Studentenverenigingen en duurzaamheid, een succes?


Door

Archief

Io vivat! Io vivat! Nostrorum et terrae sanitas! Studenten drinken tegenwoordig zowel op hun gezondheid, als op die van onze planeet. Maar hoe hoog dragen studentenverenigingen duurzaamheid werkelijk in het vaandel?

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 31/03/2019 – 11:21 door Antoon Van Ryck­eghemPi­eter-Jan FreesMingt­je Wang

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Van her­bruik­bare can­tus­bek­ers tot stad­s­tu­in­t­jes die als pad­den­stoe­len uit de grond schi­eten; het duurzame gedachte­goed lijkt niet meer weg te denken uit het Gentse stu­den­ten­leven. Toch lijkt de Over­poort­straat bij elk ocht­end­glo­ren een heel ander ver­haal te vertellen. Hoe verk­laren we deze schi­jn­bare dis­so­nantie in onze pro­gressieve stu­den­ten­stad?

De Studentenhomes voorop

De her­bruik­bare bek­er van het HK

We stellen vast dat er vanu­it aller­lei instanties bin­nen de Uni­ver­siteit Gent volop duurzame ini­ti­atieven wor­den inge­di­end. Deze kun­nen gro­ten­deels gecat­e­goriseerd wor­den als spec­i­fieke pro­jecten en struc­turele maa­trege­len. Ze vertrekken grass­roots-gewi­js vaak vanu­it verenigin­gen en organ­isaties die zelf het heft in han­den nemen om de huidi­ge prob­lematieken aan te kaarten. Vorig jaar voerde de 12urenloop bijvoor­beeld het gebruik van her­bruik­bare bek­ers in. Ook het Home Kon­vent (HK), de koe­pel van alle prae­sidia in de UGent-homes, lanceerde dit jaar her­bruik­bare can­tus­bek­ers. De homes kleuren dan ook groen­er dan andere verenigin­gen en kon­ven­ten: zo wordt elk jaar Maart Milieu­maand geor­gan­iseerd en heeft elke home een prae­sid­i­um­lid dat instaat voor milieu. Ook de gratis kring­winkel Swap Shop, een gelauw­erd project vanu­it inter­na­tionale home­s­tu­den­ten dat vorig jaar de duurza­amhei­d­saward De Groene Rui­jter wegkaapte, vin­dt plaats in de homes. Niet onbe­lan­grijk is wel dat som­mige duurzame pro­jecten makke­lijk­er realiseer­baar zijn in een klein­er en hom(e)ogener kon­vent zoals het HK.

De pro­jecten vertrekken vaak vanu­it verenigin­gen en organ­isaties die zelf het heft in han­den nemen

Ver­gis u echter niet, het zijn niet enkel kon­ven­ten die zich bezighouden met duurza­amheid. Dé stu­den­ten­v­erenig­ing waar je als gepas­sioneerde bewuste stu­dent terecht kan dez­er dagen is D’URGENT, het voor­ma­lige UGent1010. D’URGENT is op indi­vidueel niveau bezig met duurza­amheid, door te sen­si­bilis­eren, maar ook op struc­tureel niveau, door te proberen wegen op het beleid. Zo zit­ten ze aan de basis van stu­den­ten­moes­tu­in Stu­Jardin, de groente- en fruit­paket­ten van Mizu­na, maar ook cam­pagnes zoals Move Your Mon­ey, waar­bij ze banken onder druk zetten om enkel nog te investeren in duurzame bedri­jven. Onder meer de UGent heeft zich inte­graal toegelegd op duurza­mer beleggen na een inten­sieve divest­ment-cam­pagne van onder andere D’URGENT. Geen UGentse euro­cent wordt nog besteed aan investerin­gen in fos­siele brand­stof­fen of bedri­jven met lage duurza­amhei­ds­graad.

De student en zijn (beperkte) macht

Duurza­amhei­d­spro­jecten bal­anceren dan ook vaak tussen het belei­ds­matige niveau en het project-zijn. Vol­gens Sarah Van Ack­er, voorzit­ter van de Gentse Stu­den­ten­raad, zullen struc­turele maa­trege­len vaak zwaarder door­we­gen en dus een grotere impact mak­en. “Enerz­i­jds zijn ad hoc-pro­jecten goed, zo kun­nen ze lokaal iets aan­passen, maar anderz­i­jds is het duurzame karak­ter ervan iets moeil­ijk­er te behouden. Waar wij alti­jd naar proberen kijken is het struc­turele en ver­ankerde karak­ter. Is het een project dat werke­lijk als project gezien moet wor­den, of eerder op een belei­ds­matige manier aangepakt moet wor­den?” Over de 12urenloop vraagt Van Ack­er zich af of er niet over­wogen kan wor­den om de her­bruik­bare bek­ers te ver­ankeren in plaats van jaar­lijks een­ma­lige bud­get­ten uit te trekken. “Dat is vol­gens mij onze meer­waarde. Niet zomaar pro­jecten ste­unen, maar ze vooral proberen te ver­ankeren. Waarmee ik niet zeg dat dit steeds lukt. Daar­voor is er nog meer samen­spraak met alle ver­schil­lende actoren en instanties nodig. Iets waar het Duurza­amhei­d­skan­toor zich sterk voor inzet.”

Duurzaamheidskantoor

Het Duurza­amhei­d­skan­toor is een van de meest cen­trale orga­nen bin­nen de duurza­amhei­ds­be­weg­ing van de UGent. Hier is elke stu­dent welkom om aller­lei duurza­amhei­d­spro­jecten mee uit te denken en/of uit te werken. Hun voor­naam­ste doel is de vele pro­jec­taan­vra­gen die bin­nen­stromen in goede banen lei­den. Voor duurzame stu­den­ten­v­erenigin­gen is Ste­fanie De Schri­jver de spec­i­fieke ver­ant­wo­ordelijke. Hier­bij proberen ze niet enkel pro­jecten zelf tot stand te bren­gen, maar stu­den­ten in con­tact te bren­gen met andere verenigin­gen die hen daar­bij kun­nen helpen. Daar­bij geeft het Duurza­amhei­d­skan­toor vooral bij­s­tand via logistiek advies en waar nodig, meestal bij nieuwe ini­ti­atieven, een klein finan­cieel duwt­je in de rug. 

“Wij kri­j­gen zodanig veel pro­jecten dat we niet over­al kun­nen helpen” – Ste­fanie De Schri­jver

Hoewel ze al goed op weg zijn en de goede wil wel degelijk aan­wezig is, zijn er nog een aan­tal werkpun­ten. De kri­tiek die het luid­ste weerklinkt is vaak gericht op de struc­turele aan­pak. Waar het Leu­vense equiv­a­lent over een hon­derd­tal vri­jwilligers beschikt, moet het Gentse Duurza­amhei­d­skan­toor zich tevre­den stellen met tien job­stu­den­ten, een coör­di­na­tor en enkele vri­jwilligers. Door het teko­rt aan mankracht en finan­ciële mid­de­len zien veel pro­jecten nooit het daglicht. “Wij kri­j­gen zodanig veel pro­jecten dat we niet over­al kun­nen helpen.” Nochtans zijn er vanu­it het Duurza­amhei­d­skan­toor vol­doende ini­ti­atieven om vri­jwilligers te zoeken. Van een stand­je op de Stu­dent Kick-Off tot een eigen web­site beheren – en momenteel hopen ze vooral met de vit­rine onder­aan het Ufo dat de mensen hun kan­toor, de Green Hub, makke­lijk­er zullen vin­den. Maar zelfs al vin­den stu­den­ten het Duurza­amhei­d­skan­toor, zich effec­tief engageren bli­jft een pijn­punt. “Mensen komen alti­jd zeer geën­gageerd naar ons toe, maar als we mailen antwo­or­den ze vaak niet.” Een prob­leem waar de Leu­vense collega’s een oploss­ing voor gevon­den hebben. “Zij werken inder­daad met meer vri­jwilligers, en degene waarmee ze werken moeten ook een con­tract teke­nen. Als ze erbij komen, moeten ze zich effec­tief engageren.”

Daaren­boven zijn het niet enkel de cijfers van vlees en bloed die tellen. Indi­en het Duurza­amhei­d­skan­toor al over vol­doende menselijk ver­mo­gen zou beschikken, ook dan bli­jft hun finan­cieel ver­mo­gen te beperkt. “Veel stu­den­ten­v­erenigin­gen hebben een duwt­je in de rug nodig”, vertelt De Schri­jver, want de duurza­amhei­d­spro­jecten ver­di­enen zichzelf niet alti­jd terug. “Ik heb het gevoel dat de stu­den­ten­v­erenigin­gen veel goest­ing hebben om mee te doen. Er is veel engage­ment maar ze hebben vaak gewoon de mid­de­len niet of weten niet hoe ze eraan moeten begin­nen. Ja, we kun­nen helpen, maar we zijn ook geen toverelf­jes.”

Schimmel uit een onverwachte hoek

Duurza­amheid is in, maar toch lijken som­mige ini­ti­atieven niet van de grond te komen. Vaak bli­jft het bij een ent­hou­si­ast idee, al zit­ten er hier soms andere rede­nen achter dan je zou dur­ven denken. Een goed voor­beeld zijn de her­bruik­bare bek­ers die verenigin­gen sinds kort bij de Dienst Stu­den­te­n­ac­tiviteit­en (DSA) kun­nen afhalen. Als deze bek­ers niet op de juiste manier afge­wassen wor­den, kun­nen er zeer kleine scheurt­jes ontstaan. Op zich geen prob­leem, tot die eens vochtig teruggegeven wor­den, want zo ontstaat er schim­mel. De ver­ant­wo­ordelijkheid ligt dus bij de stu­den­ten­v­erenigin­gen, maar je moet God niet zijn om te weten dat dit niet vanzelf­sprek­end is. Als de bek­ers na een maand gebruik vol schim­mel zit­ten, hoe duurza­am zijn ze dan?

Als de bek­ers na een maand gebruik vol schim­mel zit­ten, hoe duurza­am zijn ze dan?

Dit roept vra­gen op over de intrin­sieke moti­vatie van stu­den­ten­v­erenigin­gen om zich duurza­am te engageren: finan­ciële, logistieke en hoo­gu­it onverwachte prob­le­men niet uit de weg gaande, komt het soms wel neer op een gebrek aan inter­esse en ambitie. Duurza­amheid is duidelijk geen pri­or­iteit voor som­mige verenigin­gen en kon­ven­ten; of dat effec­tief zo noodza­ke­lijk zou moeten zijn is een andere vraag. Wat voor de meeste verenigin­gen of kon­ven­ten wel door­weegt, is de kosten-bate­n­analyse die ze mak­en, waar­bij een duurza­am ini­ti­atief best pri­ma is, zolang ze niet al te veel las­ten met zich mee­brengt. Daar waar het Home Kon­vent al jaar en dag een ver­plichte milieuprae­ses heeft in elk van haar verenigin­gen, ligt dit bij andere kon­ven­ten wel anders. “Som­mige krin­gen hebben daar echt geen baat bij, ze hebben het vaak al moeil­ijk genoeg om mensen te vin­den voor hun prae­sid­i­um. Het past niet in onze esprit om krin­gen te ver­plicht­en een bepaalde func­tie in te voeren”, aldus Julien Mar­baix, prae­ses van het Fac­ul­teit­enKon­vent.

Another one bites the DUST

Voor elk suc­cesver­haal zijn er dan ook pro­jecten die min­der vooruit­gang boeken, of die sim­pel­weg gestor­ven zijn tij­dens het ver­wekking­spro­ces. Hoewel velen suc­ces boeken, zouden som­mi­gen beter leren aan het­zelfde eind te trekken, ter­wi­jl anderen dan weer de bomen niet meer door het bos zien. Sim­pel­er gezegd: vaak veel werk met weinig effect. Verenigin­gen werken naast elka­ar aan het­zelfde project, vin­den het wiel terug uit, of ken­nen nie­mand om hun inzet te onder­s­te­unen. Ook con­tin­uïteit bin­nen organ­isaties is noodza­ke­lijk voor het voortbestaan van het project. Wan­neer er iemand van het kern­team vertrekt, neemt die vaak een hele rits aan dossierken­nis met zich mee.

Wan­neer er iemand van het kern­team vertrekt, neemt die vaak een hele rits aan dossierken­nis met zich mee

Onder­linge transparantie, samen­werk­ing en com­mu­ni­catie zijn drie enorme werkpun­ten die zow­el kleine als grote organ­isaties voe­len. Door de beperk­te naams­bek­end­heid van cen­trale instanties weten velen niet waar naar­toe met hun vra­gen en ideeën; mede omdat duurza­amheid nu een­maal zo’n breed the­ma is. De struc­turele her­vormin­gen van het Duurza­amhei­d­skan­toor zijn hier al een stap in de goede richt­ing. Zo zijn er nu green ambas­sadors om dit prob­leem tegen te gaan in de mate van het mogelijke.  “Ongeveer elke fac­ul­taire stu­den­ten­v­erenig­ing, op enkele uit­zon­derin­gen na, heeft nu een green ambas­sador. Via hen werk ik samen om de werk­ing in hun kring te ver­du­urza­men. Deze ver­du­urza­m­ing gebeurt aan de hand van het boek­je DUST (Duurzame Stu­den­ten­v­erenigin­gen, red.), opge­maakt met aller­lei chal­lenges die ze kun­nen doen”, aldus De Schri­jver.

Het is een hobbe­lig en soms weinig verk­end pad dat de stu­dent aftas­tend probeert te bewan­de­len. Weini­gen kun­nen nog ontken­nen dat er voor­taan reken­ing gehouden moet wor­den met het duurzame aspect van bepaalde zak­en, behalve miss­chien de Thier­ry Baudets van deze wereld. Hoe het ook zij, dat aange­wakkerde bewustz­i­jn staat voor velen niet alti­jd gelijk aan een inten­tie tot han­de­len. Kan het zijn dat we dez­er dagen dwepen met duurza­amheid als een abstract idee, waar we niet omheen kun­nen, maar het toch een bek­er­worp te ver lijkt voor de meesten om het in con­cre­to te imple­menteren? 


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *