Jong en ambitieus in Saoedi-Arabië

Mohammed bin Salman

Saoe­di-Ara­bië was tot voor kort zowat het meest geron­to­cratis­che land ter wereld, bestu­urd als het werd door een half bejaar­den­te­huis onder lei­d­ing van de 86-jarige kon­ing Salman. Toen Salman zijn zoon Mohammed in juni echter tot kroon­prins benoemde, kat­a­pul­teerde hij het koninkrijk in één klap richt­ing het mil­len­ni­al-tijd­perk. Op enkele maan­den tijd wer­den topregerings­func­ties herverdeeld onder een hoop jonge der­tigers. Het nieuwe Saoe­di-Ara­bië was gear­riveerd: Mohammed bin Salman – afgeko­rt MBS – gaf vrouwen een rijbe­wi­js, voor­ma­lige min­is­ters een cel (weliswaar in het Ritz van Riyad), en de Libanese pre­mier Hariri een ontslag­brief.

Frustraties

Saoe­di-Ara­bië leek nu niet de meest voor de hand liggende kan­di­daat om als eerste een truts (een horde, red.) mil­len­ni­als aan de macht te bren­gen. Niet­temin brengt de ver­jong­ing van de macht het Huis van Saoed dichter bij de maatschap­pij waar het over heerst. “Als je kijkt naar de strat­en van Riyad of elke andere grote stad in Saoe­di-Ara­bië, zie je de gigan­tis­che menigtes jonge man­nen. Meer dan 60 pro­cent van de Saoedis­che bevolk­ing is min­der dan 30 jaar oud, en in die demografis­che groep zijn grote aan­tallen ontevre­den met de huidi­ge sociale realiteit die vastz­it in rigide con­ser­vatieve regels omtrent sociale inter­ac­tie”, vertelt Ahmed (niet zijn echte naam, red.) ons, een Belg die via zijn werk in Bahrein regel­matig con­tact had met Saoedi’s. Onze pogin­gen om jonge Saoedi’s te lat­en getu­igen over dit nieuwe Saoe­di-Ara­bië bleken helaas niet zo suc­cesvol. Iets met afluis­teren van het inter­net of zo.

Een paar jaar gele­den waren die her­vormin­gen nog ondenkbaar

Vol­gens Ahmed kan Mohammed bin Salman dan ook op de ste­un van het meren­deel van de bevolk­ing reke­nen. “Wat ik hoor van veel jonge Saoedi’s, is dat ze hun geloof en iden­titeit willen behouden, en som­mige van de excessen van West­ers sec­u­lar­isme willen ver­mi­j­den. Het meren­deel van de jeugd ste­unt kroon­prins Mohammed bin Salman omdat ze hem op dit moment zien als de enige manier om te ontsnap­pen aan de heersende sociale en economis­che ver­star­ring. MBS heeft op meerdere gele­gen­heden verk­laard dat hij Saoe­di-Ara­bië weg wil lei­den uit de olieafhanke­lijkheid richt­ing een gedi­ver­si­fieerde economie. Hij heeft een reeks her­vormin­gen opges­tart onder de naam ‘Vision 2030’. Hij heeft ook gezegd dat onder­wi­js een belan­grijke fac­tor is om het land te ontwikke­len. Zijn plan­nen willen vrouwen een grotere rol in de economie geven en het staat­soliebedri­jf Aram­co gedeel­telijk pri­va­tis­eren. Zelfs een paar jaar gele­den waren die her­vormin­gen ondenkbaar geweest. We moeten miss­chien geen mirakels verwacht­en, maar veel jonge Saoedi’s zien deze stap­pen als een mijl­steen richt­ing sociale en economis­che her­vorm­ing, in een land dat al veel te lang aan het stag­neren is.”

Nog meer frustraties

Dit betekent niet dat alles op rol­let­jes loopt voor MBS. “Er zijn natu­urlijk redelijk wat risico’s ver­bon­den aan het zo abrupt over­dra­gen van de macht naar een veel jon­gere gen­er­atie in een land waar macht door patri­ar­chale tra­di­ties lange tijd het ter­rein van oud­eren was. Als MBS bin­nenko­rt kon­ing wordt, zal hij de jong­ste ooit zijn. Hij mag dan wel geprezen wor­den door jon­gere Saoedi’s, veel oud­ere con­ser­vatieven zien hem met lede ogen aan. Zijn agressief en inter­ven­tion­is­tisch buiten­lands beleid kan ook prob­lema­tisch blijken in de con­text van een Mid­den-Oost­en dat al afzi­et van poli­tieke en ide­ol­o­gis­che insta­biliteit.” Wat die tegen­stand betre­ft, heeft MBS even­wel goed opgelet in de les rond autori­taire poli­tiek: een anti­cor­rup­tiecam­pagne bleek ook voor zijn Chi­nese col­le­ga Xi Jin­ping een hand­ig instru­ment om zich van rivalen te ont­doen.

De grens met Bahrein over­steken, is de vri­jheid ont­dekken

Niet­temin staat Mohammed bin Salman vol­gens Ahmed ook bij de jeugd voor een zware opgave: “Enter­tain­ment en social­izen zijn gro­ten­deels ver­bo­den. Jobs zijn er weinig, en degene die er zijn, zijn vaak saai en enorm inef­fi­ciënt. De nieuwe Saoedis­che lei­ders weten dat ze het hier moeil­ijk zullen hebben. Op cul­tureel, soci­aal en economisch vlak moet het land volledig her­vor­md wor­den. De Saoedis­che jeugd vraagt wan­hopig om meer wel­vaart en cul­turele her­vormin­gen, zoals cinema’s en andere ver­be­terin­gen in hun soci­aal lev­en. Toen ik leefde in Bahrein, zag ik iedere dag – vooral tij­dens de week­ends – hoe de grens over­spoeld werd door jonge Saoedi’s. Voor hen is de grens met Bahrein over­steken de vri­jheid ont­dekken. Bahrein is nog steeds een poli­tiek con­ser­vatief land, maar het is veel min­der streng dan Saoe­di-Ara­bië. Vrouwen moeten zich er niet bedekken, je kan er alco­hol drinken, je kan er doen wat je wil.”