Oorspronkelijk gepubliceerd op 3/11/2019 – 19:40 door Katrien VandenbroeckOshin Casteels
Dit artikel werdt oorpronkelijk gepubliceerd op de oude Schamper site. Toen deze uit gebruik werd genomen, werden alle artikels overgezet.
“Bij dingen die ik in de media breng, stel ik mij altijd de vraag: ‘Kan dit verbindend werken?’” En in het geval van deze studie bleek dat een onmogelijk opzet. Na de publicatie in een bekend wetenschappelijk tijdschrift, spreidde het onderzoek van Professor Sociale Psychologie Alain Van Hiel zich overal: eerst gespot door een blog, dan via Reddit duizenden keren bekeken, daarna kwam het in de Amerikaanse Youtubereeks ‘Big Think’ terecht en ten slotte in De Morgen onder de titel ‘Nieuwe studie: wie minder empathisch is, denkt vaker rechts’. “Ik kan alleen maar zeggen dat ik het nooit in de pers gewild heb”, vertelt een treurige Van Hiel.
Wat hield uw onderzoek juist in?
“Eerst en vooral is er een hele onderzoekstraditie over ideologische houdingen, in dit geval ging het over autoritarisme. Je moet dus dieper gaan in het psychologische systeem. Adorno en collega’s hebben die rechtsigheid benoemd als autoritarisme, en er een meting voor ontwikkeld. ‘Rechts zijn’ heeft volgens hen betrekking op mensen die traditioneel zijn en de neiging hebben autoriteit en leiders te volgen. Bovendien staan ze volgens de onderzoekers niet erg positief tegenover mensen die de conventionele normen en waarden niet volgen. De buitenstaanders van de maatschappij, zeg maar. In ons onderzoek hebben we onderzocht of autoritarisme en opinies over ongelijkwaardigheid van groepen gelinkt kunnen worden aan emotionele en cognitieve intelligentie.”
Ik ben niet de linkse rakker die hier representatief zou zijn voor de Universiteit Gent.
Wat waren de onderzoeksresultaten?
“De conclusie was dat er er bij mensen met minder emotionele en cognitieve bekwaamheden meer kans is dat ze zich aan de rechterkant van het politieke spectrum bevinden. Dat wil zeggen, aan de kant van de groep die hoger scoort op autoritarisme en bij mensen die ongelijkheid geen groot probleem vinden. Natuurlijk is dit geen volmaakt verband, je kan niet veralgemenen dat elke linkse mens zus is en elke rechtse mens zo.”
“Als de resultaten andersom geweest waren, zou ik het trouwens eveneens hebben gepubliceerd. Ik ben niet de linkse rakker die hier representatief zou zijn voor de Universiteit Gent, noch de rechtse rakker die dat net niet zou zijn. Ik ben politiek en ideologisch tamelijk onthecht, misschien wel door al dat onderzoek dat ik deed. Als ik te veel betrokken zou zijn, dan zou ik ongeschikt zijn om dit soort onderzoek te doen. Zo simpel is het.”
Wat vond u zelf van de reacties die op het artikel kwamen?
“Ik heb al ervaring met een soortgelijk artikel rond cognitieve vaardigheden en wist dus dat dit heel wat reacties zou teweegbrengen. In dit geval kwamen die vooral van rechtsgezinde mensen. Sommigen zien erin de bevestiging dat academici neerkijken op het gewone volk, wat spijtig is. Anderen lijken te denken dat ik het onderzoek zo opzette, dat het de resultaten genereerde die ik zelf wilde. Dat zijn twijfels over mijn integriteit als wetenschapper, wat ik ook erg vind. Ik ben wetenschapper en zit niet aan eender welke kant van de meningenfabriek. Als mensen beleefd reageren, stuur ik soms een mail terug. Mensen zijn dan verwonderd. Op boertige en onbeleefde berichten reageer ik niet, daar begin zelfs ik niet aan. Maar als psycholoog snap ik dat het voor sommigen op de één of andere manier moeilijk verteerbaar kan zijn.”