Flat Earth buigt niet voor de wetenschap

De bolle aarde: een verhaal dat de wereld rondgaat

Op de lagere school hebben we vast alle­maal geleerd over het moment dat de moedi­ge Christof­fel Colum­bus duizen­den jaren aan foutieve weten­schap tegeng­ing door vanu­it Europa naar het west­en te varen en dus te bewi­jzen dat de aarde niet plat was, maar bolvormig. Het is een mooi ver­haal, maar er was in die tijd hele­maal geen con­sen­sus dat de aarde plat zou zijn. In het Oude Grieken­land hield­en ze, tussen het af en toe naakt sporten door, er al het idee van een bolvormige aarde op na. Tussen de Griekse wiskundi­ge Pythago­ras, die het idee intro­duceerde, en de Europese ont­dekkingsreizigers van de 15de-16de eeuw is het con­cept van een plat­te aarde al zo veel uit het raam ges­me­ten dat het uit­zon­der­lijk geweest zou zijn, mocht Colum­bus daad­w­erke­lijk in een plat­te aarde geloofd hebben. 

Van rivieren tot internetfora

500 jaar en een paar voetafdrukken op de maan lat­er wordt dit alge­meen aan­vaarde idee echter opnieuw betwist. Het ver­haal begon met de ‘Uni­ver­sal Zetet­ic Soci­ety’ (UZS), opgericht in de 19de eeuw met de ideeën van Samuel Row­both­am in het achter­hoofd. Row­both­am, die vaak de hippe schuil­naam Par­al­lax gebruik­te, uitte enkele bew­erin­gen over een plat­te aarde aan de hand van zijn obser­vaties op de Engelse Old Bed­ford Riv­er of ‘oude riv­i­er in Bed­ford’, voor de anglo­foben onder ons. Par­al­lax meende dat de aarde onmo­gelijk bol kon zijn, omdat hij andere boten kon zien liggen op delen van de riv­i­er die eigen­lijk door de curve van de aarde ver­stopt zouden moeten zijn. Enkele jaren lat­er werd met het Bed­ford Lev­el Exper­i­ment bewezen dat die obser­vaties ontston­den door een fenomeen dat het licht boven het aar­dopper­vlak buigt en de illusie geeft van een plat­te aarde. Met behulp van een paar houten palen en een ver­rek­ijk­er werd dit effect tegenge­gaan en het bewi­js van de bolle aarde geleverd. Iedereen die enige ervar­ing heeft met com­plot­the­o­ris­ten kan al raden dat nie­mand over­tu­igd was van zijn ongelijk en dat het idee van de plat­te aarde bleef voortleven. De UZS werd in de jaren 50 omgevor­md tot de ‘Flat Earth Soci­ety’. Ze genoten slechts matige bek­end­heid door enkele bemande expe­di­ties in de ruimte af te schilderen als pro­pa­gan­da, maar had­den maar een beperkt lede­naan­tal. De opkomst van mul­ti­me­dia en het inter­net gaven nieuwe leden van over de hele wereld­bol echter een kans om hun the­o­rieën te delen en de beweg­ing begon enorm te groeien.

Na een invester­ing van 20.000 dol­lar en een sterk staalt­je alter­natief denkw­erk bewezen ze wat de rest van de wereld al meer dan 2000 jaar wist

More Truman than human

Hoe ziet de aarde er dan wel uit? Niet geheel ver­rassend zijn niet alle com­plot­the­o­reti­ci het hier over eens. Waar ze het wel volledig eens over zijn, is dat elke over­heid ter wereld, de volledi­ge weten­schap en in een dubieus samen­werk­ingsver­band ook Hol­ly­wood samen in het com­plot zit­ten. Over de echte vorm van de aarde is nog geen con­sen­sus bereikt. Het meren­deel van de com­plot­the­o­reti­ci ziet de aarde als een ronde schi­jf, waar­van de noord­pool het mid­delpunt is. Die pan­nenkoek­w­ereld wordt afgescher­md door een gigan­tis­che ijs­muur die wij ken­nen als Antarc­ti­ca en het hee­lal dat we boven onze hoof­den zien is niets meer dan een gigan­tis­che koe­pel waar enkel de illusie van hemel­lichamen op gepro­jecteerd wordt. Het doet denken aan de ‘Tru­man Show’, een film over een man die een groot deel van zijn lev­en onbe­wust door­brengt in een gigan­tis­che koe­pelvormige tele­visieset. Vol­gens de Soci­ety is elke mens een Tru­man, die zijn hele lev­en voorgel­o­gen wordt en onwe­tend onder een grote koe­pel leeft. Zij zien het als hun taak de ‘waarheid’ te ver­sprei­den en de leu­gens van de ‘weten­schap’ te ont­maskeren. 

Cijfers liegen niet 

De aan­hang­ers van de plat­te aarde lat­en het natu­urlijk niet bij woor­den, ze proberen ook op elke mogelijke manier hun gelijk te bewi­jzen. Zo is er bijvoor­beeld een exper­i­ment opgezet door een groep bin­nen de Soci­ety. Met de hulp van een spe­ci­aal kom­pas ter waarde van een indruk­wekkende 20.000 Amerikaanse dol­lars (het kom­pas werkt met lasers in plaats van de oude, saaie mag­neten, red.) wilden de Globe­busters, zoals de groep zichzelf noemt, voor eens en alti­jd komaf mak­en met het gekke idee dat we op een pla­neet wonen. Hun hypothese was, dat als de aarde echt om zijn eigen as zou draaien, een kom­pas die beweg­ing ook zou mak­en. Het exper­i­ment werd tot driemaal her­haald en telkens werd de rotatie van de aarde bewezen, maar alweer was dit onvol­doende om de groep van mening te doen veran­deren. Na een invester­ing van 20.000 dol­lar en een sterk staalt­je van alter­natief denkw­erk had­den ze dus enkel bewezen wat de rest van de wereld al meer dan 2000 jaar wist. 

Zie geen kwaad, spreek geen kwaad

Gelukkig neemt Scham­per geen genoe­gen met de resul­tat­en van anderen, dus gin­gen we zelf op onder­zoek uit. Het exper­i­ment gaat als vol­gt: we gooien een bolvormig object door een vlakke straat. Laat ons lukraak een object selecteren: een globe, bijvoor­beeld. Als de aarde echt bol is, zou de curve con­stant moeten zijn en zou de bal alti­jd van een helling moeten rollen. Als de bal na een tijd­je stil bli­jft liggen, is het bewezen dat de aarde eigen­lijk plat is. Toen we het exper­i­ment uitvo­er­den kwam de globe tot stil­stand. Zo bewezen we onom­stotelijk dat de aarde plat is.

Voor­dat u ‘enter’ indrukt op uw bij­zon­der zorgvuldig geschreven klacht­mail naar onze (zeer bek­wame, red.) redac­tie, of deze edi­tie neer­legt om onmid­del­lijk meteen uw ken­nis­senkring te halv­eren door uw plot­selinge geloof in de plat­te aarde te uiten, moet er bij ons exper­i­ment een kleine kant­teken­ing gemaakt wor­den. Als echte proef om de platheid van onze aarde te meten, is voorge­noemd exper­i­ment natu­urlijk belache­lijk. Het dient eerder als voor­beeld van hoe de Soci­ety zijn waanideeën opbouwt. Een Flat Earth­er is enorm scep­tisch en wantrouwig, ze geloven niets dat ze niet met hun eigen ogen zien. Voeg daar dan een gigan­tis­che lad­ing kromme log­i­ca aan toe, en de idee dat Hol­ly­wood ons voor­liegt door ruimtereizen in scène te zetten komt bij­na vanzelf. Iro­nisch genoeg zouden Flat Earth­ers zeer bek­wame weten­schap­pers zijn door hun nieuws­gierig en kri­tis­che denken, mocht­en ze niet echt geloven dat we op een pan­nekoek wonen.