Landen die eigenlijk wél gekoloniseerd werden


Door

Archief

Twee edities geleden bevatte dit blad een artikel over landen die grotendeels konden ontsnappen aan de koloniale expansie van vooral Europese grootmachten. De inleiding van dit artikel bevatte enkele fouten die hier (hopelijk) terechtgezet zullen worden.

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 11/12/2023 – 7:08 door Jasper Mou­ton

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Eerst en vooral is de term scram­ble for colonies iet­wat vaag. In het artikel ver­wi­jst het naar de hele peri­ode van kolonisatie. Het is echter belan­grijk om het onder­scheid te mak­en tussen de eeuwen­lange peri­ode van kolonisatie en de scram­ble for Africa die enkele decen­nia duurde. De eerste begon in de 15e eeuw en kent eigen­lijk geen defin­i­tief eind­punt, zoals te zien is in, onder andere, de resem aan overzeese gebieden waar een paar Europese stat­en nog heersen. De laat­ste is een peri­ode tussen de jaren 1880 en 1914 waarin Afri­ka extreem snel verdeeld werd. Ethiopië en Liberia waren inder­daad de enige lan­den die hier­van ges­paard bleven. Ethiopië zou lat­er wel door het Ital­ië van Mus­soli­ni veroverd wor­den en Liberia was al een voor­ma­lige kolonie.

Liberia was een kolonie bedoeld om vri­je Afro-Amerika­nen ’terug’ naar Afri­ka te sturen. Vooral witte Amerika­nen waren ervan over­tu­igd dat bevri­jde slaven niet in staat zouden zijn om te inte­gr­eren in de Amerikaanse samen­lev­ing. Dit project kwam tot stand onder de lei­d­ing van de Amer­i­can Col­o­niza­tion Soci­ety. Het eerste schip vertrok naar West-Afri­ka in 1820. In 1821 wist Robert F. Stock­ton grond af de kopen van Zolu Duma door die te bedreigen met een pis­tool. Op dit stuk land werd de huidi­ge hoofd­stad van Liberia, Mon­rovia, ges­ticht, ver­noemd naar de Amerikaanse pres­i­dent James Mon­roe. 

In de komende jaren zouden kolonis­ten onder de ACS en op eigen hout­je steeds verder van Mon­rovia set­te­len. Een grote meerder­heid van de Afro-Amerika­nen was van meet af aan tegen dit project. Het meren­deel van de emi­granten werd hier namelijk toe ver­plicht en de sterfte­ci­jfers lagen enorm hoog. Het verzet groei­de verder uit en werd meer en meer main­stream in de VS. 

De kolonie ver­wierf steeds meer autonomie en zou uitein­delijk in 1847 de onafhanke­lijkheid verk­laren. Ameri­co-Liberi­anen, de nakomel­ing van die kolonis­ten, vor­m­den de boven­laag van de Liberi­aanse samen­lev­ing en moesten niet veel weten van de inheemse bevolk­ing, die ze als achter­lijk en prim­i­tief beschouw­den. De Ameri­co-Liberi­aanse heer­schap­pij zou duren tot 1980, toen een geweld­dadi­ge coup er een einde aan maak­te.

Liberia was een kolonie bedoeld om vri­je Afro-Amerika­nen ’terug’ naar Afri­ka te sturen

Ook Chi­na bleef, in tegen­stelling tot wat het artikel beweert, niet uit de klauwen van het kolo­nial­isme. De Opi­u­moor­logen en interne opstanden resul­teer­den in een reeks oneer­lijke ver­dra­gen. Hier­door wer­den Hong Kong en Macau respec­tievelijk Britse en Por­tugese kolonies. Andere kust­st­e­den wer­den dan weer onderverdeeld in con­cessies. Ook Bel­gië had er van 1902 tot 1931 zo een in Tian­jin.

Mantsjo­er­i­je, een gebied in Noord-Oost Chi­na, werd deel van Rus­land. Na de Rus­sisch-Japanse oor­log zou het dan weer bin­nen de Japanse invloedss­feer vallen. Van hieruit zou het Japanse keiz­er­rijk, voor en tij­dens de Tweede Werel­door­log, de rest van Chi­na proberen te verov­eren en kolonis­eren in een enorm bloed­dorstige cam­pagne. Dit hoofd­stuk in de Chi­nese geschiede­nis wordt van­daag bestem­peld als ‘de eeuw van verned­er­ing’.

Kolo­nial­isme kan veel gedaan­ten aan­nemen, soms duidelijk, soms ver­bor­gen. Het is inter­es­sant en belan­grijk om de com­plex­iteit­en te bestud­eren, om nog maar niet te begin­nen over het nalaten­schap van dit gruwelijke gebeuren.


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *