Hoe de Oekraïense aanvallen op de ‘Russische Amazon’ een nieuwe fase van de oorlog inluiden

Wat is Wildberries?

Wild­ber­ries is het groot­ste e‑commercebedrijf van Rus­land. Het werd in 2004 opgericht door Tat­jana Kim, die zichzelf onder­tussen mil­jar­dair mag noe­men. Net zoals Ama­zon of bol.com verkoopt het aller­lei pro­ducten, van kledij tot voed­ing. Het bedri­jf fungeert boven­di­en als een plat­form waarop heel wat kleine onderne­mers hun pro­ducten te koop stellen aan het bredere pub­liek. De afgelopen jaren hangt de Rus­sis­che bevolk­ing steeds meer van Wild­ber­ries af, zek­er omdat de afhaalpun­ten reiken tot in kleinere dor­pen op het plat­te­land. Niet alleen de Rus­sis­che burg­ers, maar ook Rus­sis­che sol­dat­en zouden echter gretig gebruik mak­en van het plat­form. Het leg­er kampt namelijk al langer met bevoor­rad­ing­sprob­le­men. Heel wat mil­i­tairen moeten het daar­door behelpen met privé­do­naties en crowd­fund­ing. Wild­ber­ries speelt daarin een onont­beer­lijke rol door de lev­er­ing van kogelvri­je vesten, hel­men, of zelfs dro­neon­derde­len. Tot voor kort kon je als con­sument zelfs in de Wild­ber­ries-app de cat­e­gorie ‘Alles voor de Spe­ciale Mil­i­taire Oper­atie’ selecteren.

Wild­ber­ries speelt daarin een onont­beer­lijke rol door de lev­er­ing van kogelvri­je vesten, hel­men, of zelfs dro­neon­derde­len

Hoe Zelensky en co. Rusland economisch op de knieën willen dwingen

De keerz­i­jde van die afhanke­lijkheid werd de afgelopen maan­den zicht­baar. Zo lieten min­stens twaalf medew­erk­ers van Wild­ber­ries het lev­en bij de droneaan­vallen op de opslag­plaat­sen van het bedri­jf. Daar­naast valt de economis­che impact niet te onder­schat­ten. Nog los van het ver­lies voor Wild­ber­ries – dat hon­der­den miljoe­nen tot zelfs 2 à 3 mil­jard euro zou bedra­gen -, zijn ook veel kleine onderne­mers bij­na hun volledi­ge stock kwi­jt­ger­aakt. Dat komt bovenop de al toren­hoge inflatie en staatss­chuld.  

Dat Oekraïne spec­i­fiek Wild­ber­ries in het vizier neemt, is geen toe­val. Het kadert immers in Kyivs nieuwe strate­gie van langeaf­s­tand­saan­vallen. Sinds enkele maan­den bekam­p­en de drones niet alleen mil­i­taire doel­wit­ten, maar ook belan­grijke infra­struc­tu­ur zoals fab­rieken, olier­af­fi­nader­i­jen, en dus ook opslag­plaat­sen in heel het land. De bijhorende brand­stofteko­rten, ver­storin­gen in de lucht­vaart, en prob­le­men bij de pak­jeslev­er­ing mak­en de oor­log zo heel tast­baar voor gewone Russen.

Infrastructurele macht

Bin­nen de Rus­sis­che economie speelt Wild­ber­ries een belan­grijke rol. Waar ver­schil­lende andere multi­na­tion­als zoals oliebedri­jven, banken en spoor­we­gen macht bezit­ten dankz­ij hun kap­i­taal, ligt er bij e‑commercebedrijven en big tech nog een extra laag bovenop. Naast kap­i­taal ken­nen ze infra­struc­turele macht. Dat betekent dat ze essen­tiële infra­struc­tu­ur voorzien waar­van enorm veel mensen afhanke­lijk zijn en daar­door de inhoud en voor­waar­den zelf bepalen. Wild­ber­ries is in Rus­land bij uit­stek de groot­ste spel­er op dat vlak en kan de poli­tiek dankz­ij die monop­o­lis­tis­che posi­tie naar zijn hand zetten en dwin­gen tot toegevin­gen. Opricht­ster Tat­jana Kim is bijvoor­beeld bestu­urslid van het Al-Rus­sisch Volks­front, een door Poet­in opgerichte coal­i­tie van de par­tij Verenigd Rus­land en ver­schil­lende NGO’s. Verder dacht ze de par­al­le­limport mee uit, waar­door Rus­sis­che bedri­jven alsnog buiten­landse pro­ducten kon­den kopen ondanks sanc­ties.

Zelen­sky stookt aan­val na aan­val een vuurt­je bij de Rus­sis­che bevolk­ing in de hoop opstandigheid en woede op te roepen

Psychologische oorlogsvoering

Met de aan­vallen op Wild­ber­ries raakt Oekraïne niet enkel zijn machtige eige­naar en het Rus­sis­che leg­er dat er een deel van de mil­i­taire bevoor­rad­ing aankoopt, maar ook het brede pub­liek. Vijf pro­cent van de beroeps­bevolk­ing heeft namelijk een job gelinkt aan het bedri­jf; tien­duizen­den par­ti­c­uliere verkop­ers zien hun lev­enswerk in vlam­men opgaan. Het groot­ste doel­wit is echter de gewone burg­er die er zijn pak­jes bestelt en nu door de grootschalige aan­vallen prob­le­men ondervin­dt. Plots wordt de oor­log maar al te reëel in het dagelijkse lev­en van de gemid­delde Rus. Zo probeert Oekraïne de Rus­sis­che cen­su­ur te omzeilen en de oor­log zicht­baar te mak­en. Daar­naast plaatst het Poet­in in een slecht daglicht. Hij verzek­erde zijn burg­ers dat ze geen impact van de oor­log zouden merken, maar mist nu de macht die belofte na te kun­nen komen. Zelen­sky stookt aan­val na aan­val een vuurt­je bij de Rus­sis­che bevolk­ing in de hoop opstandigheid en woede op te roepen, waar­door Poet­in aan de tand gevoeld wordt. Door pres­i­dent en bevolk­ing tegen elka­ar op te zetten zou er een nieuw front kun­nen ontstaan dat Rus­land verzwakt. Voor­lop­ig bli­jft het echter onduidelijk of deze wend­ing in de oor­log daad­w­erke­lijk een grote impact heeft.