
Wie bij sterrenkunde spontaan aan universiteitsprofessoren, complexe formules en telescopen in donkere achtertuinen denkt, hoeft niet noodzakelijk een student Astrofysica meer te zijn. Al sinds 1971 brengt de Jongerenvereniging voor Sterrenkunde (JVS) jongeren met een fascinatie voor het heelal samen. De organisatie ontstond als jongerenwerking van de Vereniging voor Sterrenkunde, Meteorologie, Geofysica en Aanverwante wetenschappen (VVS), een vereniging met wortels in Gent die teruggaan tot 1944 en vandaag ongeveer tweeduizend leden telt.
De JVS vormt daarbij vooral een koepel waaronder verschillende lokale groepen opereren. Een daarvan is Vigilia uit Brugge. “Wij zijn de jongerenvereniging voor sterrenkunde en eigenlijk een afdeling binnen de VVS”, vertelt Marjolein Wauters, die deel uitmaakt van de kern van Vigilia. “Wij focussen ons dus op jongeren.” Andere kernen, zoals Gentster, hebben een gelijkaardige werking, maar leggen hun eigen accenten. Het resultaat is geen strak nationaal programma, maar een netwerk van groepen die lokaal activiteiten organiseren en daarnaast deelnemen aan initiatieven die jongeren uit verschillende delen van Vlaanderen samenbrengen.
En wie bij het woord ‘sterrenkunde’ meteen aan een uur lang luisteren naar een uiteenzetting over zwarte gaten denkt, heeft het mis. De activiteiten variëren van lezingen tot experimenten, spellen en praktische opdrachten. “Soms lanceren wij ook raketjes die we zelf geknutseld hebben”, zegt Marjolein. De grens tussen wetenschapseducatie en gewoon samen iets uitproberen, vloeit dus in elkaar over.
“Soms lanceren wij ook raketjes die we zelf geknutseld hebben” – Marjolein Wauters (Vigilia)
Op Vlaams niveau zijn er wel activiteiten die nadrukkelijker de wetenschappelijke toer opgaan. Tijdens de zomerschool sterrenkunde verdiepen deelnemers zich een week lang in theorieën en problemen uit de sterrenkunde, onder begeleiding van professoren en docenten. De vereniging brengt daarnaast Astra uit, een tijdschrift waarin sterrenkunde vanuit een jongerenperspectief wordt benaderd. Dat maakt de JVS tot een hobbyvereniging waar jongeren zich verder in een wetenschappelijk interessegebied kunnen verdiepen zonder dat ze daarvoor meteen aan een universitaire opleiding beginnen.
Dat jongeren zich daarvoor behoorlijk ver willen verplaatsen, bleek afgelopen zomer. In augustus 2026 trokken verschillende JVS-kernen naar Soria in Spanje voor een zomerkamp rond de totale zonsverduistering van twaalf augustus. De eclips was daar volledig zichtbaar en vormde het centrale moment van de reis. Maar ook daar draaide het niet uitsluitend om het spectaculaire beeld van de maan die voor de zon schuift. De deelnemers bereidden zich vooraf gezamenlijk voor op de waarneming en combineerden het kamp met andere activiteiten rond sterrenkunde.
De eclipsreis is daarmee vooral een uitvergrote versie van wat de JVS al ruim een halve eeuw probeert te doen: jongeren met dezelfde nieuwsgierigheid bij elkaar brengen. Niet iedereen die naar de sterren kijkt, wil sterrenkundige worden. Soms begint het gewoon met de vraag wat daarboven eigenlijk gebeurt. Wat daarna volgt, kan blijkbaar variëren van een zelfgebouwd raketje tot een reis naar Spanje.

Een reactie achterlaten