe is het met het kind­je?’ Maar er zijn oud­ers die die log­i­ca niet hebben, en dan moet je ingri­jpen. Die mama of papa hebben wij maatschap­pelijk te dra­gen. Ide­ol­o­gisch mag men wel zeggen: we halen de prof­i­teurs eruit, maar zij zijn echt maar een frac­tie van het geheel.” De admin­is­tratie is voor som­mige mensen gewoon te zwaar. En de hoop wordt vol­gens Van Nieuwen­hove ook ont­nomen. “We moeten naar een maatschap­pij waar welz­i­jn opnieuw iets betekent. Een instelling als gezinsver­van­gend tehuis. Ter Muren is nu een begelei­d­ing­ste­huis, maar dat dekt de lad­ing niet. We moeten die woor­den weer cor­rect op de kaart zetten. OCWM is een dien­st­be­toon aan de mensen. Voor kinder­bi­js­lag moet je een hele voorgeschiede­nis van vra­gen­li­jsten invullen. Iemand die aan het einde van zijn Lati­jn zit, kan dat niet. We moeten naar een hulpver­len­ing op maat van de per­soon, in plaats van hem door de molen van de analyse te halen. Zo zouden we veel meer mensen terug op de rails kun­nen zetten.”


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *