Wetenschapskort: politieke wetenschappen era


Door

Archief

Van zatte nonkels tot Twitter: iedereen heeft een mening over politiek. Ondertussen proberen politicologen het fenomeen toch wat wetenschappelijk te benaderen. Hier volgt een korte selectie van bekende en minder bekende politicologische weetjes.

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 7/11/2021 – 18:07 door Pieter Beirens

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Oorlog voor liefde

Wat moet je als democ­ra­tisch verkozen lei­der doen wan­neer het volk je niet meer leuk vin­dt? Zeer sim­pel: voer een oor­log. Het ‘ral­ly ‘round the flag-effect’ is niet alleen het enige politi­col­o­gis­che con­cept met een iet­wat inter­es­sante naam, het is ook het gedoc­u­menteerde effect dat een poli­tieke lei­der een kort­stondi­ge, maar sterke sti­jging in hun pop­u­lar­iteit ervaart wan­neer het land in oor­log of inter­na­tionale cri­sis ver­keert. Hier­bij wordt spon­taan gedacht aan Bush II tij­dens de peri­ode na de aansla­gen van 11 sep­tem­ber, maar het con­cept dateert al van de jaren 1970. Politi­colo­gen zien twee mogelijke oorza­k­en. Ofwel wordt de lei­der op dat moment gezien als het sym­bool van nationale trots waar de bevolk­ing zich achter schaart, ofwel zijn de opposi­tiepar­ti­jen op zulke momenten zeer stil en wordt het gebrek aan poli­tiek con­flict geïn­ter­pre­teerd als een regering die goed func­tion­eert.

Alle kleuren van de regenboog?

In de Verenigde Stat­en vecht­en de Democ­ra­t­en en de Repub­likeinen, en in Ned­er­land zit­ten zestien ver­schil­lende par­ti­jen in de Tweede Kamer. In Bel­gië hebben we dan weer elf par­ti­jen met acht ver­schil­lende kleuren. Wan­neer dit soort vari­aties in vraag gesteld wordt, kijkt de politi­colo­gie naar de wet van Duverg­er. Die oppert dat een land met een meerder­hei­dss­telsel waar een bepaald geografisch kies­dis­trict maar één enkele per­soon kan verkiezen voor een par­lement, meer zal neigen naar een tweedelig par­ti­jsys­teem. Zo zien we dat lan­den als de Verenigde Stat­en en het Verenigd Koninkrijk eerder naar twee grote par­ti­jen neigen, dan lan­den met een rep­re­sen­tatief kiessys­teem zoals Bel­gië of Ned­er­land. Maar niet getreurd, fans van de nuance: er zijn nog een hele­boel uit­zon­derin­gen en andere fac­toren die ervoor zor­gen dat deze wet eerder een hand­i­ge aan­bevel­ing lijkt. 

Vox-Paradox

Nu de opkom­st­plicht voor de gemeen­ter­aadsverkiezin­gen ges­neu­veld is, rijst de vraag: waarom gaan mensen eigen­lijk stem­men? Vol­gens de ‘ratio­nal choice-benader­ing’ is het sim­pel: dat zullen ze niet doen. Een indi­vidu­ele stem heeft weinig impact, dus is een inspan­ning doen om te stem­men geen rationele keuze. Helaas voor hen, gaan er toch mensen stem­men. Zo ontstaat de ‘para­dox of vot­ing’. Waarom stem­men als je stem toch geen impact heeft? Politi­colo­gen geven enkele mogelijke verk­larin­gen. Omdat je geso­cialiseerd bent te denken dat het je burg­er­plicht is, bijvoor­beeld. Of omdat je de gewoonte hebt gecreëerd bij je eerste paar verkiezin­gen. Ook het gevoel dat je stem tóch belan­grijk is, bij een span­nende verkiez­ing, bijvoor­beeld, lokt meer mensen naar het stem­bu­reau. De stemhok­jes zullen dus ver­moedelijk niet gauw leeg bli­jven bij de vol­gende verkiezin­gen.


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *