Het klimaatprotest waar je niets over hoorde

Acties in Feluy, Antwerpen en Brussel

Tussen 26 en 28 okto­ber protes­teerde actiegroep Code Rood tegen de uit­stoot van fos­siele brand­stof­fen. Dat deden ze met acties tegen Total­En­er­gies in het Hene­gouwse Feluy, Antwer­pen en Brus­sel. Vol­gens Code Rood waren ongeveer duizend deel­ne­mers betrokken bij de mas­s­aprotest. Het was de vierde grote actie van de organ­isatie, die zich een burg­er­lijke onge­hoorza­amhei­ds­be­weg­ing tegen de fos­siele indus­trie noemt.

In Feluy blok­keerde Code Rood spoor­we­gen en een rond­punt op de site van Total­En­er­gies. Het energiebedri­jf gebruikt dat ter­rein om fos­siele brand­stof­fen op te slaan en te dis­tribueren, kun­st­stof te pro­duc­eren en onder­zoek te voeren. Door het ver­vo­er van fos­siele brand­stof­fen rond de site onmo­gelijk te mak­en, wilde de actiegroep deze activiteit­en stil­leggen. In de Antwerpse haven gebeurde het­zelfde: een groep activis­ten versperde de toe­gangswe­gen tot de sites van Total­En­er­gies. Ze sloten de weg af met hekken, fiet­sen en ander mate­ri­aal en haak­ten de armen in elka­ar. De blokkade in Feluy duurde zo’n der­tig uur. In Antwer­pen greep de poli­tie in met arresta­ties en waren alle activis­ten na vijf uur ver­wi­jderd uit de haven. Op 28 okto­ber vol­gde nog een demon­stratie voor het hoofd­kan­toor van Total­En­er­gies in Brus­sel. Daar lagen de actievo­erders beweg­ingsloos voor de ingang van het kan­toor, bespat met toneel­bloed.

Het bedri­jf maakt zich vol­gens de demon­stran­ten schuldig aan vervuil­ing en uit­buit­ing

Met de acties wilde Code Rood de aan­dacht ves­ti­gen op de activiteit­en van Total­En­er­gies en die een halt toeroepen. Het bedri­jf maakt zich vol­gens de demon­stran­ten schuldig aan vervuil­ing en uit­buit­ing en draagt bij aan de schend­ing van de inter­na­tionale recht­en van de mens. In een pers­bericht verk­laart de beweg­ing: “Col­lec­tief welz­i­jn en de gezond­heid van onze ecosys­te­men zouden belan­grijk­er moeten zijn dan ein­de­loze economis­che groei en con­sump­tie. Ons belast­inggeld zou moeten gaan naar een recht­vaardi­ge toekomst, niet naar grootvervuil­ers die winst in eigen zak steken.” Het mas­s­aprotest van eind okto­ber moest aan­to­nen dat een grote groep mensen akko­ord is met die stelling en dus bedri­jven als Total­En­er­gies vero­ordeelt.

Er wer­den heel wat mid­de­len ingezet om de acties te ver­mi­j­den en te beëindi­gen. Zow­el in Feluy als in Antwer­pen wer­den grote aan­tallen poli­tieagen­ten gemo­biliseerd om te anticiperen en toe te zien op de blokkades. In Antwer­pen wer­den vol­gens Code Rood 270 deel­ne­mers admin­is­tratief aange­houden. Er zouden ook acht neu­trale toeschouw­ers gear­resteerd zijn: zes advo­cat­en van de Franstal­ige Mensen­recht­en­li­ga en twee jour­nal­is­ten. Voor de arresta­ties werd gebruikge­maakt van bussen van De Lijn.

Reactie van de pers

Code Rood noemde de acties een groot suc­ces: de werk­ing van Total­En­er­gies werd ver­sto­ord en er ging aan­dacht naar het protest. Al valt het op dat die aan­dacht niet over­al even sterk is. De Franstal­ige pers reageerde snel op de acties en rap­por­teerde over het alge­meen gede­tailleerd en met ver­schil­lende updates. Ver­schil­lende Vlaamse nieuws­bron­nen gin­gen daar­ente­gen veel min­der in op de protesten. Vooral de VRT was opval­lend afwezig in vergelijk­ing met haar Waalse tegen­hang­er RTBF. Online ver­scheen er slechts één artikel, waarin met min­der dan driehon­derd woor­den een schets werd gemaakt van de blokkades in Antwer­pen. Het artikel beschreef de reac­tie van  burge­meester De Wev­er. Er staat één zin over de actie in Feluy. In andere Vlaamse nieuws­bron­nen zoals Het Laat­ste Nieuws en De Mor­gen ver­sch­enen meer artikels, maar het ver­schil met de Waalse pers is groot. Zo pub­liceerde RTBF een langer artikel met meerdere updates en zelfs een focus op de Antwerpse tak van de acties. Ook bij de com­mer­ciële Franstal­ige pers schreven jour­nal­is­ten heel wat meer over de protesten dan hun Ned­er­land­stal­ige col­le­ga’s.

“Het voelt als een vorm van cen­su­ur”- Code Rood

Code Rood reageert

Een van de woord­vo­erders van Code Rood geeft ons uit­leg over dit ver­schil in bericht­gev­ing. “Wat er juist achter de wis­se­lende bericht­gev­ing zit, bli­jft gis­sen. Het feit dat de VRT nauwelijks ver­slag heeft gedaan was enigszins ver­rassend gezien de schaal van de actie. Het voelt als een vorm van cen­su­ur”, aldus Code Rood. Zo stellen zij uit ervar­ing dat de Franse media zich meer proac­tief opstellen naar hen toe. “Maar op de actie zelf ver­na­men wij ook dat alle media en het pub­liek op voor­hand wer­den tegenge­houden bij een van de twee weg­blokkades, enkele kilo­me­ters verder. Zelfs mensen in het bez­it van een per­skaart mocht­en niet door, wat heel onge­bruike­lijk is. De bericht­gev­ing over onze grootschalige acties was niet in pro­por­tie.”

“Het feit dat de VRT nauwelijks ver­slag heeft gedaan was enigszins ver­rassend”

Over de dynamiek met de poli­tie stelt een van de woord­vo­erders: “Onze inter­ac­ties met de poli­tie zijn beperkt, maar ver­schillen wel bin­nen Vlaan­deren en Wal­lonië. Dit zou gelinkt kun­nen zijn aan het poli­tiek land­schap bin­nen de lands­de­len. In vergelijk­ing met onze vorige actie, die gericht was op de lucht­vaartin­dus­trie, was de reac­tie nu min­der repressief. Het doel­wit van onze actie bepaalt dus ook hoe de poli­tie reageert. Maar er was wel een grote alertheid in aan­loop van dit protest, in zow­el Vlaan­deren als Wal­lonië.” Zo was er een samen­schol­ingsver­bod in Hene­gouwen. In Brus­sel wer­den mensen met het profiel van een activist gecon­troleerd, bijvoor­beeld omdat ze een grote rugzak bij zich had­den. 

Wantrouwen in de openbare omroep

Kan de gebrekkige ver­slaggev­ing van de VRT te wijten zijn aan par­ti­jdigheid? Vol­gens veel pro­gressieve stem­mers wel: uit een onder­zoek van de uni­ver­siteit van Antwer­pen blijkt namelijk dat velen onder hen het gevoel hebben dat de media rechtse par­ti­jen bevo­orde­len. Daar­naast moet het bestu­ur van de VRT de Vlaamse regering ide­ol­o­gisch weer­spiege­len, op vier onafhanke­lijke bestu­ur­ders na. De open­bare omroep wordt dus geleid door een over­we­gend con­ser­vatieve groep.

Anderz­i­jds blijkt uit datzelfde onder­zoek dat de media alge­meen min­der par­ti­jdig zijn dan wordt gedacht. Toch ontstaan er recent vak­er con­tro­ver­s­es waarin de relatie tussen de open­bare omroep en poli­tiek aan de kaak wordt gesteld.