Lezersbrief: Over het ‘complexe conflict’ in Israël/Palestina


Door

Archief

Koen Bogaert is docent aan de vakgroep Conflict- en Ontwikkelingsstudies van de Universiteit Gent. Hij doet onderzoek naar de verbanden tussen globalisering, sociale ongelijkheid en verzet, meer specifiek in Noord-Afrika.

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 14/10/2023 – 10:17 door

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

‘Het is com­plex’. Dat is zowat de slagzin voor veel opiniemak­ers en ‘experten’ om zich achter te ver­schuilen en het meest voor de hand liggende feit waar alles mee begint én eindigt niet als start­punt te nemen: de bezetting, het aparthei­d­sregime en de onges­trafte schendin­gen tegen de mensen­recht­en. Geen bezetting, geen geweld en een echte mogelijkheid tot duurzame vrede, daar begint het mee.

Het is ook opval­lend dat die ‘com­plex­iteit’ vaak op zeer sim­plis­tis­che manier wordt gekaderd. De Mid­den Oost­en-expert van de VRT, Rudi Vranckx legt het als vol­gt uit: “twee volk­eren (…) die aanspraak mak­en op dezelfde grond (…). Het grote prob­leem is natu­urlijk dat ze alle­bei aanspraak mak­en op de hele grond en mekaar geen bestaan­srecht gun­nen (…).” Dit is gewoon man­i­fest onwaar. Op ver­schil­lende momenten in de geschiede­nis van de bezetting hebben Palesti­jnse poli­tieke verte­gen­wo­ordi­gers het bestaan­srecht van Israël erk­end (de PLO tij­dens de befaamde Oslo-akko­or­den bijvoor­beeld), hebben Palesti­jnse verte­gen­wo­ordi­gers vre­desvoorstellen gedaan en hebben ze zow­el de een­staat- als de tweestateno­ploss­ing naar voren geschoven als duurzame uitweg uit de bezetting. Er zijn ook veel Israëlis­che burg­ers en activis­ten die zich res­olu­ut tegen de bezetting kan­ten en de Palesti­jnse roep om vri­jheid onder­s­te­unen. Israëlis­che regerin­gen, daar­ente­gen, hebben de vre­desvoorstellen keer op keer geweigerd en afge­blokt. Israëlis­che poli­tieke lei­ders hebben in Oslo de Palesti­j­nen enkel als onder­han­del­ingspart­ner erk­end, niet het recht op een Palesti­jnse staat.

Ver­s­ta me niet ver­keerd. Er zijn heel veel vra­gen te stellen die om com­plexe antwo­or­den vra­gen. Om te begin­nen: waarom is de (west­erse) media zo terughoudend om de bezetting cen­traal te stellen en deze als uit­gangspunt te nemen? Waarom zijn veel opiniemak­ers en experten zo terughoudend? Ze kun­nen toch ook het inter­na­tion­aal recht vol­gen en de VN-res­o­lu­ties lezen? Ze onder­schri­jven toch alle­maal dezelfde mensen­recht­en en democ­ra­tis­che principes?

Waarom houden de opeen­vol­gende Israëlis­che regerin­gen vast aan een bezetting die niet alleen Palesti­jnse lev­ens mar­gin­aliseert en uitwist, maar ook de lev­ens van haar eigen burg­ers keer op keer in gevaar brengt? De geschiede­nis toont toch duidelijk aan dat geen enkel volk bezetting en onder­drukking zomaar heeft aan­vaard. En waarom heeft Israël nog alti­jd haar eigen gren­zen niet offi­cieel bepaald? Waar liggen de gren­zen van Israël eigen­lijk? Horen de Gaza­s­trook en de West­elijke Jor­daa­noev­er vol­gens de regering van Netanyahu bij Israël of niet ? Dat is toch niet onbe­lan­grijk als men wil prat­en over vrede en soev­ere­initeit?

Ook de inter­na­tionale poli­tieke con­text roept veel vra­gen op. Waarom ste­unt de Oekraïense pres­i­dent Zelen­sky bijvoor­beeld een bezettende macht die inter­na­tion­aal erk­end en vero­ordeeld wordt? Hij hechtte toch zoveel belang aan een daad­krachtige inter­na­tionale gemeen­schap die zich uit­spreekt tegen ille­gale bezettin­gen? Waarom klampt Duit­s­land zich zo vast aan haar onvoor­waardelijke ste­un voor de huidi­ge Israëlis­che regering, ondanks het feit dat de Israëlis­che holo­caust-expert Daniel Blat­man in de bek­ende Israëlis­che krant Haaretz verk­laarde dat er ‘neon­az­i’s’ in de huidi­ge Israëlis­che regering zit­ten? Waarom ste­unt de VS Israël zo onvoor­waardelijk? Democ­ra­t­en en Repub­likeinen zijn het ner­gens meer over eens, behalve dan over hun ste­un aan Israël? Hoe verk­laar je dat? Het tri­este feit is dat de Palesti­j­nen geen of weinig geopoli­tieke of strate­gis­che belan­gen te bieden hebben.

En dit verk­laart voor een groot deel de impasse en de spi­raal van geweld waaraan geen einde lijkt te komen. Hoe komt het dat een autori­taire, cor­rupte en rad­i­cale ter­reu­ror­gan­isatie als Hamas aan de macht is kun­nen komen in Gaza? Hoe is het Palesti­jnse verzet, dat begon als een seculi­er-nation­al­is­tisch verzet, in de loop der jaren (gedeel­telijk) veran­derd in rad­i­caal islamistisch verzet? Wat kan Hamas über­haupt win­nen bij zo’n frontale aan­val? En met het aan­vallen en ver­mo­or­den van gewone burg­ers (een duidelijke schend­ing van het oor­logsrecht)? Hamas weet toch dat ze niet opge­wassen is tegen het Israëlis­che leg­er? Het is wel zo dat Hamas en ook de Israëlis­che extreem­rechtse regering alle­bei recent onder vuur lagen en te mak­en had­den met interne opposi­tie (zek­er in Israël kwa­men hon­derd­duizen­den mensen de laat­ste maan­den op straat tegen het toen­e­mende autori­taire bewind van Netanyahu’s regering). Waar is die opposi­tie van­daag? Kan het zo cynisch zijn dat Hamas en de extreem­rechtse Israëlis­che regering elka­ars macht ver­sterken door hun open­lijke con­frontaties?


Tot slot, hoe kan N‑VA-politi­cus Peter De Roover op het VRT-pro­gram­ma De Afspraak bij­na ongesto­ord bew­eren dat Hamas over “de meest gesofisticeerde mil­i­taire logistiek” beschikt, ver­wi­jzend naar de paraglid­ers (!), ter­wi­jl het Israëlis­che leg­er een nucle­aire macht is en een wereld­spel­er in de inter­na­tionale defen­sie-indus­trie? De Israëlis­che onder­zoek­er Jeff Halper, ooit genom­i­neerd voor de Nobel­pri­js voor de Vrede, toont in zijn boek ‘War against the peo­ple’ aan hoe die Israëlis­che defen­sie-indus­trie de Gaza­s­trook al jaren­lang als een test­case gebruikt voor haar nieuw ontwikkelde wapens om op die manier een com­peti­tief voordeel te hebben op de inter­na­tionale wapen­markt. De com­plex­iteit van de bezetting, zo argu­menteert Halper, is dat er niet alleen ide­ol­o­gis­che rede­nen zijn voor het ontzeggen van Palesti­jnse vri­jheid maar ook economis­che rede­nen. De bezetting is een resource voor het Israëlis­che leg­er.


En men kan nog een tijd­je door­gaan met vra­gen stellen. Het is inder­daad com­plex. Maar het woord­je ‘com­plex’ mag geen ali­bi wor­den om zich te ver­schuilen achter een valse tegen­stelling van ‘geweld aan bei­de kan­ten’, een mis­plaat­ste ‘neu­traliteit’ of ‘objec­tiviteit’ en een blind­heid voor – opnieuw – sim­pele harde feit­en: bezetting, apartheid en mensen­recht­en­schendin­gen tegen­over de Palesti­j­nen.


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *