Drugsbeleid anno 2020: klaar voor de legalisering

Het is echter zo dat drugs, hoewel het voor veel mensen een grap­pig onder­w­erp is, voor andere mensen eerder een serieus gegeven is. Het is dan ook goed dat ik hier voor ieder wat wils heb! Want of je nu een posi­tieve, ambigue of negatieve houd­ing tegen­over drugs hebt, dit artikel zal een liefde­volle verenig­ing beteke­nen voor ieder van jul­lie. Wat ons alle­maal bindt in dit onder­w­erp, is dat we alle­maal zo weinig mogelijk schade willen ondervin­den van drugs. Dit is wat ik hier voor jul­lie heb staan: een harm reduc­tion van jew­el­ste, een pre­ven­tiegerichte aan­pak waar je u tegen zegt en een nooit eerder geziene anti­re­pressieve aan­pak. Om dit deugdelijke doel te bereiken, zal u zich wel even­t­jes door een iet­wat tech­nis­che, the­o­retis­che uit­leg moeten sparte­len, om ver­vol­gens tot de mooie vrucht­en van mijn werk te komen: de omslag naar legalis­er­ing en decrim­i­nalis­er­ing.

De gevolgen van de repressie

Een eerste opmerk­ing die ik hier wil mak­en, is dat beleid tegen­over drugge­bruik­ers de goede kant uit­gaat. Bij drugge­bruik­ers wordt de pri­or­iteit respec­tievelijk aan pre­ven­tie, hulpver­len­ing en repressie gegeven. De keerz­i­jde hier­van is echter dat inza­ke geor­gan­iseerde, drugs­gere­la­teerde crim­i­naliteit de voorkeur gaat naar repressie. Deze repressie houdt een para­dox in, door de gevol­gen die ze met zich mee­brengt. Ten eerste is het zo dat er nog steeds sti­jgin­gen in opnames in drug­cen­tra wor­den waargenomen. De repressie zorgt er inder­daad voor dat het aan­bod van som­mige drugs afneemt. Daar staat tegen­over dat de pri­jzen van deze drugs de lucht in gaan. Afhanke­lijke drugge­bruik­ers gaan meer risi­co­vol gedrag ver­to­nen om aan deze drugs te rak­en en verkoops­groepen zullen meer con­cur­reren, wat eindigt in aller­lei afrekenin­gen. Daaren­boven treedt het waterbe­d­ef­fect op. Dit betekent dat de repressie tot gevolg heeft dat een focus op het ene aspect van drugshan­del zal lei­den tot de groei van andere aspecten van drugshan­del. Aller­lei mark­ten vin­den nieuwe manieren die de repressieve focus omzeilt. Het steeds dieper in de under­ground­scene belanden van de han­del lei­dt er ver­vol­gens toe dat de kwaliteit er steeds min­der toe zal doen, wat zorgt voor meer gezond­hei­d­sprob­le­men bij drugge­bruik. Ten slotte zorgt deze repressie voor meer winst die gaat naar drugs­bazen, die bij iedere stap in de repressie de euro’s zien bin­nenkomen. 

Legaliseren, normaliseren?

Een veel voorkomende zorg is dat een legalis­er­ing van drugs zal lei­den tot meer en prob­lema­tis­ch­er drugge­bruik. De effecten die excessief mid­de­lenge­bruik op een fam­i­lie en omgev­ing kun­nen hebben, zijn dan ook niet te onder­schat­ten. Maar het is zo dat veel van deze nefaste gevol­gen deels het gevolg zijn van de drug zelf, maar ook van het crim­ino­gene aspect hier­van. Met ‘crim­ino­gene aspect’ wordt hier dan bedoeld: het feit dat drugge­bruik vaak samen gaat met stig­ma­tis­er­ing, con­tact met poli­tie en de pre­cep­tie van drugge­bruik als regelovertre­dend gedrag. Een afname van het crim­ino­gene aspect betekent een afname van betrokken­heid bij de strafrechtelijke keten en de stig­ma­tis­er­ing die daarmee gepaard gaat. Daaren­boven betekent legalis­er­ing ook reg­u­ler­ing. Vanaf zow­el pro­duc­tie, verkoop als gebruik van drugs kan gereg­uleerd wor­den, zou dit beteke­nen dat er min­der risi­co­vol gedrag gesteld wordt om hier­aan te ger­ak­en. Ten slotte kan een reg­u­ler­ing lei­den tot een ver­min­der­ing van schadelijke effecten van drugs, waar gezond­hei­dsin­spec­tie ook invloed kan hebben. De mate en hoeveel­heid van drugge­bruik zal gecon­troleerd wor­den en hierop zal inge­speeld wor­den om een meer inte­graal beleid inza­ke pre­ven­tie en harm reduc­tion op te stellen. 

Maar het is zo dat veel van de nefaste gevol­gen van drugge­bruik deels het gevolg zijn van de drug zelf, maar ook van het crim­ino­gene aspect hier­van.

Het is echter zo dat een ver­vallen van drugshan­del in een vri­je markt het laat­ste is wat we willen. Een over­hei­ds­ges­tu­urd uit­de­len van over­hei­ds­ges­tu­urd gepro­duceerde mid­de­len met een lage geldelijke win­st­marge, maar hoge menselijke win­st­marge is wat hier zou moeten bereikt wor­den.

Is legalisering de oplossing?

Een legalis­er­ing zal geen oploss­ing zijn van mid­de­lenge­bruik. Wel zal de legalis­er­ing een mid­del zijn tot beperk­ing van de schadelijke neven­ef­fecten die gebruik op dit moment met zich mee­brengt. Ook zorgt een over­hei­ds­ges­tu­urde pro­duc­tie voor een ver­min­der­ing van de winst van crim­inele organ­isaties. Wat de reac­tie van deze organ­isaties zal zijn, is dan ook onduidelijk. Een drug­soor­log valt niet uit te sluiten, noch een ver­schuiv­ing naar een andere vorm van crim­i­neel win­st­be­jag zoals wapens of mensen­han­del. 

Aller­lei mark­ten vin­den nieuwe manieren die de repressieve focus omzeilen.

Een andere vraag is of makke­lijkere toe­gang tot drugs zal lei­den tot meer gebruik en ver­slav­ing. Onder­zoek ont­breekt hier nog, maar het is een feit dat er momenteel ook legale drugs zijn zoals alco­hol. De zoek­tocht naar roesmid­de­len wordt gezien als een aloude gewoonte, als iets wat inher­ent is aan de mens. Als dit effec­tief zo is, waarom geen brede, posi­tieve aan­pak hier­van, ter reduc­tie van de negatieve gevol­gen?
Toch zal nog nagedacht moeten wor­den over de gevol­gen die legalis­er­ing met zich mee­brengt. Inter­na­tionale voor­beelden die al stap­pen hebben gezet richt­ing legalis­er­ing zoals Por­tu­gal, Cana­da, Zwit­ser­land en Ned­er­land kun­nen hier een grote rol in spe­len.

Is DiT wEl RaTiOnEel?

Ik ben mij ervan bewust dat dit een beladen kwest­ie is, die veel tegen­stand kent. Veel mensen hebben in hun lev­en zware gevol­gen gek­end door drugge­bruik van mensen in hun nabi­je omgev­ing. Net daarom is het nodig dat hier een aan­pak voor bestaat, gebaseerd op weten­schap­pelijk, soci­ol­o­gisch en economisch onder­zoek. Met andere woor­den: evi­dence based en the­o­ry based. Want waar repressie en straf de meest logis­che en voor de hand liggende oploss­ing lijkt, bewi­jst een door­dachte op accep­tatie gerichte aan­pak veel meer nut.