Open Boek met John Lievens: “ik herken me helemaal niet in de term ‘buisvak’”

Vin­dt u over het alge­meen dat het eerste bach­e­lor­jaar van uni­ver­si­taire richtin­gen zwaar is?

“Het eerste bach­e­lor­jaar wordt bin­nen onze fac­ul­teit (Poli­tieke en Sociale Weten­schap­pen, red.) vooral inge­vuld op inhoudelijk vlak. Van­daar dat veel vakken eigen­lijk geen voorken­nis veron­der­stellen. We starten met de basis omdat we iedereen willen meen­e­men in het ver­haal en opti­male kansen willen geven om te sla­gen. Dus ik herken me hele­maal niet in de term ‘buis­vak’. Alsof dat zou beteke­nen dat er een bepaald deel van de stu­den­ten zou moeten wegge­s­e­lecteerd wor­den. Inte­gen­deel, de enige hoop die ik ieder jaar heb, is dat alle stu­den­ten zullen sla­gen voor het exa­m­en sta­tistiek. De tijd dat prof­fen tij­dens de eerste les zei­den ‘de per­so­n­en links en rechts van u zullen er waarschi­jn­lijk vol­gend jaar niet meer bij zijn’, is gedaan. Is het te moeil­ijk of niet? Ik denk dat het niet te moeil­ijk is, omdat het inhoudelijk aanges­tu­urd is.”

“De tijd dat prof­fen tij­dens de eerste les zei­den ‘de per­so­n­en links en rechts van u zullen er waarschi­jn­lijk vol­gend jaar niet meer bij zijn’, is gedaan”

Vin­dt u het goed dat vrij zware vakken meteen in het eerste semes­ter van het eerste jaar wor­den gegeven? Kri­j­gen nieuwe stu­den­ten vol­doende aan­pass­ingsti­jd in het hoger onder­wi­js?

“Ja. Ik denk dat het belan­grijk is dat stu­den­ten vanaf de eerste week een goed beeld hebben van: oké, wat gaan we hier écht doen? De les­gev­ers weten dat ze te mak­en hebben met mensen van acht­tien, negen­tien jaar, die miss­chien nog niet de nodi­ge matu­riteit en gewoontes hebben. Maar ik denk dat het belan­grijk is dat die stu­den­ten direct meegenomen wor­den in de manier van les­geven aan de uni­ver­siteit. Langs de andere kant moet je ze ook wel de nodi­ge tools en hulp­mid­de­len aan­reiken om de tran­si­tie van het secundair onder­wi­js naar het hoger onder­wi­js suc­cesvol af te ron­den. En ook daar denk ik dat er de voor­bi­je jaren belan­grijke stap­pen gezet zijn. Er zijn bijvoor­beeld de mensen van het mon­i­toraat en de studiebegelei­d­ing, die nemen heel wat ini­ti­atieven. Ook onze assis­ten­ten geven een-op-een­begelei­d­ing.”

De ‘harde knip’ van Vlaams min­is­ter Ben Weyts heeft daar ook mee te mak­en. Denkt u dat die maa­tregel op lan­gere ter­mi­jn in zijn opzet zal sla­gen?

“Mijn houd­ing daarin is een beet­je dubbel. Ik zou liev­er niet hebben dat dat nodig is, maar vanu­it mijn ervar­ing moet ik wel vast­stellen dat er elk jaar mensen bijkomen die eigen­lijk zo goed als afges­tudeerd zijn en toch nog alti­jd geen cred­it behaald hebben voor een eerste­bach­e­lor­vak. Dat lei­dt tot heel pijn­lijke sit­u­aties met mensen die tot op het niveau van de Raad voor Betwist­ing studievoort­gangs­beslissin­gen aan­klacht­en indi­enen, maar steeds van een kale reis thuiskomen. Door het cred­it­sys­teem moet je nu een­maal een tien halen voor elk vak voor je kan afs­tud­eren. Er zijn mensen die vier, vijf, soms zes jaar ges­tudeerd hebben aan de uni­ver­siteit, die je uitein­delijk de toe­gang tot een finaal diplo­ma moet ontzeggen. Ik snap dus wel dat er op een bepaald moment een sig­naal moet komen naar de stu­den­ten toe. Je moet erover wak­en dat er niet te veel flex­i­bilis­er­ing komt. Stu­den­ten moeten aange­spo­ord wor­den om meer ver­ant­wo­ordelijkheid op te nemen. Dus ja, die harde knip? Liev­er niet, maar soms is het nodig om tragedies achter­af te ver­mi­j­den.”

“Die harde knip? Liev­er niet, maar soms is het nodig om tragedies achter­af te ver­mi­j­den”

Denkt u dat ver­plichte en bindende toe­lat­ing­sproeven een goede manier zijn om vroeg te schiften? En zouden ze er voor meer richtin­gen moeten komen?

“Ik denk dat de enige verdedig­bare reden om zoi­ets in te richt­en, het behoud van de kwaliteit van het onder­wi­js is. Een eerste jaar waarin er heel veel prac­ti­ca zijn kan maar aan een beperkt aan­tal stu­den­ten aange­bo­den wor­den. Dan is het verdedig­baar om het aan­tal stu­den­ten te beperken met een toe­lat­ing­sproef. In mijn fac­ul­teit is dat echter min­der doorslaggevend, waar­door een toe­lat­ing­sproef meer kwaad dan goed kan doen. Het zou namelijk kun­nen lei­den tot sociale uit­sluit­ing. We weten dat er jon­geren zijn uit soci­aal kwets­bare gezin­nen, met min­der hoog opgelei­de oud­ers, met een migratieachter­grond of met een taalachter­stand. Die zijn zwaar benadeeld bij dit soort selec­tiemech­a­nis­men. De democ­ra­tis­er­ing en gelijke toe­gang tot hoger onder­wi­js zouden hier­door in gevaar komen.”

Zouden uni­ver­siteit­en zich meer moeten focussen op onder­wi­js in plaats van onder­zoek, door bijvoor­beeld een grot­er deel van het bud­get naar stu­den­ten­voorzienin­gen te lat­en gaan?

“Goh, dat is moeil­ijk. Een uni­ver­siteit is een onder­zoeksin­sti­tu­ut én een onder­wi­jsin­sti­tu­ut. Ik denk dat stu­den­ten erbij gebaat zijn om les te kri­j­gen van per­so­n­en die ook veel onder­zoek uitvo­eren en die daar real­isaties kun­nen voor­leggen. Ik zie het niet zozeer als een com­peti­tie tussen die twee. Aan een uni­ver­siteit heb je bei­de nodig. Er lijkt mij zek­er niet alti­jd tegen­spraak te zijn tussen financier­ing voor onder­zoek en investerin­gen in kwal­i­tatief onder­wi­js. In de manier waarop prof­fen geë­val­ueerd wor­den, is er een belan­grijke omslag gebeurd. In het verleden gebeurde dat vooral op basis van het onder­zoek en de onder­zoeks­fi­nancier­ing die iemand bin­nen­haalde met pub­li­caties. Dat is de laat­ste jaren volledig omges­la­gen naar een meer kwal­i­tatieve eval­u­atie, waar­bij ook onder­wi­js en inzet voor maatschap­pelijke organ­isaties sterk gewaardeerd wor­den.”

Tot slot, heeft u de Bar­bi­efilm al gezien?

“Ik heb hem zelf nog niet gezien. Mijn vrouw en dochter zijn wel al gaan kijken en kwa­men laaiend ent­hou­si­ast thuis. Ik weet niet of ik er tien euro voor over heb. Maar als het op een stream­ing­di­enst komt, zal ik het wel eens bek­ijken als guilty plea­sure.”