“Radio maken is veel meer dan plaatjes aankondigen”

Jana De Wilde behaalde vorig jaar een mas­ter­diplo­ma logo­pe­dis­che en audi­ol­o­gis­che weten­schap­pen. Als jonge stu­dente vulde ze haar dagen al met radio mak­en bij Urgent.fm, en lat­er ook Qmu­sic. Na een jaar de nacht­shift te com­bineren met haar stud­ies, enter­taint ze nu tussen 22 uur en 24 uur. Ook Sander Van­den­hende heeft de radios­maak te pakken. Hij neemt tij­dens diezelfde uren de luis­ter­aars van Stu­dio Brus­sel voor zijn reken­ing in zijn pro­gram­ma ‘Sander en Beter’. Dit com­bi­neert hij met zijn laat­ste jaar taal- en let­terkunde. “Ik zou eigen­lijk mijn the­sis aan het schri­jven moeten zijn”, getu­igt hij al lachend.

Hun stud­ies deden ze niet met het oog op een radio­car­rière. “Ik wou wel graag iets doen in ver­band met stemge­bruik, maar dat moest niet per se bij de radio zijn. Ik heb daarom bewust gekozen voor een oplei­d­ing waarmee ik nog ver­schil­lende richtin­gen uit kon”, aldus Jana. Sander zegt hierover: “Bij het begin van mijn oplei­d­ing had ik nooit gedacht dat ik hier zou eindi­gen. Ik zag het alti­jd wel zit­ten om in de media te werken, maar dat is natu­urlijk heel vaag. Een uit­spraak die zo uit de mond van een Miss Bel­gië-kan­di­date zou kun­nen komen, ‘iets in de media willen doen’ (lacht). Ik zou wel zien wat er op mijn pad kwam, en dat is dus Stu­dio Brus­sel gewor­den. Net als Jana ben ik ook wel blij dat ik niet spec­i­fiek radio ges­tudeerd heb. Zo kan ik het met een andere bril bek­ijken. Omdat ik de regels niet ken, kan ik ze makke­lijk­er breken en dat vind ik heel leuk.”

“Tij­dens Fok De Blok mocht ik voor het eerst de onnoze­laar uithangen, en dat is mij goed bevallen” – Sander

Jana begon haar radio­car­rière als vijf­tien­jarige bij het jon­geren­pro­gram­ma van Urgent.fm, de radiozen­der van de UGent. “Als kind luis­ter­de ik wel alti­jd graag naar de radio, maar ik had er nooit bij stilges­taan dat ik dat zelf zou kun­nen doen. Tot ik hoorde dat Sander Gillis vroeger pre­sen­teerde bij Urgent.fm. Toen leek dat plots wel real­is­tisch en ben ik zelf ook begonnen bij hun jon­geren­pro­gram­ma JUS”, vertelt ze. “Ik word vaak met hem ver­ward”, vult Sander aan. “Dan denken mensen dat ik Sander Gillis ben of kri­jgt hij bericht­en die voor mij bestemd zijn. Als iemand op Tik­Tok reageert: ‘Ben jij Sander van Ket­net?’ tag ik hem en zeg: ‘het is voor u’.

UGent’s Got Talent

Alle­bei kwa­men ze bij de radio terecht via een tal­en­ten­jacht. Voor Sander was dat via Stu­dio Dada. “Dat is een jon­geren­pro­ject van Stu­dio Brus­sel. Ik kende dat eigen­lijk niet, maar een vriendin wou zich daar­voor inschri­jven. Ze bleef maar zeggen dat ze niet durfde, dus hebben we ons bei­de ingeschreven. Ik heb the­ater gedaan dus dat was wel leuk en mijn stemtest ging vrij vlot. Uitein­delijk mocht ik op gesprek en zij niet, wat wel voor wat wrijv­ing gezorgd heeft. Ik kreeg dan een oplei­d­ing van Christophe Lam­brecht en Rik Boey. Ver­vol­gens mocht ik een paar keer enkele uren pre­sen­teren. Wat lat­er pre­sen­teerde ik elke zater­da­gavond en sinds­di­en is de bal aan het rollen gegaan. Tij­dens ‘Fok De Blok’ met Flo Windey mocht ik voor het eerst de onnoze­laar uithangen, en dat is mij echt goed bevallen.”

“Ik heb in mijn tweede bach­e­lor deelgenomen aan de Q‑Academy, een soort­gelijk project bij Qmu­sic”, vertelt Jana. “Ik mocht toen begin­nen aan een oplei­d­ing van zes maan­den. Daarin leerde ik wat radio mak­en is en hoe alles werkt. Als eind­proef moest ik twee uur nach­tra­dio mak­en, en op basis daar­van besloten ze wie bleef en voor wie het stopte. Voor mij stopte het op dat moment. Ik ben dan achter de scher­men opdracht­en bli­jven doen en in 2018 mocht ik effec­tief begin­nen. In het begin pre­sen­teerde ik een jaar lang tussen één en vier uur ’s nachts.” Sander vraagt zich af of haar lev­en dan niet omge­draaid was. Vol­gens Jana viel dat mee. “Dat was vast in het week­end, dus dat ging wel, al deed ik soms een ver­vang­ing in de week. Dat resul­teerde dan in dagen waarop ik werk­te, sliep tot 10 uur, het eerste lesu­ur miste en dan naar de les ging.”

“We voe­len geen con­cur­ren­tie in de stu­dio: ik maak gewoon mijn eigen pro­gram­ma” – Jana

Ook voor Sander zijn de ocht­end­lessen een moeil­ijke opgave. “Ik heb geen rijbe­wi­js, dus na de show moet ik mijn gast echt buiten sjot­ten, want 23 minuten lat­er vertrekt mijn trein. Ik heb een elek­trische step gekocht waar­door het zo’n 13 minuten is. In de regen is dat lev­ens­gevaar­lijk, ik ben al eens gigan­tisch hard gevallen. Ik ben pas thuis om half twee, dus ocht­end­lessen lukken mij niet.” Jana vult aan: “Nu ik vroeger pre­sen­teer, lig ik tegen halftwee in bed. Ik begin opnieuw om vier uur in de namid­dag dus dat lukt zek­er, maar je dagen vol­prop­pen is geen goed idee. Ik vind het daarom echt straf dat je dat com­bi­neert met je stud­ies.” Sander reageert: “Ik ben niet echt dag in dag uit bezig met mijn stud­ies. Mijn bach­e­lor­proef heb ik op enkele dagen geschreven. Die was dan ook niet fan­tastisch goed. (lacht) Maar op het einde van de week ben ik wel echt moe. Ik heb ook alti­jd wat keelpi­jn en denk telkens dat ik coro­na heb. Aangezien het elke week is, weet ik al dat het niet zo is. Ten­z­ij ik chro­nis­che coro­na heb die ik enkel op vri­jdag voel (lacht).”

Concullega’s

Alle­bei vullen ze van maandag tot don­derdag de uren tussen 22 uur en mid­der­nacht. Naar eigen zeggen is er van con­cur­ren­tie weinig sprake. “Totaal niet”, benadrukt Sander, “het pub­liek van Qmu­sic en Stu­dio Brus­sel ligt ver uit elka­ar. Daar­naast zijn onze programma’s ook heel ver­schil­lend. Dat van mij is meer gebaseerd op inter­ac­tie, met weke­lijkse gas­ten. Iets meer zev­er, iets loss­er.” Jana geeft hem hele­maal gelijk: “Q is meer een hitra­dio. Wij zijn iets meer gebon­den aan een for­mat: veel muziek en korte inter­ven­ties. Natu­urlijk ook inter­ac­tie, maar toch een ander pro­gram­ma en een heel ander pub­liek.”

“Dat is het leuke aan radio: je bent alleen en toch samen” – Sander

Sander vult aan: “MNM zit daar­ente­gen wel hard in het vaar­wa­ter van Q. Dat voel je wel. Con­cur­ren­tie in de radio­sec­tor bestaat dus zek­er wel, maar dat voe­len wij in de stu­dio niet. Daar zijn ze boven ons mee bezig.” Jana vult aan: “Het is niet dat ik denk ‘oh nee, Sander heeft een oproep gedaan, nu moet ik ook iets doen om die mensen tot hier te lokken.’ Ik maak gewoon mijn eigen pro­gram­ma.” Sander stemt in: “Wij zijn ons gewoon alle­bei kei­hard aan het amuseren en zijn echt niet bezig met de andere.”

Ze zijn bei­de dan ook erg blij met de kansen die ze kri­j­gen. Jana ver­duidelijkt: “Ze zijn erg streng, weinig mensen kri­j­gen de kans om effec­tief radio te mak­en. Ik heb nu een fan­tastis­che kans, ik mag exper­i­menteren. Ik stel absolu­ut niet in vraag of een andere zen­der mij meer zou kun­nen bieden. Daar­naast heb je ook een bepaalde liefde voor de zen­der waar­bij je werkt. Als je zo veel kansen kri­jgt, omarm je die. Je wilt dat de zen­der groeit door wat jij doet.” Sander stemt in: “Ik ben zo iemand die afwacht wat er op zijn pad komt en bij Stu­dio Brus­sel zit ik momenteel echt heel goed. Ik kri­jg heel veel fijne kansen en mag samen­werken met zeer fijne mensen.”

De juiste balans

Radio mak­en is vol­gens bei­den veel meer dan plaat­jes aankondi­gen. Alles begint dan ook bij de stemtest. Sander ver­duidelijkt: “Als je mee­doet aan zo’n tal­en­ten­jacht of als ze je profiel inter­es­sant vin­den, dan word je gevraagd om een stemtest te doen. Dat kan je zien als een soort audi­tie. Die bestaat uit het weer lezen, een plaat aankondi­gen en een babbelt­je doen.” Jana deed een gelijkaardi­ge stemtest: “Ik werd op de selec­tiedag van de Q‑Academy in de stu­dio gegooid bij Wim Oost­er­linck en Vin­cent Fierens. Zij deden een gesprek en ik moest inpikken om te kijken of ik dat tof kon opvan­gen. Ook bij Qmu­sic bestaat de stemtest uit het weer lezen, een nieuws­bericht­je bren­gen en een plaat aankondi­gen. Op basis daar­van kijken ze of je een pro­gram­ma kan dra­gen. Radio is uit­er­aard meer dan ver­keer lezen of een plaat aankondi­gen.”

“En het wordt ook steeds meer”, vult Sander aan. “Radio wordt steeds meer visu­al radio, de web­cam staat con­stant op. Je moet daar gebruik van mak­en en dat zien als een troef, geen hand­i­cap. Daar­voor moet je uit­er­aard wel dur­ven te exper­i­menteren. Zek­er in ons blok kan er hard geëx­per­i­menteerd wor­den. En het moet ook, aangezien jon­geren steeds min­der radio luis­teren. Het aan­bod aan muziek is zo ruim, je kan zo gemakke­lijk zelf een playlist samen­stellen. Op bepaalde momenten heb ik het gevoel dat er nie­mand luis­tert. Maar dat is het leuke aan radio: je bent alleen en toch samen. Soms stu­urt mij nie­mand en dan denk ik: ze zijn alle­maal weg. Wan­neer ik dan een oproep doe en hon­derd bericht­en ont­vang besef ik: ze zijn er toch nog. Maar we moeten echt heel erg op zoek naar wat meer­waarde brengt voor jonge luis­ter­aars.”

“Alles wat we zeggen, moet rak­en” – Jana

Ze zien radio mak­en dan ook veel meer als enter­tain­ment in plaats van enkel en alleen muziek aan elka­ar knopen. Jana ver­duidelijkt: “Je job als radio-dj is enter­tainen. Je muziek lei­dt je pro­gram­ma, maar je luis­ter­aar moet een meer­waarde halen uit wat je zegt. Dat is de groot­ste uitdag­ing voor ons: alles wat wij zeggen, moet rak­en en moet een meer­waarde kun­nen zijn voor de luis­ter­aar. Anders kiezen ze hun muziek gewoon zelf op Spo­ti­fy. Zek­er bij Q, aangezien we een echte hitra­dio zijn. Je moet heel erg nadenken wat je wil vertellen en waarom en vooral: wat haalt de luis­ter­aar daaruit en hoe gaat die zich binden aan jou als per­soon of aan de zen­der. Het is echt heel erg op zoek gaan naar de juiste bal­ans. Als ik iets uitschri­jf denk ik alti­jd: wil ik dit zelf horen op de radio? Als ik besluit dat het wel een leuk weet­je is, maar ik er niet meteen voor zou bli­jven luis­teren, dan moet het weg. Ik denk dat luis­ter­aars dat vaak niet doorhebben. Mensen vra­gen mij soms wat ik de rest van de dag doe, aangezien ik maar twee uur pre­sen­teer, maar ik heb daar­naast dus nog heel wat andere tak­en. Ze denken dat wij lee­glop­ers zijn (lacht).” “Ik ben wel een beet­je een lee­glop­er”, besluit Sander lachend.

“Ik word geïn­spireerd door vele anderen, maar uitein­delijk moet je gewoon je eigen per­soon zijn” – Jana

Ze luis­teren ook af en toe naar elka­ar: “Soms luis­ter ik eens naar Jana”, zegt Sander, “of in het alge­meen naar andere zen­ders, om te weten hoe zij het aan­pakken.” “Ik ook”, vult Jana aan, “Je kan daar sowieso uit leren.” Ze kijken dan ook erg op naar veel van hun col­le­ga’s. Sander zegt hierover: “Rik Boey, die zal alti­jd mijn radiopa­pa bli­jven. Hij is echt een schat, hij helpt mij heel erg en zal steeds bli­jven vra­gen hoe het met mij gaat. Er zijn heel wat mensen waar ik naar opkijk, maar ik denk nooit dat ik de nieuwe Thomas De Soete wil wor­den, ik wil de eerste Sander zijn. Als ik op een andere pre­sen­ta­tor begin te lijken, kun­nen ze die beter vra­gen. Ik ben dan toch maar een afkook­sel.” “Ik kan je echt weinig tegen­spreken,” gaat Jana verder, “ik ben opgeleid door Wim Oost­er­linck, wat ik de max vond. Ik kijk heel erg naar hem op, zijn programma’s zijn zalig. Daar les van kri­j­gen is heer­lijk, maar ik wil niet het­zelfde doen als wat hij doet. Hij geeft mij mee hoe hij de din­gen ervaart, maar ik mag ermee doen wat ik wil. Ik word geïn­spireerd door vele anderen, maar uitein­delijk moet je gewoon je eigen per­soon zijn”. “In the end it’s you”, besluit Sander.