Recensie: Harry Gruyaert. Photographer

‘Cest l’at­ti­rance’. Zo omschri­jft Gruyaert de manier waarop hij met zijn cam­era aan de slag gaat. Louter op de tast legt hij al wat aantrekt vast op beeld en daar is de fotograaf dan ook bij­zon­der vast­ber­aden in. De doc­u­men­taire vat aan met Gruyaert op een kust­tram, waar hij foto’s neemt van de omgev­ing, tram­reizigers incluis. Deze zijn echter niet zo gesteld op Gruyaerts aan­wezigheid wan­neer die de reizigers weg­duwt en zich tussen het volk wurmt. Als iemand hem ten slotte vraagt wat zijn bedoel­ing is, wim­pelt de fotograaf de man kort af: ‘Je suis occupé’. En net daar ligt de kracht van Har­ry Gruyaert.

Mes­si­aen schetst in 64 minuten een relatief sec, maar veelz­i­jdig en – uit­er­aard – kleur­rijk portret van de Antwer­pe­naar. Gruyaerts peuter‑, kleuter- en puber­jaren passeren de revue alsook die van zijn vrouw en twee dochters, die op jaren­lang beeld­ma­te­ri­aal te zien zijn. Ook zijn eigen fam­i­lie, meer bepaald zijn vad­er Mar­cel Gruyaert en de com­plexe relatie tussen de twee, vormt een rode draad doorheen de doc­u­men­taire. Maar het is voor­namelijk zijn car­rière als fotograaf in Europa die prachtige beelden oplev­ert en aan­toont dat Har­ry Gruyaert een fotograaf is om u tegen te zeggen.

Zijn des­ti­jds reeds ontem­bare ver­lan­gen en de afkeur­ing ervan door zijn vad­er resul­teren in een vlucht naar Par­i­js, waar Gruyaert met kleuren­fo­tografie exper­i­menteert. De vele lovende com­mentaren zijn onver­hoopt: nie­mand had verwacht de verbleek­te, plas­tieken stad in zulke heldere tin­ten vast­gelegd te zien en vanaf dat punt gaat het alleen maar opwaarts. Moroc­co, zijn geprezen fotoreeks van Casablan­ca, lev­ert mag­ni­fieke kleuren­beelden op die de affiniteit tussen bevolk­ing en omgev­ing in één oogop­slag weergeven. Het­zelfde gebeurt onder meer in India en New York en zo wordt hij een tien­tal jaren lat­er uitein­delijk fotograaf voor Mag­num. Om maar enkele voor­beelden op te som­men die behoren tot de waanzin­nig uit­gestrek­te lev­ensloop van Gruyaert.

Een een­duidig con­cept mag hij dan wel niet hebben, twee zak­en sprin­gen er toch telkens onom­stotelijk uit. Gruyaert speelt met een com­bi­natie van licht-donker con­trast en voy­ante kleuren, twee type­r­ende ken­merken die doorheen al zijn reek­sen een lei­d­motief creëren. De ver­ganke­lijke sober­heid en tegelijk­er­ti­jd intense men­gel­moes van tin­ten zijn schit­terend ver­vat in de beelden die Gruyaert con­strueert en mak­en hem dan ook zeer herken­baar. Wan­neer hij zelf vertelt over het lev­eren van een zo goed als vol­maakt eind­prod­uct, valt de hele puzzel in elka­ar. Foto’s mak­en gebeurt namelijk ontzettend snel, maar de tijd die in het finalis­eren van de foto kruipt, blijkt immens.

Je zou Gruyaert bij­na obsessief gepas­sioneerd kun­nen noe­men. ‘Een onweer­staan­bare drang’ wordt meer­maals ver­meld en voor die drift deinst hij dan ook niet terug. ‘Un besoin vital’ , vult Gruyaert zelf nog aan in de doc­u­men­taire. Een onmis­bare hart­stocht die zijn ei kwi­jt moét. Als die reiziger Gruyaert dus nog eens op de kust­tram tegen het lijf loopt, dan zal die hem wellicht gewoon zijn gang lat­en gaan.