Putting the ‘critical’ in critical race theory


Door

Archief

De laatste jaren zijn thema's als dekolonisatie, gender en racisme schering en inslag. Toch gaat het bij dat laatste vaak enkel over die ene Vlaams Belanger of burgemeester uit Samson en Gert. Laat ons niet vergeten dat het alomtegenwoordig is.

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 6/03/2022 – 22:14 door Collin Car­don

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Het 21e-eeuwse West-Europa gaat er maar al te graag prat op dat pub­lieke­lijk racisme iets van het verleden zou zijn. Of op zijn minst dat het bin­nen de perken bli­jft van wat behap­baar is. Tegelijk denkt het ook dat het ban­nen van Rus­land uit het Euro­visiesongfes­ti­val een ade­quate oploss­ing is. Het is meer dan duidelijk: racisme bestaat en kruipt waar het niet gaan kan. Het zit diep geworteld in onze samen­lev­ing, in ons rechtssys­teem, en zelfs bin­nen het soms best bedoelde com­pli­ment.

Dit is exact waar de ‘crit­i­cal race the­o­ry’, of kri­tis­che rassen­the­o­rie, om draait: de manieren waarop racisme sys­tem­a­tisch ver­ankerd zit in onze maatschap­pij. Racisme is met andere woor­den meer dan de som van indi­vidu­ele racis­ten, het is een alomte­gen­wo­ordig fenomeen. Een van de duidelijk­ste voor­beelden is het racisme op de huur­markt. Een gegeven waar de over­heid jam­mer genoeg nauwelijks veran­der­ing in lijkt te bren­gen. De ‘crit­i­cal race the­o­ry’ probeert dit racisme tegen te gaan. Dit gebeurt op ver­schil­lende manieren: de aan­dacht ves­ti­gen op de nor­matieve with­eid, de zelfaange­spro­ken kleuren­blind­heid door­prikken, het legit­imeren van de ervarin­gen van raciale min­der­hei­ds­groepen, en de bewust­mak­ing over de ver­schil­lende vor­men waarin racisme vaak ongesto­ord bli­jft verder­gaan. Want het zijn namelijk net de al dan niet goedbe­doelde grap­jes en opmerkin­gen die een belan­grijke rol spe­len bij de instand­houd­ing van het sys­teem.

Het mag niet ver­bazen dat deze the­o­rie ontstaan is in de Verenigde Stat­en. De Afro-Amerikaanse burg­er­recht­en­be­weg­ing bracht enorm veel aan­dacht op de raciale ongelijkheid. Na de moord op Mar­tin Luther King kwam er echter opnieuw een langzame sta­tus quo, waar­bij de VS nu over­tu­igd leek dat ze qua­si kleuren­blind waren gewor­den. Zelfover­schat­ting? In de Verenigde Stat­en? De won­deren zijn de wereld nog niet uit. Hoewel de the­o­rie daar is ontstaan, is er ook haar groot­ste weer­stand ontstaan. Om nog een open deur in te trap­pen: het was nie­mand min­der dan Don­ald Trump die de deur open­zette voor de tegen­werk­ing van deze the­o­rie en iedereen die erover wou onder­wi­jzen, door mid­del van de vrij iro­nisch getitelde ‘Exec­u­tive Order on Com­bat­ing Race and Sex Stereo­typ­ing’. Er zijn al pak­weg een doz­i­jn stat­en die het onder­wi­jzen van deze the­o­rie of dergelijke veron­der­stellin­gen ver­bieden.

Alhoewel de ‘crit­i­cal race the­o­ry’ voor­namelijk in de Amerikaanse con­text wordt toegepast, is het ook een inter­es­sante bril voor onze maatschap­pij. In een recent onder­zoek door medew­erk­ers aan de KU Leu­ven en de UAntwer­pen keek men naar de sit­u­atie van Turkse stu­den­ten in het Vlaamse mid­del­baar en hoger onder­wi­js. Ler­aren blijken voor leer­lin­gen van buiten­landse orig­ine veel belang te hecht­en aan de beheers­ing van het Ned­er­lands, en gaan ook hier­naar wijzen bij slechtere resul­tat­en. Een min­der goede ken­nis hier­van hangt ook samen met aspecten als ‘min­der gemo­tiveerd’ of ‘min­der capa­bel’. Kleine opmerkin­gen of stereo­type­r­ende grap­jes bleken scher­ing en inslag, ook over hun acad­emis­che presta­ties. Dé oploss­ing om racisme tegen te gaan bestaat niet, maar het begint bij de erken­ing van het prob­leem, en bij een grotere verte­gen­wo­ordig­ing van stu­den­ten, les­gev­ers en bestu­ur­ders uit etnis­che min­der­hei­ds­groepen. Maar laat ons eerst begin­nen bij de erken­ning van het prob­leem.


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *