“Jongeren moeten opnieuw geloven in het belang van de politiek”

Het is duidelijk dat de CD&V erg inzet op ver­jong­ing. Was dat een bewuste keuze?

“Dat was een aan­bevel­ing van de Groep van Wijzen. Die groep heeft geanaly­seerd waarom wij met de CD&V de verkiezin­gen had­den ver­loren in mei 2019. De poli­tiek heeft van­daag een relatief slecht ima­go gekre­gen. Dat hebben we gro­ten­deels aan onszelf te danken. Wij moeten er nu voor zor­gen dat jon­geren opnieuw gaan geloven in het belang van de poli­tiek. Dat kun­nen wij enkel doen door goed te besturen, een visie te ontwikke­len voor de toekomst en de juiste beslissin­gen te nemen. De poli­tiek is fun­da­menteel: ze beslist over één euro van de twee die je ver­di­ent. Als je dan ziet voor welke uitdagin­gen we staan op vlak van kli­maat, energie en sociale zek­er­heid, dan hebben we jonge en geën­gageerde mensen nodig.” 

Vaak wordt gesteld: ‘De jeugd is de toekomst’. Maar hoe kan de druk op de schoud­ers van de vol­gende gen­er­aties ver­licht wor­den, zon­der daar­bij de sociale zek­er­heid in het gedrang te bren­gen?

“Wij moeten als over­heid in deze tij­den aan deficit spend­ing doen (meer uit­geven dan wat inkom­sten toe­lat­en, red.) om ons land, onze lev­ens en bedri­jven recht te houden. Maar na de relance moeten we opnieuw de ter­ing naar de ner­ing zetten. Als min­is­ter van Jeugd vind ik het enorm belan­grijk dat we de uit­gaven niet lat­en betal­en door toekom­stige gen­er­aties. Van­daag wordt dat noodza­ke­lijk­er­wi­js naar de achter­grond ver­dron­gen, maar na de coro­nacri­sis en de relance, is dit een debat dat moet en zal gevo­erd wor­den.

“Na de relance moeten we opnieuw de ter­ing naar de ner­ing zetten”

We moeten af van het struc­turele oneven­wicht waar de Bel­gis­che economie mee kampt. Economis­che groei zal een deel van het antwo­ord zijn, maar zek­er niet het enige. Ik vind het niet nut­tig om nu al vooruit te lopen op besparin­gen, of eventueel extra las­ten die nodig zijn.”

Het belei­ds­domein Jeugd ligt op een kruis­punt van bevoegdhe­den. Wat kan u de jon­geren bieden in deze sit­u­atie? 

“Ik ben als min­is­ter van Jeugd bevoegd voor de coör­di­natie van de kinder­recht­en en de belan­gen van kinderen en jon­geren. Als min­is­ter heb je macht over de mid­de­len die je uit­geeft. Maar je hebt ook invloed. Je hebt de invloed om bepaalde zak­en op de agen­da te zetten, om ver­gaderin­gen en ont­moetin­gen te organ­is­eren. De taak van de min­is­ter van Jeugd is niet alleen zijn macht te lat­en gelden, maar vooral zijn Vlaamse, fed­erale en lokale collega’s over­tu­igen. Dat kan door hen van goede voor­beelden te voorzien en hen te onder­s­te­unen zodat zij bin­nen het beleid ook de belan­gen van kinderen en jon­geren cen­traal stellen.

“Ik treed in con­tact met mijn col­le­ga-min­is­ters als een soort ambas­sadeur voor de jeugd”

De stu­den­ten behoren ook tot mijn doel­groep, maar het effec­tieve beleid omtrent onder­wi­jsaan­gele­gen­heden is ter­rein van Ben Weyts: ik heb een meer coördinerende func­tie. Je bent dus inder­daad voor een stuk afhanke­lijk van col­le­ga’s, zoals degene die bevoegd zijn voor onder­wi­js, voor welz­i­jn, of voor ruimtelijke orden­ing. Dat is eigen aan de bevoegdheid van Jeugd. Als min­is­ter van Jeugd treed ik in con­tact met mijn col­le­ga-min­is­ters als een soort ambas­sadeur voor de jeugd.”

Jon­geren en stu­den­ten sukke­len steeds meer met hun men­tale welz­i­jn. Hoe gaat u daarmee om?

“Ik probeer in het kad­er van mijn belei­ds­domein het beleid van de hele regering af te stem­men op kinderen en jon­geren en doe dat aan de hand van het jeugd- en kinder­recht­en­belei­d­splan. Dat zijn vijf pri­or­iteit­en die we met de volledi­ge Vlaamse regering hebben vast­gelegd voor kinderen en jon­geren, nog voor de COVID-19-cri­sis uit­brak. De eerste belei­d­spri­or­iteit gaat over het men­tale welz­i­jn. Dat blijkt actuel­er dan ooit. De helft van de jon­geren kampt met depressieve gevoe­lens. Vroeger bestond dat ook al, maar die prob­le­men zijn nog veel grot­er en acuter gewor­den.

Inzetten op goed onder­wi­js, op vri­je tijd en op men­taal welz­i­jn, dat zijn toch belan­grijke pun­ten. Onze hulpli­j­nen ver­sterken, is het eerste dat we tij­dens de COVID-19-cri­sis deden. Het is in deze tij­den uitein­delijk maar een magere troost, want zij kun­nen je momenteel niet fysiek verder helpen, maar als je echt drin­gend hulp nodig hebt kan dat via Awel en Wat Wat.”

Was het niet uw col­le­ga-min­is­ter Wouter Beke die aan de start van de huidi­ge Vlaamse regering van plan was te knip­pen in het bud­get van de welz­i­jnsini­ti­atieven, zoals de Zelf­mo­ordli­jn? 

“Wij had­den ons bij de start van het regeer­akko­ord geën­gageerd om in een aan­tal domeinen heel fors te investeren. Als je dat wil doen, zijn er maar drie opties. Ofwel ver­hoog je de belastin­gen, ofwel maak je schulden en schuif je het door naar de vol­gende gen­er­atie, ofwel moet je elders besparen. Als Vlaamse regering hebben we ervoor gekozen om te besparen in andere domeinen, en niet om extra belastin­gen te hef­fen of de toekom­stige gen­er­aties te belas­ten. Dat zijn moeil­ijke knopen om door te hakken. Wouter Beke heeft die oefen­ing ook moeten mak­en en op een bepaald moment heeft hij dat toegepast op de Zelf­mo­ordli­jn. Dat heeft hij nadi­en recht­gezet en er boven­di­en extra in geïn­vesteerd. Wij moesten op een zeer korte peri­ode onze begrot­ing indi­enen, wat dan lei­dt tot dat soort zak­en.”

Stu­den­ten hebben het steeds moeil­ijk­er de eind­jes aan elka­ar te knopen. Bent u bij het over­leg tussen de min­is­ters vol­doende opgekomen voor die relatief kwets­bare groep jon­geren?

“De verte­gen­wo­ordi­gers van de Vlaamse Jeug­draad en de VVS hebben hun uiter­ste best gedaan om dit the­ma hoog op de agen­da te plaat­sen. Ik denk dat er grote inspan­nin­gen zijn gebeurd. Zek­er ook door min­is­ter van Onder­wi­js Ben Weyts; qua stu­den­tenon­der­s­te­un­ing bijvoor­beeld. Ook min­is­ter van Welz­i­jn Wouter Beke heeft een plan rond men­taal welz­i­jn gelanceerd, nog bij de eerste lock­down. Als min­is­ter van Jeugd is het mijn rol om de belan­gen van kinderen en jon­geren te verdedi­gen en daar te allen tijde en over de belei­ds­domeinen heen de aan­dacht op te ves­ti­gen. Ik wil beves­ti­gen dat er bin­nen de Vlaamse regering snel veel aan­dacht voor is geweest: de stu­den­ten­voorzienin­gen aan uni­ver­siteit­en en hogesc­holen zijn ver­sterkt. Ook de OCMW’s spe­len daarin een rol en er zijn de bescher­min­gen vanu­it hogere over­he­den. Er wordt heel wat gedaan om deze jon­geren te helpen. De moeil­ijkheid is dat de sit­u­atie van stu­den­ten soms heel ver­schil­lend is.”

Na het over­leg­comité enkele weken gele­den heeft u uw frus­traties uitge­drukt over ver­soe­pelin­gen voor de jeugd. Waarom? 

“We hebben sinds de start van de coro­nacri­sis heel intens samengew­erkt met de jeugdsec­tor, de twee andere gemeen­schap­pen en de virolo­gen. Telkens wan­neer er beslissin­gen genomen moesten wor­den, hebben we die voor­bereid met de hele sec­tor. Zo hebben we in mei vorig jaar aangekondigd dat de zomer­ac­tiviteit­en kon­den plaatsvin­den. Daar had­den we – samen – een erg werk­bare regel­gev­ing voor uit­gew­erkt. Er waren heel weinig besmet­tin­gen. Het heeft alleen maar zo goed gew­erkt omdat we samen met de sec­tor, zij die het veld het beste ken­nen, een plan uitgedacht hebben.”

“Ik heb vast­gesteld dat er even bij enkele over­leg­comités top-down beslissin­gen wer­den genomen die niet waren afgestemd met de sec­tor”

“Ik heb vast­gesteld dat er even bij enkele over­leg­comités top-down beslissin­gen wer­den genomen die niet waren afgestemd met de sec­tor. Dat is iets wat bij hen bij­zon­der zwaar valt. Het is moeil­ijk werk­baar om op zo’n korte tijd je werk om te zwaaien. Hoewel het aan­bod op die manier dan miss­chien wel weg­valt, doen kinderen en jon­geren dat niet. Miss­chien zullen zij dan op een onge­or­gan­iseerde manier afspreken met vrien­den, of naar de grootoud­ers gaan. Maar het prob­leem wordt niet écht opgelost. We moeten samen met alle vri­jwilligers, organ­isaties en de voltal­lige sec­tor naar oplossin­gen zoeken. Dat is de enige manier waarop ik aan poli­tiek wil doen. De leuke beslissin­gen, maar ook de min­der leuke, die neem je samen met de sec­tor. Sinds het laat­ste over­leg­comité zien we daar wel ver­be­ter­ing in. Als min­is­ter van Jeugd ben ik erg tevre­den over de manier van werken en de beslissin­gen die daar genomen wer­den, zoals de besliss­ing dat de zomerkam­p­en in ongeveer dezelfde omstandighe­den als vorig jaar kun­nen plaatsvin­den.” 

“Het gebrek aan per­spec­tief is iets dat heel moeil­ijk valt. In de eerste lock­down ver­be­ter­de de sfeer onder de jon­geren naarge­lang de zomer naderde. In het najaar kwam dan een heel donkere peri­ode voor hen. Er was alleen uitzicht op de exa­m­ens en geen deftige lesvri­je week. Het per­spec­tief was dus beperkt. Ander­halve maand gele­den merk­te ik dat het weer aan het ver­beteren was, omdat het einde in zicht leek te zijn. Maar nu we merken dat de cijfers weer aan het ver­slechteren zijn, zullen we zek­er nog enkele weken moeten doorzetten. Ik besef dat het heel zwaar is. Ik vrees dat het nog even de regels respecteren en doorzetten wordt. Het bek­ende mantra luidt ‘het wordt snel beter’, maar ik maak me serieuze zor­gen over de houd­baarheid van het welz­i­jn en de inspan­ning van de jon­geren en stu­den­ten.”