“Ik ben als een vrij mens in het rectoraat gestapt en ik ga er als een vrij mens uit”


Door

Archief

Na de lange rector- en vicerectorverkiezingen geeft Anne De Paepe de fakkel op 9 oktober eindelijk door. Wij spraken haar een laatste keer in haar hoedanigheid als rector van de Universiteit Gent.

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 14/09/2017 – 2:23 door Selin Bak­istan­li

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Anne De Paepe

Anne De Paepe trad in 2013 aan als eerste vrouwelijke rec­tor van de UGent. Hoe kijkt ze terug op haar man­daat?

“Haar” studenten

foto door Hilde Chris­ti­aens

“Ik vond het echt een eer om rec­tor te mogen zijn”, zo valt rec­tor Anne De Paepe met de deur in huis wan­neer ze ons voor een laat­ste keer ver­welkomt in haar kan­toor in het rec­toraat. “Het is een enorm boeiende, inter­es­sante en leerzame peri­ode geweest. Een peri­ode waarin ik ook ont­dekt heb hoe graag ik eigen­lijk met jonge mensen werk.” De Paepe blikt met een warm gevoel terug op de samen­werk­ing en inter­ac­ties met haar stu­den­ten: “Ik vind dat we een prachtige pop­u­latie jonge mensen hebben aan de UGent die hier een unieke rol spe­len. Onze uni­ver­siteit geeft stu­den­ten een posi­tie waar­bij ze echt het ver­schil kun­nen mak­en en mee deel zijn van het ver­haal. Het is een mooie wis­sel­w­erk­ing. De uni­ver­siteit is voor, maar ook van de stu­den­ten. De onbe­van­gen­heid, eerlijkheid en inbreng van jonge mensen is een bij­zon­der belan­grijke waarde.”

“De uni­ver­siteit is voor, maar ook van de stu­den­ten”

Voor De Paepe draait het aan de uni­ver­siteit niet enkel om stud­eren: “Er zijn zo veel kansen die je tij­dens je stu­den­ten­jaren kri­jgt, alle­maal activiteit­en die je als stu­dent kan doen en waar je zo veel uit kan leren. Ik ben ervan over­tu­igd dat dat min­stens zo belan­grijk is. Ik hoop dat alle stu­den­ten het juiste even­wicht vin­den om de kansen die ze kri­j­gen te gri­jpen en te kiezen wat ze graag doen. Ze hebben goede voor­beelden aan hun voor­gangers: het stu­den­ten­leven aan de UGent is exem­plar­isch.”

Een complexe UGent

Gedurende de afgelopen vier jaren heeft De Paepe heel veel geleerd. Een bij­zon­dere ver­meld­ing gaat naar de com­plex­iteit van de instelling, die ze pas volledig heeft leren ken­nen toen ze rec­tor werd. “De UGent is een prachtige organ­isatie en ik ben soms ver­won­derd dat alles func­tion­eert, als je weet hoe com­plex het radar­w­erk is”, zegt ze. “Dat is omdat de basis zeer ste­vig is.” Haar beeld van de tot­stand­kom­ing van grote beslissin­gen is hier­door bijges­tu­urd. In het (inter)universitaire land­schap moet met veel even­wicht­en reken­ing gehouden wor­den, waaron­der ook de rol van de over­heid. “Je moet voor je uni­ver­siteit staan, maar op zo’n manier dat je anderen niet schof­feert en respect hebt voor ver­schil­lende par­ti­jen.”

“We moeten waakza­am zijn voor de poli­tis­er­ing aan de uni­ver­siteit”

“Waar ik ver­won­derd over ben, en dan spreek ik spec­i­fiek over onze uni­ver­siteit, is dat ik toch het gevoel heb dat de poli­tis­er­ing bij ons als enige echt pub­lieke uni­ver­siteit in Vlaan­deren nog sterk aan­wezig is. Miss­chien zelfs sterk­er dan vroeger”, bemerkt De Paepe. “We moeten daar zeer waakza­am voor zijn. Dit mag zek­er niet toen­e­men en daar ben ik wel wat bezorgd over.”

Macht en vrijheid

Een aftre­dende rec­tor heeft natu­urlijk advies voor haar opvol­gers. Naast heel wat prak­tis­che tips wilde De Paepe nog wat kwi­jt over de sti­jl die een rec­tor vol­gens haar moet aan­nemen tij­dens zijn of haar man­daat. Luis­ter­berei­d­heid staat voor De Paepe hoog op het lijst­je. “Echt luis­teren, niet alleen horen”, ver­duidelijkt ze. “Je moet proberen besluiten en menin­gen te baseren op een onder­bouwd ver­haal dat van meerdere kan­ten komt. Dit lijkt evi­dent, maar als rec­tor heb je een heel druk schema en je moet hier bewust tijd voor mak­en. Ik vond het belan­grijk om ver­halen uit eerste hand te horen en er kwa­men dan ook veel mensen op gesprek bij mij.”

“Je moet je nooit vastk­lam­p­en aan een func­tie of een posi­tie”

Daar­naast waarschuwt De Paepe voor de lokroep van de macht. “Raak niet ver­slaafd aan de macht. Laat machtswellust niet je raadgev­er wor­den. Een rec­tor moet alti­jd onthecht bli­jven, dit is immers een tijdelijke func­tie. Wees je daar bewust van en ga er met de nodi­ge rel­a­tiver­ingszin mee om. Je moet je nooit vastk­lam­p­en aan een func­tie of een bepaalde posi­tie.” Hier­bij wil De Paepe echter ook benadrukken dat de macht van de rec­tor aan de UGent goed omkaderd is door dec­re­tale bepalin­gen. “Ik denk dat men soms over­schat wat de impact of besliss­ingskracht van een rec­tor is in bepaalde processen bin­nen de uni­ver­siteit”, ver­duidelijkt ze. “Een rec­tor moet ten dien­ste staan van de uni­ver­siteit en is hier niet om een machtsspel te spe­len.”

“Men probeert je beslissin­gen in een bepaalde richt­ing te duwen”

“Probeer ook alti­jd vrij te zijn en je niet te lat­en beïn­vloe­den”, geeft ze haar opvol­ger ten slotte mee. “Het is onver­mi­jdelijk dat men zal proberen je beslissin­gen in een bepaalde richt­ing te duwen. Probeer daar los van te staan en in alle vri­jheid beslissin­gen te nemen. Ik ben als een vrij mens in het rec­toraat gestapt en ik ga er als een vrij mens uit.”

She4She

De Paepe werd verkozen tij­dens verkiezin­gen die her­vor­md waren door een ingri­jpende decreetswi­jzig­ing in 2012. In dit decreet probeerde men onder andere de gen­dergelijkheid te bevorderen door gen­derquo­ta in te voeren. De Paepe onder­schri­jft nog steeds het nut van dat decreet. “De UGent was op dat moment de meest vrouwon­vrien­delijke uni­ver­siteit. De bedoel­ing van het decreet was zeer goed, maar er zat­en een aan­tal kinderziek­ten in die we de afgelopen vier jaren hebben uit­gezweet. We weten nu wat werkt en wat niet en moeten dit ook dur­ven zeggen. Ik denk dat iedereen ermee akko­ord gaat dat er een aan­tal zak­en aan over­denk­ing toe zijn.” Des­on­danks draagt De Paepe de titel van eerste vrouwelijke rec­tor voor de rest van haar lev­en met trots: “Om een pio­nier te zijn moet je hin­dernissen en vooro­orde­len over­win­nen. In het begin vond ik de aan­dacht daar­voor aber­ant, maar ik weet nu dat het alles­be­halve evi­dent was.”

“De UGent was de meest vrouwon­vrien­delijke uni­ver­siteit”

Ze beweert zelf nooit per­soon­lijk gecon­fron­teerd te zijn met sek­sisme. “Ik heb het daar met mijn col­le­ga-rec­tor van de VUB (Car­o­line Pauwels van de Vri­je Uni­ver­siteit Brus­sel, red.) over gehad. Zij zegt ook dat ze er niet per­soon­lijk mee gecon­fron­teerd werd. Ik denk wel dat we ons er niet alti­jd bewust van zijn geweest”, zegt De Paepe. “In onze gen­er­atie hebben we wellicht din­gen aan­vaard die achter­af gezien niet nor­maal waren en die we nu met een heel andere bril zouden bek­ijken. Ik heb me dat niet alti­jd gere­aliseerd, maar mijn bewust­word­ing daar­rond is enorm aangescherpt op het moment dat ik op het rec­toraat ben gekomen. Ik besef dat het iets is dat we niet kun­nen negeren.”

“Het ver­haal over het grensover­schri­j­dende gedrag strook­te niet volledig met de realiteit”

Naast de vele mooie momenten van de afgelopen jaren noemt De Paepe de medi­a­het­ze rond het grensover­schri­j­dende gedrag het dieptepunt van haar man­daat. “We zijn in beeld gekomen met een vertek­end ver­haal dat niet volledig strook­te met de realiteit. Het negatieve sfeer­beeld dat toen werd gecreëerd, vond ik over­roepen”, legt ze uit. “Maar uit­er­aard hebben we het prob­leem waar nodig aangepakt. Ik durf echt wel zeggen dat er door die aan­pak een bewust­word­ing en cul­tu­urom­slag is gekomen, en ik ben blij dat ik die op de kaart heb gezet. Het is niet alti­jd gemakke­lijk geweest en ik heb niet onmid­del­lijk de nodi­ge ste­un gekre­gen. Ik heb echt een beet­je een kruis­tocht moeten voeren om de realiteit van die prob­lematiek als uni­ver­siteit onder ogen te dur­ven zien.”

De balans

foto door Hilde Chris­ti­aens

Een ret­ro­spec­tie van haar vier jaren als rec­tor zou niet com­pleet zijn zon­der de groot­ste ver­wezen­lijkin­gen onder haar man­daat. De Paepe ver­wi­jst ten eerste naar het nieuwe onder­wi­jskwaliteit­szorgsys­teem dat vol­gens haar bij­zon­der goed is geïm­ple­menteerd. Dit sys­teem werd onlangs ook geprezen op de instellingsre­view van de Ned­er­lands-Vlaamse Accred­i­tatie Organ­isatie (NVAO). Ook de stu­den­ten­par­tic­i­patie aan de UGent werd op deze instellingsre­view gelauw­erd. “Ik ben blij in het rap­port te lezen dat een externe organ­isatie onze stu­den­ten­par­tic­i­patie heeft opgepikt omdat dat juist een van de waar­den is die we in onze uni­ver­siteit hoog in het vaan­del dra­gen.” De Paepe haalt ook de ver­wezen­lijkin­gen rond stu­den­tenoriën­ter­ing aan. “De SIMON-test (een zelfe­val­u­atie-instru­ment ontwikkeld door de UGent dat stu­den­ten helpt bij het mak­en van een studiekeuze, red.) is opgepikt als zijnde iets dat breed geïm­ple­menteerd moet wor­den in alle oplei­din­gen. Het is ook overgenomen door andere uni­ver­siteit­en. Ik ben blij met ons oriën­ter­ing­spro­ces en de begelei­d­ing die eraan gekop­peld is.” 

“Onder­wi­jsvernieuwing moet men samen met de stu­den­ten doen”

Ze ver­meldt ook de ‘Innover­si­ty Chal­lenge’, waar stu­den­ten zelf de kans hebben gekre­gen om het onder­wi­js van mor­gen vorm te geven. “Er zijn daar fan­tastis­che voorstellen uit gekomen die tot mijn grote vreugde verder uit­gerold wor­den”, zegt De Paepe trots. “Onder­wi­jsvernieuwing moet men samen met de stu­den­ten doen. Jonge mensen hebben cre­atieve en inno­vatieve ideeën en we zouden een fout mak­en door ze niet mee te nemen.”

“Mensen moeten over de muurt­jes kijken”

“We hebben de afgelopen jaren ook sterk ingezet op het stim­uleren van inter­dis­ci­plinair, inter­fac­ul­tair en mul­ti­dis­ci­plinair onder­zoek”, somt De Paepe verder op. “Dit klinkt logisch en evi­dent, maar we moesten mensen echt uit hun bescher­mde omgev­ing halen en over muurt­jes doen kijken. Dat grensover­schri­j­dende – in de goede zin – moet zich verderzetten. Dat vraagt natu­urlijk tijd, maar de berei­d­heid is er heel duidelijk.” Die manier van samen­werken loont ook op vlak van inter­na­tion­alis­er­ing. “We hebben nu een con­creet belei­d­splan waar­door fan­tastis­che ini­ti­atieven aan elka­ar ver­bon­den wor­den.”

“En als ik nog één iets mag ver­melden,” besluit De Paepe haar opsom­ming, “dan toch wel het pen­sioen­plan en het vernieuwde beleid voor con­tractuele per­son­eel­sle­den. Voor stu­den­ten klinkt dat ongetwi­jfeld ver van hun bed, maar die zaak sleepte al meer dan tien jaar aan en veroorza­ak­te bij vele medew­erk­ers van het admin­is­tratief en tech­nisch per­son­eel onzek­er­heid over hun verdere loop­baan en over het pen­sioen dat zij lat­er zouden kri­j­gen. Dat begon ook serieus te wegen op het sociale kli­maat aan de UGent. Na veel over­leg en onder­han­de­len zijn we tot een regeling gekomen die én aantrekke­lijk is voor het per­son­eel én finan­cieel haal­baar voor de uni­ver­siteit. Andere uni­ver­siteit­en beschouwen ons sinds­di­en zelfs als een voor­beeld.”

Money money money

De huidi­ge Vlaamse regering heeft bij het ingaan van De Paepes man­daat bespar­ings­maa­trege­len opgelegd. “Het is natu­urlijk leuk­er als je als rec­tor over een grot­er bud­get kan beschikken, nie­mand zal dat tegen­spreken. Toch zijn we er ondanks de moeil­ijke finan­ciële tij­den in ges­laagd een aan­tal zak­en te bli­jven realis­eren”, zo benadert ze de besparin­gen posi­tief. “We hebben een mooie bestem­ming gegeven aan de meerinkom­sten uit de ver­hoging van de inschri­jv­ings­gelden. Let wel: we waren, en bli­jven, tégen die ver­hoging. We hebben dat ook duidelijk lat­en blijken. Maar toen de over­heid alle Vlaamse uni­ver­siteit­en en hogesc­holen tot die ver­hoging ver­plichtte, was het voor ons hier in Gent een prin­cip­iële besliss­ing om dat in te zetten voor ini­ti­atieven die de stu­den­ten ten goede komen. Tot hier­toe zijn we heel ver­standig omge­gaan met de besparin­gen.”

“Ondanks moeil­ijke finan­ciële tij­den zijn we erin ges­laagd een aan­tal zak­en te bli­jven realis­eren”

De Paepe vreest dat er nog besparin­gen doorgevo­erd zullen wor­den, maar dit belet haar er niet van om te dromen over de toekomst van de UGent: “Ik droom van een nog grot­er gemeen­schaps­gevoel op het niveau van de ganse uni­ver­siteit, omdat ik ervan over­tu­igd ben dat dat onze uni­ver­siteit sterk­er maakt en dat we daar­door het poten­tieel dat we hier hebben nog beter kun­nen benut­ten. We zijn op de goede weg, maar in bepaalde processen is er nog niet alti­jd eens­gezind­heid over de besluitvorm­ing, wat con­trapro­duc­tief werkt voor de uni­ver­siteit. We moeten ons er bewust van zijn dat we daarmee de uni­ver­siteit, en dus ook elke werkne­mer van de uni­ver­siteit, geen voordeel mee doen.”

Toekomstmuziek

Wat de toekomst voor haar brengt, is nog niet duidelijk. Ze ver­moedt dat ze zal terug­gaan naar het UZ Gent, waar ze zich bezighield met genet­i­ca. “Ik denk dat alles nog wel goed genoeg in mijn hoofd zit en dat ik me vrij snel terug zal kun­nen inwerken”, zegt ze lachend. “Ik denk niet dat ik mezelf nog moet bewi­jzen, maar wil wel graag proberen de jonge medew­erk­ers daar te ste­unen waar ik kan, op de achter­grond.” Daar­naast zijn er nog een aan­tal func­ties die bli­jven door­lopen omdat ze niet ver­bon­den zijn aan haar rec­torschap. “Als ik het zo alle­maal over­schouw zal het al een hele boter­ham zijn. Ik snak ook wel een beet­je naar een peri­ode van rust na deze intense en zeer hec­tis­che peri­ode met weinig tijd voor mezelf. Ook op per­soon­lijk vlak heb ik heel wat te doen en moet ik wat orde op zak­en stellen.”

“Je hebt gekozen voor de beste uni­ver­siteit van het land, straal die fier­heid uit.”

Voor haar stu­den­ten heeft ze nog een zeer duidelijke bood­schap: “Je hebt gekozen voor de beste uni­ver­siteit van het land, straal gerust die fier­heid uit.” Zelf bli­jft De Paepe die fier­heid ook na haar man­daat uit­stralen en zal ze zich op de een of andere manier alti­jd bli­jven inzetten voor de uni­ver­siteit. “Ik houd er een heel goed gevoel aan over en een mooie herin­ner­ing aan jul­lie alle­maal, absolu­ut.”


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *