Queer representatie: geld of inclusie?

Queer, iets van alle tijden 

In tegen­stelling tot wat som­mi­gen van­daag bew­eren, zijn queer per­so­n­en van alle tij­den. Zelfs bin­nen mytholo­gie is er queer rep­re­sen­tatie: de Egyp­tis­che god Set probeerde Horus te ver­lei­den, in de Afrikaanse mytholo­gie is er een inter­sekse god Mawu-Lisa. Ons heden­daagse beeld van sek­su­aliteit strookt niet met dat uit het verleden. Zo bevat de Griekse mytholo­gie tal­loze ver­halen over de liefde tussen een man en een jon­gen, maar er beston­den ook ‘gezon­dere’ relaties, zoals tussen Achilles en Patrok­los in ‘de Ilias’ van Home­rus. Hoewel hij hen ini­tieel als goede pla­tonis­che vrien­den afbeeldde, vond Pla­to dat Achilles zich als een goede min­naar gedroeg door Patrok­los te wreken.

De negen­tiende eeuw vor­mde een breuk­li­jn met alles wat daar­voor kwam. Auteurs zoals Oscar Wilde schreven werken die in de buurt kwa­men van de LGBTQIA+-literatuur die wij van­daag ken­nen. Zijn meester­w­erk, ‘The Pic­ture of Dori­an Gray’, bevat enkele ver­wi­jzin­gen naar homo-ero­tis­che scènes. De homosek­suele onder­to­nen zijn impli­ci­et voel­baar doorheen het boek.

Ver­rassender in dit lijst­je is miss­chien ‘Drac­u­la’, van Bram Stok­er. Die roman bevat homosek­suele en zelfs bisek­suele the­ma’s. Stok­er had zich immers gebaseerd op de roman ‘Carmil­la’, waarin een meis­je zich laat ver­lei­den door een vrouwelijke vampi­er. De meeste queer romans eindig­den vaak tragisch; daar kwam pas veran­der­ing in na de Tweede Werel­door­log. 

Queer rep­re­sen­tatie in kin­der­me­dia is van groot belang in de ontwik­kel­ing van tol­er­antie bij kinderen.

Representatie van LGBTQIA+ in kindermedia

Queer rep­re­sen­tatie in kin­der­me­dia is van groot belang in de ontwik­kel­ing van tol­er­antie bij kinderen. Het gaat niet om de beïn­vloed­ing van de sek­suele iden­titeit van kinderen, maar strekt ertoe hen duidelijk te mak­en dat queer zijn nor­maal is. Momenteel is er relatief weinig rep­re­sen­tatie, maar dit wil niet zeggen dat er geen goede voor­beelden te vin­den zijn. Zo door­brak Steve Mertens in ‘W817’ stigma’s door zijn geaard­heid, het feit dat hij op man­nen valt, te uiten. Deze lijn trekt Ket­net verder door met series als ‘#LikeMe’ waar queer relaties aan­wezig zijn. ‘Grav­i­ty Falls’ deed ook een poging tot inclusie van queer per­son­ages. In de serie zit­ten twee agen­ten, Sher­iff Blubs en Deputy Dur­land, die wor­den afge­beeld als “zeer goede vrien­den”. Alex Hirsch, de bedenker van de serie, liet weten dat zij een kop­pel zijn, maar dat dit niet expli­ci­et getoond mocht wor­den van Dis­ney. Dis­ney stelde dat de rep­re­sen­tatie van een homosek­suele relatie niet paste bin­nen een kinder­pro­gram­ma.

De laat­ste paar jaren heeft Dis­ney een meer pro­gressieve posi­tie ingenomen in queer relaties, al zijn de stap­pen naar rep­re­sen­tatieve per­son­ages en ver­haal­li­j­nen nog beperkt. De film ‘Luca’, waarin het ver­haal rond Luca en Alber­to draait, wordt door som­mi­gen gezien als een metafoor voor een com­ing-out. Zo stellen velen dat de per­son­ages queer­cod­ed zijn, wat inhoudt dat een fic­tief per­son­age gedefinieerd wordt door stereotiepe, queer karak­ter­istieken.

Dit toont de hypocrisie van de stu­dio’s: geld komt vaak voor inclusie en ethiek.

Queer in boeken en tv

Ondanks dat LGBTQ+-films de laat­ste jaren in opmars zijn, wordt de rep­re­sen­tatie van deze groep nog vaak geteis­terd door stereo­typen. Ver­halen wor­den dan wel divers­er, maar alsnog bli­jft er ruimte voor ver­be­ter­ing. Grote studio’s schrap­pen soms ele­menten van queer rep­re­sen­tatie bin­nen een ver­haal­li­jn omdat ze in bepaalde lan­den min­der geac­cepteerd wor­den, zoals bij de film ‘Lightyear’. Dit toont de hypocrisie van de stu­dio’s: geld komt vaak voor inclusie en ethiek.

‘Broke­back Moun­tain’ was een grote mijl­paal. De romance tussen twee cow­boys wist wereld­wi­jd harten te verov­eren. Daar­naast ver­scheen in 2016 ‘Moon­light’, een met een Oscar bekroonde film die het lev­ensver­haal vertelt van Chi­ron, die als zwarte homosek­suele man vrede probeert te zoeken met zijn iden­titeit. ‘Call Me By Your Name’ bewees een echte kaskrak­er te zijn ondanks de kri­tiek op de roman­tis­er­ing van de relatie tussen de twee pro­tag­o­nis­ten met een groot leefti­jdsver­schil. Maar ook ‘Le por­trait de la jeune fille en feu’, met zijn his­torisch plot en focus vanu­it de female gaze, maak­te mee de weg vrij voor de verdere evo­lu­tie van queer cin­e­ma.

‘Skam’ was als serie rev­o­lu­tion­air bin­nen Europa met een com­ing-of-agev­er­haal. Bel­gië maak­te hier een eigen ver­sie van met ‘wtFock’, waar­bij spec­i­fiek het liefdesver­haal van Robbe en Sander vele mensen raak­te. Net­flix gaf inclusie een boost met ‘Heart­stop­per’, waar bij­na de hele cast queer is. Per­son­ages als Elle, een trans­gen­der meis­je, en de asek­suele Isaac, kun je vol­gen in hun zoek­tocht naar zichzelf. De rep­re­sen­tatie van gen­derdys­forie en asek­su­aliteit zijn onder­w­er­pen die meer aan­dacht ver­di­enen bin­nen media. Maar gelukkig is er nog alti­jd Sponge­bob, die vol­gens Stephen Hil­len­burg, de bedenker, asek­sueel is.

Het gevaar van fetishisation

Er is nood aan waakza­amheid voor fetishi­sa­tion in de evo­lu­tie van queer rep­re­sen­tatie bin­nen cul­tu­ur. Dit houdt in dat een per­soon gere­duceerd wordt tot aspecten van zijn lichaam, iden­titeit of geaard­heid. Queer relaties wor­den enkel afge­beeld omdat het doelpub­liek dit aantrekke­lijk vin­dt en een gun­stig ver­di­en­mod­el bewi­jzen te zijn. Denk aan hoe Joey uit ‘Friends’ les­bis­che vrouwen sexy vond puur omwille van hun geaard­heid. Soms wor­den er series, films en boeken gemaakt over homosek­suele relaties enkel voor de esthetiek ervan. Door de pure focus op de esthetiek van queer rep­re­sen­tatie zijn de per­son­ages vaak opper­vlakkig en stereotiep opge­bouwd en zijn de relaties tox­isch en onge­zond afhanke­lijk. De per­son­ages hebben hier­door geen diep­gang en geven geen goede rep­re­sen­tatie over de strug­gle van queer zijn.