“In veel scholen is een smartboard gewoon de duurste beamer”


Door

Archief

Enkele weken geleden legde een docent aan de universiteit van Groningen haar studenten een laptopverbod op. Er volgde een reeks opiniestukken van professoren die pleiten voor meer analoge technieken in het onderwijs, maar ondertussen overstemt het getokkel op toetsenborden in de meeste Gentse auditoria het zachte gekras van pen op papier. En psychologiestudenten? Die bekijken hun lessen gewoon thuis…

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 18/10/2016 – 23:36 door Arthur Joos­T­om Antonis­sen

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

“Als volledig analoog gaan betekent dat je zelfs geen mails mag sturen naar stu­den­ten, is dat vol­gens mij onhaal­baar”, meent peda­goog Pedro De Bruy­ckere. Waar moet het dan heen met ons onder­wi­js? Hoe kan inno­vatie en tech­nolo­gie alles inter­ac­tiev­er mak­en? De resul­tat­en van de Innover­si­ty Chal­lenge vorig jaar waren alvast veel­belovend: er komen apps, apps en nog eens apps. Verder dan een aan­bevel­ings­brief van de rec­tor, een cadeaubon en ‘de nodi­ge interne en externe aan­dacht’, komt de ste­un van de Uni­ver­siteit Gent even­wel niet. Terug naar de stand van zak­en, dus.

Politique politicienne

Michiel Haege­man en Dries Van Lan­gen­hove, stu­den­ten­verte­gen­wo­ordi­gers in de Raad van Bestu­ur van de UGent, zijn voor­stander van door de pro­fes­sor opgenomen lessen. Bei­den maak­ten van dig­i­talis­er­ing, en meer bepaald van het opne­men van lessen, zelfs een pro­gramma­punt bij de stu­den­ten­verkiezin­gen van vorig jaar. Michiel wees ons tij­dens een verkiez­ings­de­bat op de kost­pri­js. Vijf- tot zelfs tien­duizend euro, zo blijkt. Intussen is hij verkozen, en hij is opti­mistisch: “Een­maal we ons ingew­erkt hebben is het de bedoel­ing om samen met de Gentse Stu­den­ten­raad te bek­ijken wat we willen doen en hoe we het gaan aan­pakken.” Dries ver­wi­jst dan weer naar het belang van uni­ver­siteit­sran­gli­jsten: “De UGent hinkt voor­namelijk achterop qua dig­i­talis­er­ing als we ons vergelijken met de andere uni­ver­siteit­en uit de top 100. Willen we onze plaats behouden, dan moeten we nog meer inzetten op inno­vatie” ook sprak hij alvast met pro­fes­soren die een voor­beel­drol spe­len op het vlak van dig­i­talis­er­ing. Hij hoopt op die manier con­crete aan­bevelin­gen te kun­nen geven aan de bevoegde raden en com­missies. 

Aan de fac­ul­teit Psy­cholo­gie en Ped­a­gogis­che Weten­schap­pen wordt sinds 2012, tot groene afgun­st bij velen aan andere fac­ul­teit­en, al gretig gebruik gemaakt van het sys­teem. “Lessen online beschik­baar mak­en zou een evi­den­tie moeten zijn”, vin­dt Dries Van Lan­gen­hove. “Opgenomen lessen van langza­am sprek­ende prof­fen kan je op slide­cast ver­sneld afspe­len, zodat ze op een nor­maal tem­po prat­en”, zegt Eva, stu­dente Psy­cholo­gie. “Op andere momenten kan je net trager gaan. Als het een heel the­o­retis­che les is, pauzeer ik de les en zoek ik snel wat din­gen op. In een aula ben je in dat geval niet meer mee.”

Pedro De Bruy­ckere ziet de voorde­len, maar nuanceert ze: “Als de les die anders offline gegeven wordt, nu online getoond wordt, zon­der meer, dan veran­dert er niet veel aan de werkvorm, behalve dat je het kan pauzeren en bek­ijken wan­neer je maar wilt. We zien wel vak­er dat jon­geren zelf soms geen vra­gende par­tij zijn om opgenomen lessen te gebruiken ter ver­vang­ing, omdat fysieke con­tact­mo­menten voor hen ook door­we­gen. Voor som­mige stu­den­ten zijn opgenomen lessen dan weer gewoon een oploss­ing, denk maar aan werk­stu­den­ten of stu­den­ton­derne­mers,” ver­vol­gt De Bruy­ckere, “en dat is een ander ver­haal dan ‘we doen dit, want ze willen dit’. Mensen bij wie de noodza­ak min­der is, gaan daar op een heel andere manier mee om.” Dries Van Lan­gen­hove vult aan: “Het is immers belan­grijk om niet alleen te luis­teren naar de wensen van de stu­den­ten maar daar­naast ook steeds de didac­tis­che meer­waarde van een bepaalde maa­tregel in acht te nemen.”

“Soms moet ik na een min­u­ut al pauzeren, omdat ik op Face­book mensen aan het stalken ben.” - Aaron

Psy­cholo­gi­es­tu­dente Jill beaamt: “Ik ga naar de lessen, omdat ik het anders achter­af toch moet inhalen, en dan moet je thuis drie uur lang naar de les kijken. Meestal doe je er boven­di­en nog veel langer over, je bent immers ook sneller afgeleid. Het is daar­naast aan­ge­naam om wat soci­aal con­tact te hebben.” Ook Aaron heeft het soms moeil­ijk om zijn aan­dacht bij de online les te houden: “Een groot nadeel is dat je veel makke­lijk­er afgeleid bent dan in het audi­to­ri­um. Je bent op je een­t­je bezig op de com­put­er en er is geen sociale con­t­role. Soms moet ik na een min­u­ut al pauzeren, omdat ik op Face­book mensen aan het stalken ben.”

Met paard en kar

Vol­gens De Bruy­ckere kun­nen nieuwe tech­nolo­gieën zek­er een rol spe­len in het vernieuwen van de onder­wi­js­meth­ode, maar hij benadrukt het belang van essen­tiële didac­tiek: “Ik denk dat het heel cru­ci­aal is dat je het paard niet achter de kar spant. Je moet eerst en vooral kijken naar din­gen waar­van we weten dat ze belan­grijk zijn voor het leren. Din­gen zoals her­hal­ing, kort­sluitin­gen teweeg­bren­gen die mensen aan het denken zetten, feed­back. Pas dan kan je kijken welke rol tech­nolo­gie daarin kan spe­len. Want zeg nu zelf, als je een cur­sus op een tablet zet, is er niet veel veran­derd.”

De inter­ac­tie tussen stu­dent en docent is dus van groot belang, en die inter­ac­tie ver­groten is vaak lang niet evi­dent. Vol­gens De Bruy­ckere wor­den de begrip­pen ‘dig­i­taal’ en ‘inter­ac­tief’ boven­di­en vaak met elka­ar ver­ward: “Naar een video kijken van iets dat opgenomen is: veel inter­ac­tie zit daar niet bij. Die twee ter­men wor­den heel vaak op één hoop gegooid, maar het zijn geen syn­on­iemen. Ergens tech­nolo­gie tege­naan gooien heeft boven­di­en een heel tri­est track record. Kijk bijvoor­beeld naar hoe veel smart­boards er in scholen hangen, waar dat meestal vooral de duurste beam­er in het gebouw is.”

“Je kan zo veel opties bedenken als je wil, natu­urlijk, maar niet alles is bud­get­tair even haal­baar. Het zou bijvoor­beeld heel inter­es­sant zijn als we alti­jd in kleine groepen zouden kun­nen werken. Werk­col­leges van­daag, dat is gewoon een beet­je zit­ten wacht­en en als je chance hebt komt de assis­tent ook eens bij jou langs”, vin­dt Haege­man. Het prob­leem dat zich daar stelt, is dat er vol­doende assis­ten­ten en prof­fen moeten zijn om met de stu­den­ten te inter­ageren. En met de bijkomende onder­zoekspa­ra­me­ters en acad­emis­che ver­plichtin­gen, durft dat wel eens tegen­vallen.

“Werk­col­leges van­daag, dat is gewoon een beet­je zit­ten wacht­en, en als je chance hebt komt de assis­tent ook eens bij jou langs” - Michiel Haege­ma

We kun­nen dus best niet te over­haast denken dat tech­nolo­gie ons onder­wi­js automa­tisch ook werke­lijk zal ver­beteren. Toch probeert de UGent nieuwe tools in te zetten die inter­ac­tie ook effec­tief ver­groten. Zo gebruiken ver­schil­lende docen­ten af en toe het sys­teem van de stem­bakskes, met Turn­ing­Point soft­ware. Stu­den­ten kri­j­gen een bak­je en kun­nen in real time stem­men op door de pro­fes­sor voorgestelde vra­gen. De resul­tat­en wor­den automa­tisch ingevoegd op de slide. Stu­den­ten lijken er graag mee te werken, het is inter­ac­tief en ook die helft van de luieriken die voorheen zijn hand opstak bij de vraag ‘En wie heeft er géén mening?’ zal sneller geneigd zijn om op een knop­je te drukken. Het kan immers volledig anon­iem.

Een andere manier om onder­wi­js inter­ac­tiev­er te mak­en is door het sys­teem van flipped class­room te hanteren: een lesmeth­ode waar­bij de stu­dent op voor­hand door de prof online gezette zak­en voor­berei­dt en bijgevolg met meer voorken­nis in de les zit. Vol­gens De Bruy­ckere vat Salman Khan (soci­aal onderne­mer en tevens naamgenoot van een iet­wat bizarre Bol­ly­woodac­teur, red.) het goed samen: “Flipped class­room is nadenken hoe je de tijd die je samen door­brengt zo opti­maal mogelijk kan benut­ten.”

Onbekend maakt onbemind?

In heel wat audi­to­ria aan de UGent – de lijst is twee pagina’s lang – is de nodi­ge opnameap­pa­ratu­ur al voorzien, maar wordt deze amper gebruikt. “Ik snap wel dat som­mige prof­fen er tegen zijn,” meent stu­dente Jill, “als je op vri­jda­gavond les­geeft en de les laat opne­men, dan zit er natu­urlijk nie­mand meer. Er zijn ook veel mensen die, wan­neer ze de vol­gende ocht­end vroeg les hebben, en ze weten dat de les opgenomen wordt, zwaar uit­gaan.” Ook derde­bach­e­lorstu­dente Psy­cholo­gie Lieselot getu­igt: “Na een volle les­dag is het erg hand­ig als je de laat­ste les kan skip­pen. Ik deed dat ook wel eens om ’s mor­gens uit te slapen, maar dat is natu­urlijk luxe.” 

Michiel Haege­man beves­tigt dit: “Er is natu­urlijk een groep pro­fes­soren die iets terughouden­der is, wat nor­maal is. Anderz­i­jds zijn er heel wat prof­fen die zeggen dat ze er wel heel graag gebruik van willen mak­en, en die menen dat we stu­den­ten op hun eigen manier flex­i­bel moeten lat­en zijn.” 

“Ja, dat noe­men ze dan goed les­geven zek­er?” – Pedro De Bruy­ckere

“In eerste instantie moet je vooral zien dat docen­ten een goede tech­nis­che train­ing kri­j­gen. Er is al heel wat ver­be­ter­ing en som­mige docen­ten hanteren tech­nolo­gie heel goed, maar anderen bakken er niet veel van. Een­maal dat goed zit, wordt het veel inter­es­san­ter om naar de les te gaan”, aldus nog Michiel Haege­man. Pedro De Bruy­ckere besluit: “Je hebt inder­daad de tech­nis­che bagage nodig, maar je hebt ook de didac­tis­che meer­waarde nodig. Je moet het kun­nen ver­tal­en naar je eigen vakge­bied. De juiste tech­nolo­gie op het goede moment, voor het juiste doel en de juiste doel­groep inzetten, ja, dat noe­men ze dan goed les­geven zek­er?”


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *