“Trans poëzie is een handvat tussen het literaire en het maatschappelijke”


Door

Archief

Mees Kempenaers doet onderzoek naar trans poëzie, een fenomeen dat nog maar net een rechtmatige plaats in academia opeist. Baanbrekend onderzoek dus, maar wat houdt het eigenlijk in?

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 24/10/2021 – 20:33 door Keanu Col­paert

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Waarover gaat je onder­zoek?

“Trans poëzie in Noord-Ameri­ka, vooral in de peri­ode vanaf 2010. Als eerste kijk ik naar trans poëzie als cat­e­gorie, waar­bij ik heel breed start vanu­it de defin­i­tie ‘poëzie geschreven door trans per­so­n­en’. Van daaruit ga ik kijken of er tussen die ver­schil­lende gedicht­en raakvlakken zijn, zow­el the­ma­tisch als vormelijk, om te zien of we kun­nen spreken van een ’trans poëti­ca’.”

Hoe ga je die poëzie dan benaderen?

“Bij poëzie zit je alti­jd wel met een span­ningsveld tussen vorm en inhoud. Ik kijk dus naar bei­de en hoe dat op een abstracte manier de real life ques­tions reflecteert die er zijn voor trans per­so­n­en. In de tweede plaats bek­ijk ik hoe die poëzie een licht werpt op maatschap­pelijke vra­gen die de kop opsteken rond trans iden­titeit­en. Dat zow­el op his­torisch niveau, wat alti­jd moeil­ijk is, als op actueel niveau.”

Wat maakt dat moeil­ijk?

“Ik stel wel wat vra­gen over die cat­e­gorie. Een van de moeil­ijke kwest­ies daar­bij is het prob­leem van his­torische ter­mi­nolo­gie. In welke mate kan je bepaalde his­torische zak­en begri­jpen als zijnde trans? Dat is alti­jd een beet­je nat­tevinger­w­erk. Die geschiede­nis is in zekere zin alti­jd inge­beeld, omdat wij ons denkkad­er daarop plakken. Het begrip trans poëzie op zich, is vrij recent. Als cat­e­gorie is het pas ver­sch­enen in de laat­ste tien jaar. Sinds het einde van de twintig­ste eeuw zijn er mensen geweest die zich als trans schri­jvers iden­ti­ficeer­den, maar er werd toen vooral nog gekeken naar mem­oires en life writ­ing. De eerste antholo­gie met trans poëzie, ‘Trou­bling the Line’, is pas uit­gekomen in 2015. De edi­tors zelf zeggen ook dat ze al jaren erken­ning kre­gen als ze fic­tie en non-fic­tie schreven, maar nooit voor trans poëzie. Sinds die antholo­gie is er dan ook de Lamb­da Lit­er­ary pri­js voor trans poëzie.”

“Ik bek­ijk ook hoe die poëzie een licht werpt op maatschap­pelijke vra­gen die de kop opsteken rond trans iden­titeit­en”

Hoe com­bi­neer je het maatschap­pelijke met het poëtis­che?

“Ik probeer dat samen te bren­gen in een idee van Hil Malati­no: ’trans arts of sur­vival’. Kort door de bocht kijk ik aan de hand van dat idee naar hoe deze poëzie per­ti­nente vra­gen stelt in ver­band met trans iden­titeit­en en ervarin­gen. Ook vanu­it Audre Lorde en haar idee omtrent “poet­ry is not a lux­u­ry” onder­zoek ik hoe poëzie wordt gebruikt en voorgesteld als een hand­vat tussen het lit­eraire en het maatschap­pelijke. Deze tek­sten stellen dat er een andere wereld mogelijk is waarin de huidi­ge span­ning rond trans-zijn er niet is.”

Wat zijn je belan­grijk­ste ondervin­din­gen tot nu toe?

“In mijn onder­zoek gebruik ik vooral de luiken body en time. Dat tweede is dus de inbed­ding in de geschiede­nis: hoe ver­houden deze tek­sten zich tot een queer en trans geschiede­nis, heden, en toekomst? In het body-luik bek­ijk ik de rep­re­sen­tatie van het lichaam en het bestaande dis­cours rond trans belicham­ing. Dat gaat van de vaak dehu­man­is­erende blik van de maatschap­pij tot de per­soon­lijkere ervar­ing van een let­ter­lijke of figu­urlijke tran­si­tie. Daar­bij zijn er inter­es­sante ver­ban­den te leggen met een brede waaier aan thema’s en the­o­retis­che velden, zoals affect the­o­ry, crit­i­cal dis­abil­i­ty stud­ies en crip the­o­ry, of queer death stud­ies, om er een aan­tal te noe­men. Trans poëzie is een zeer rijk genre en ik kijk uit naar wat er de komende jaren nog zal ver­schi­j­nen.”


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *