Sportwetenschappers: onderzoek aan de lopende band

Cedric Ver­helst

In de inkomhal hangt een enorme zwart-wit­fo­to van een scheefhangende zeil­er die met zijn romp boven het waterop­per­vlak ben­gelt. Het is een afbeeld­ing van Jacques Rogge, de man die zijn naam aan het lab­o­ra­to­ri­um gaf. Hij was een top­sporter pur sang met een hart voor weten­schap. Hij was doc­tor, voorzit­ter van het Inter­na­tion­aal Olymp­isch Comité en pro­fes­sor in de sport­ge­neeskunde. “De foto is gedrukt op een zeil­doek”, vertelt pro­fes­sor Wim Der­ave. Een sym­bol­isch eerbe­toon.

Pro­fes­sor Der­ave is gespe­cialiseerd in sport­fy­s­i­olo­gie en sportvoed­ing. Hij geeft een rondlei­d­ing in het lab­o­ra­to­ri­um. We lopen langs een hoop deuren die alle­maal bek­leed zijn met lev­ens­grote afbeeldin­gen van onder­zoek­ers in sport­plun­je. “Het sporton­der­zoeks­cen­trum is een aan­tal jaar gele­den gebouwd, spec­i­fiek om de labo’s en onder­zoek­sruimtes van de vak­groep Beweg­ing- en Sportweten­schap­pen te huisvesten, maar het is toe­ganke­lijk voor alle onder­zoeks­groepen. We werken samen met musi­colo­gie, inge­nieur­sweten­schap­pen, reval­i­datieweten­schap­pen en nog veel anderen. Soms komen ook stu­den­ten van andere oplei­din­gen kijken hoe inspan­ning­stesten ver­lopen. Hoofdza­ke­lijk zijn het natu­urlijk wel stu­den­ten sportweten­schap­pen die hier exper­i­menteel onder­zoek doen in de mas­ter­jaren”, stelt Der­ave.

“We zit­ten niet in een ivoren toren”

De ruimtes die we bin­nen­gaan, zijn gevuld met tal­loze com­put­ers en sportap­pa­ratu­ur. Op de grond liggen draden in ver­schil­lende zwart- en gri­jstin­ten. Aan de zijkant staan kas­ten met map­pen en rijt­jes erlen­mey­ers. “Iedereen die zich geroepen voelt, kan proef­per­soon wor­den. Je helpt collega’s van UGent met hun onder­zoek. Het is ook voor jezelf inter­es­sant, want je kri­jgt zicht op hoe het gesteld is met je con­di­tie. Je komt ook te weten hoe jouw lichaam func­tion­eert. Er is een proef­per­so­n­en­reg­is­ter waar mensen zich kun­nen aan­melden. Daar­na kom je in een werv­ingsreg­is­ter en daar kan je aangeven wat je al dan niet ziet zit­ten. Je ver­di­ent er ook een cen­t­je mee bij.”

Cedric Ver­helst

Op een tafel in een klein, donker kamert­je achterin liggen stuk­jes plas­tic met daarin kleine zwarte pun­t­jes. “We nemen in het labo regel­matig een stuk­je spier­weef­sel met een naald weg bij gezonde proef­per­so­n­en. Dat is niet zo aantrekke­lijk, maar het geeft je wel inzicht naar welke sporten je meer aan­leg hebt. Wij hebben de ‘Mus­cle Tal­ent Scan’ ontwikkeld. Dat is een nieuwe tech­niek waar­bij er niet langer een stuk­je uit je lichaam chirur­gisch moet ver­wi­jderd wor­den. Met een scan­ner kan je immers dezelfde infor­matie verkri­j­gen. We gebruiken de ‘Mus­cle Tal­ent Scan’ vaak in samen­werk­ing met top­sporters. Wij helpen mee in de zoek­tocht naar de mensen met de meest explosieve spieren om een sterke ploeg samen te kun­nen stellen. Het is echter miss­chien wel voor alle mensen belan­grijk om te weten wat voor spieren ze hebben. We ver­moe­den dat het ook kan bepalen of je meer of min­der risi­co loopt op suik­erziek­te. Dit is wel nog een hele nieuwe onder­zoek­sli­jn bij ons.”

“We hebben bij Club Brugge een project lopen om in kaart te bren­gen welke soort spel­ers ze hebben”

“Sport Vlaan­deren onder­s­te­unt deze tech­niek. Ook in atletiek en voet­bal wordt het vaak gebruikt. Het gaat typ­isch over sporten met ver­schil­lende dis­ci­plines of team­sporten met een diver­siteit aan spel­ers die niet alle­maal op dezelfde manier getraind moeten wor­den. We hebben bij Club Brugge momenteel een project lopen om in kaart te bren­gen welke soort spel­ers ze hebben en hoe het man­age­ment de adviezen voor train­ing en her­s­tel kan indi­vid­u­alis­eren.”

Verder op de gang ligt een sportza­al. Aan een rek­je hangt een keurige was­rij met sportk­leren. Aan de muur staat een schoe­nenkast­je. “Een onder­zoek van mijn collega’s probeert op ver­schil­lende manieren het loop­pa­troon van recre­an­ten aan te passen opdat ze min­der kans hebben op blessures. We zien immers dat 40 tot 50 pro­cent van alle lop­ers bin­nen het jaar wel eens een let­sel oploopt. Ze gaan na hoe ze de impact kun­nen reduc­eren zodat zo’n blessures kun­nen ver­me­den wor­den. Daar zijn ver­schil­lende tech­nieken voor. Low impact run­ning is daar een van. Hier­bij probeert men de schokken klein­er te mak­en door de manier waarop je loopt te veran­deren. Daar­voor wordt ook samengew­erkt met de onder­zoeks­groep musi­colo­gie. De lop­er kri­jgt sig­nalen tij­dens het lopen waaruit die kan aflei­den of er met veel impact wordt gelopen of niet.”

De onder­zoeks­groep wil hun onder­zoek ook ver­tal­en naar het grote pub­liek. “Er zijn veel ini­ti­atieven die een gezonde lev­enssti­jl pro­moten. We hebben een onder­zoeks­groep die zich volledig bezighoudt met het ver­band tussen fysieke activiteit en gezond­heid. Zij staan in con­tact met het Vlaams Insti­tu­ut Gezond Lev­en. Zij ontwikke­len ook samen met de World Health Orga­ni­za­tion nieuwe richtli­j­nen. Daar­naast hebben we ook wat onder­zoek­ers die warm lopen voor weten­schap­scom­mu­ni­catie. Eline Lievens is iemand uit onze onder­zoeks­groep die meedeed aan de PhD Cup. In die pre­sen­tatiewed­stri­jd moeten onder­zoek­ers hun jaren­lange onder­zoek in drie minuten helder toelicht­en. Ze heeft die wed­stri­jd gewon­nen. Dit toont aan dat ze haar doc­tor­aat­son­der­zoek het best kon ver­tal­en naar een breed pub­liek. Onze onder­zoek­ers staan in inter­ac­tie met de samen­lev­ing; we zit­ten niet in een ivoren toren.”