Levende legende van de literatuur: Ta-Nehisi Coates

The case for literature

Lit­er­atu­ur is alti­jd al een manier geweest om maatschap­pelijke prob­le­men aan te kaarten. Veel schri­jvers hebben dan ook pam­flet­ten en boeken geschreven over slav­ernij − al dan niet in Ameri­ka − en de gevol­gen daar­van op zwarte lev­ens. De lit­eraire canons halen in dit ver­band vaak voor­beelden aan als ‘Uncle Tom’s Cab­in’, die steev­ast door witte mensen geschreven zijn. Een recente ontwik­kel­ing is echter ook de zoek­tocht naar authen­tieke zwarte stem­men die dit prob­leem aangekaart hebben en nog steeds aankaarten. Van Olau­dah Equiano, over James Bald­win en uitein­delijk bij Ta-Nehisi Coates: de lit­er­atu­urgeschiede­nis staat er bol van. Laat het nu net die laat­ste zijn wiens rijzen tot roem per­fect illus­treert hoe zwarte schri­jvers voort­bouwen op elka­ar.

Wie is Coates

Ta-Nehisi Coates is een Amerikaanse schri­jver, geboren als zoon van een uit­gev­er en bib­lio­the­caris. Coates groei­de op in Bal­ti­more, in een buurt die hij lat­er zou beschri­jven als zijnde ‘niet de veilig­ste’. Het ver­haal gaat dat zijn moed­er hem essays liet schri­jven wan­neer hij zich als kind mis­droeg, wat mogelijk zijn oneindig pro­duc­tieve schri­jfhoud­ing verk­laart. Lat­er zou hij, na een kort verbli­jf aan Howard Uni­ver­si­ty, voor een car­rière in de jour­nal­istiek gaan.

Een recente ontwik­kel­ing is ook de zoek­tocht naar authen­tieke zwarte stem­men die dit prob­leem aangekaart hebben en nog steeds aankaarten

De man stond vroeger echter vooral bek­end om zijn blog, waar hij dagelijks posts schreef over onder andere Bill Cos­by, Barack Oba­ma en andere nieuws­feit­en. Ook zijn menin­gen over ras, poli­tiek en geschiede­nis kwa­men aan bod. Zware onder­w­er­pen dus, met de occa­sionele opinie over muziek of sport ertussen. Deze zware onder­w­er­pen wer­den dan ook fel bedis­cussieerd door zijn lez­ers. In de com­mentaren onder zijn blog­posts ging hij vaak in dis­cussie met zijn lez­ers, waar­door hij zijn ideeën ontwikkelde en zijn blog­posts steeds ver­fi­jn­der wer­den. Dankz­ij hevig mod­er­eren van zijn kant, vor­mde zijn blog dan ook een plek voor beschaafde dis­cussie tussen niet alleen hem en zijn lez­er­spub­liek, maar ook zijn lez­er­spub­liek onder­ling. Zo werd zijn blog al snel een van de meest gelezen blogs in Ameri­ka en wer­den zijn posts aan­vaard als columns voor onder andere The Atlantic, waar hij zich onder­tussen opklom tot ‘senior edi­tor’.

Een doorbraak

Iedereen kan natu­urlijk wel een blog onder­houden, maar dat maakt je nog steeds geen belan­grijke schri­jver. De eerste stap­pen daar­toe wer­den gezet in deze blog, met name toen hij het steeds vak­er begon te hebben over zijn ervarin­gen als zwarte man in Ameri­ka. Dit com­bi­neerde hij met ver­re­gaande zelf­s­tudie van aller­lei − acad­emis­che − lit­er­atu­ur die rond dat the­ma bestaat. Uitein­delijk kristalliseerde dit pro­ces zich in wat velen beschouwen als zijn grote door­braak: het artikel ‘The Case for Repa­ra­tions’. Hierin probeert Coates te tonen hoe het is om dis­crim­i­natie mee te mak­en op dagelijkse basis, spec­i­fiek wat betre­ft de huizen­markt. Dit doet hij door ver­halen te vertellen vanu­it het oog­punt van zwarte mensen die uit­ges­loten wor­den uit bepaalde regio’s op basis van hun huid­skleur. Dit heeft dan weer een ver­woes­tend effect op de zwarte gemeen­schap, want het lei­dt ertoe dat zij zich steeds in − vaak gevaar­lijke − buurten moeten huisvesten.

Toni Mor­ri­son beschreef Coates als “iemand die het intel­lectuele gat vult dat James Bald­win achter­li­et”

Op die manier houdt dit pro­ces een bepaalde vorm van seg­re­gatie in stand. Door deze per­soon­lijke manier van vertellen die onder­bouwd wordt met harde sta­tistieken, probeert Coates ervoor te zor­gen dat mensen inzien wat voor bli­jvend effect de geschiede­nis van de slav­ernij nog steeds heeft op de Amerikaanse maatschap­pij. Dit gebruikt hij dan op zijn beurt om Amerika­nen er op te wijzen dat de zwarte gemeen­schap nooit her­stel­be­talin­gen heeft gekre­gen voor het leed dat hen werd aangedaan, ter­wi­jl dit his­torisch gezien geen unicum is.

Between the World and Me

Het artikel werd zo pop­u­lair dat Coates meteen een boek­con­tract sloot. In dit boek, getiteld ‘Between the World and Me’, gebruikt Coates nog steeds diezelfde per­soon­lijke sti­jl om over te bren­gen hoe het is om zwart te zijn in Ameri­ka. De titel zelf is een ref­er­en­tie naar Richard Wright, een zeer bek­ende zwarte dichter en een icoon voor de beweg­ing. De inhoud is dan weer the­ma­tisch en vormelijk gebaseerd op ‘The Fire Next Time’ van James Bald­win. Op die manier bouwt Coates dan ook voort op gen­er­aties aan zwarte schri­jvers die hun ziel, en soms ook hun lev­en, hebben gegeven om de lev­ens van hun gemeen­schap te ver­beteren. Het werk zelf is een auto­bi­ografie, geschreven in de vorm van een brief aan Coates’ zoon en vertelt over hoe Coates zelf in aan­rak­ing kwam met dis­crim­i­natie, met het gevoel dat zijn lichaam niet van hem was of dat zijn geschiede­nis niet even belan­grijk is als die van anderen. Dankz­ij deze uiterst per­soon­lijk en gevoelige vertel­meth­ode, werd het boek dan ook spec­tac­u­lair goed onthaald. Toni Mor­ri­son, nog zo’n lev­ende leg­ende uit de zwarte lit­eraire canon, beschreef Coates naar aan­lei­d­ing van dit boek zelfs als “iemand die het intel­lectuele gat opvult dat James Bald­win achter­li­et”. Het boek won in 2015 zelfs de Nation­al Book Award for Non­fic­tion en sleepte het jaar erop bij­na de Pulitzer­pri­js voor non-fic­tie in de wacht. Het is dan ook een must-read voor iedereen die deze maand op zoek is naar een boek dat emo­tion­eel raakt, maar ook je blik ver­ruimt naar ander­mans ervarin­gen.