Wetenschapskort: Nobelprijswinnaars

Literatuur

Hoezee voor onze zuider­bu­ren, want Frankrijk heeft na vijf­tien man­nen voor het eerst een vrouwelijke winnares van de Nobel­pri­js voor Lit­er­atu­ur. Annie Ernaux kreeg de pri­js voor haar gro­ten­deels auto­bi­ografis­che oeu­vre waarin ze vol­gens het comité “met moed en klin­is­che scherpte de wor­tels, vervreemdin­gen en col­lec­tieve beperkin­gen van het per­soon­lijke geheugen blootlegt.” Haar werk behan­delt de grote mod­erne thema’s: economis­che klasse, gen­der, en gevoe­lens als jaloezie, schaamte en verned­er­ing. Nu Ernaux een plaat­sje heeft tussen andere win­naars als Camus en Sartre, voelt de 82 jaar oude schri­jf­ster zich gemo­tiveerd om verder belan­grijke thema’s aan te kaarten. Veel van haar boeken zijn in het Ned­er­lands ver­taald, wat elk excu­us om niet naar de bib­lio­theek te ren­nen voor een exem­plaar weg­neemt.

Fysiologie en geneeskunde

Inter­esse in geschiede­nis en toch de Nobel­pri­js voor Fys­i­olo­gie en Geneeskunde win­nen? Het kan! Svante Pääbo, grond­leg­ger van de pale­o­ge­net­i­ca, deed het. Zijn door­braak was het klo­nen van DNA van mum­mies. De Nobel­pri­js won hij dankz­ij een meer op de mens toepas­bare ont­dekking. Pääbo slaagde erin om het genoom van de nean­derthaler uit te lezen. Ook ont­dek­te hij een (nu al niet meer zo) nieuwe men­sachtige, de deniso­va­mens of Homo deniso­va. Na ‘The Human Genome Project’, een project waarmee weten­schap­pers poog­den het menselijk genoom in z’n volledigheid bloot te leggen (maar daar slechts deels in slaag­den), gebruik­te hij dezelfde tech­niek, maar met veel oud­er en veel min­der DNA. Door een ‘gene flow’ of uitwissel­ing van genetisch mate­ri­aal tussen ver­schil­lende pop­u­laties, hier tussen de deniso­viër en de nean­derthaler, wer­den hun genen ver­mengd en zijn ze nog alti­jd rel­e­vant voor ons genoom in vergelijk­ende stud­ies. De genetis­che restanten hebben nog steeds een invloed op de werk­ing van ons immuun­sys­teem.

Economie

Waarschi­jn­lijk het buiten­been­t­je, omdat het stiekem geen echte Nobel­pri­js is, maar de ‘Pri­js van de Zweedse Rijks­bank voor Economis­che Weten­schap­pen ter nagedacht­e­nis aan Alfred Nobel’. Zie het gerust als de de Nobel­pri­js van den Aldi. Deze ging naar Ben Bernanke, Dou­glas Dia­mond en Philip Dyb­vig. Kort samengevat lijkt het alsof ze met hun onder­zoek naar banken het warm water opnieuw uitvon­den met baan­brek­ende stellin­gen als ‘banken lenen uit en investeren’. Verder spreken ze zich met hun onder­zoek uit tegen klassieke antikap­i­tal­is­tis­che boutades, zoals ‘de banken beste­len ons’, die we steeds vak­er horen – zek­er in peri­odes van economis­che malaise. Dat doen ze door te onder­bouwen waarom banken belan­grijk zijn. Zo stellen ze dat banken onze economie overeind houden, zelfs in peri­odes van glob­ale recessies en toren­hoge energiepri­jzen. Mocht iemand een teleti­jd­ma­chine hebben, stu­ur hun onder­zoek dan eens naar Dex­ia anno 2008.