Waarom werken? Waarom niet?

Toen ik het boek oppak­te in een Water­stones in Lon­den, zocht ik een brokje lec­tu­ur om mijn Eurostar­rit te vullen. Na een trein­reis door de velden en bossen van ruraal Enge­land was de stress van de exa­m­ens lang ver­geten, en groei­de een ‘waarom-vraag’. Waarom sloven we ons zo uit als het lev­en kan bestaan uit ver­pozen, wakker wor­den met zeezicht en scones eten alsof het brood is? Het boek van de Bot­ton zou wel een antwo­ord bieden; ik verwachtte een uiteen­zetting, ges­taafd aan een studie hier en daar.

Het bleek dat het boek een verza­mel­ing van intieme ver­halen was over de pro­fes­sionele lev­ens van diverse mensen. De Bot­ton geeft geen antwo­ord op de vraag die ik stelde, hij gaf mij er veel meer. Hij vol­gt per hoofd­stuk een per­soon of sec­tor over een lange tijd en beschri­jft ze meer dan een analyse uit te voeren. Toch was ieder hoofd­stuk zo beeldend, dat het meer beteke­nis aan­nam dan er op het eerste gezicht op de pag­i­na stond. 

Toch was ieder hoofd­stuk zo beeldend, dat het meer beteke­nis aan­nam dan erop het eerste gezicht op de pag­i­na stond

Een van de tien hoofd­stukken gaat over een koek­jes­fab­riek, wat me ini­tieel saai en tech­nisch leek. De exper­tise van de mensen die de Bot­ton er ont­moet en beschri­jft is hyper­spec­i­fiek, en er springt een bepaalde pijn van de pag­i­na. Een koek­je uit die fab­riek is door hon­der­den han­den gegaan, maar draagt min­der liefde dan een koek­je gemaakt door één enkele oma. De vorm en het let­ter­type op de ver­pakking zijn het onder­w­erp van meerdere ver­gaderin­gen, omdat het blijk­baar een enorm ver­schil maakt voor de verkoop. Alle­maal om een arti­fi­cieel gevoel van huiselijkheid en gezel­ligheid te creëren. De Bot­ton ver­taalt die tech­nis­che details naar een haarscherpe beschri­jv­ing van onze maatschap­pij.

Expli­ci­et com­men­taar wordt er eigen­lijk niet geuit, maar het beschri­jven van de loop­ba­nen van enkele fig­uren roept vanzelf enkele vra­gen op. Mijn ‘waarom-vraag’ aan het begin van mijn Eurostar­rit ver­menigvuldigde zich ettelijke keren. Waarom focussen we op snel­heid en effi­ciën­tie, niet op welz­i­jn en kwaliteit? Waarom kan je alti­jd tro­pisch fruit en verse vis in de super­markt kopen? Waarom sta ik zo ver van de processen die het eten op mijn bord bren­gen? Aan het einde van het boek had ik meer vra­gen dan antwo­or­den, maar ik had wel een fijne trein­rit.