De hypocrisie van de ecologische voetafdruk

Om de tox­is­che omgev­ing wat beter te schet­sen, keren we eerst even terug in de tijd. Exxon­Mo­bil, een van de groot­ste olie- en gas­bedri­jven ter wereld, heeft in 1957 ont­dekt hoe schadelijk CO₂ is. Ik bespaar u het reken­werk: dit is meer dan 63 jaar gele­den. Deze ont­dekking werd mooi geheimge­houden en in de jaren die vol­gden werd actief gew­erkt aan het ver­doeze­len en ver­draaien van infor­matie. Exxon was daar niet alleen in: op het vlak van kli­maats­cep­sis vor­m­den alle olie- en gas­bedri­jven één front. 

BP (vroeger British Petro­le­um) wist echter dat kli­maa­ton­tken­ning niet alti­jd trendy ging bli­jven en nam alvast de voortrekker­srol op zich op het vlak van green­wash­ing. In 2005 lanceerde de oliegi­gant een uit­ge­brei­de cam­pagne die het Amerikaanse volk moest informeren over hun car­bon foot­print. Die kon boven­di­en vlot berek­end wor­den via BP’s car­bon foot­print cal­cu­la­tor die een jaar eerder in het lev­en was geroepen. Deze CO₂-voetafdruk is een onderdeel van je ecol­o­gis­che voetafdruk, namelijk hoeveel CO₂ je uit­stoot als gevolg van je dagelijkse activiteit­en. Het feit dat uit­gerek­end BP zich zor­gen lijkt te mak­en over de CO₂-uit­stoot van de bevolk­ing, doet uit­er­aard goede inten­ties ver­moe­den. De cam­pagne was razend suc­cesvol. Van 2005 tot 2010 kende de term ‘car­bon foot­print’ een enorme groei in pop­u­lar­iteit.

De con­sument wordt met de vinger gewezen in een wereld vol con­sump­tiemogelijkhe­den die hij niet beheerst

Het doel van deze cam­pagne was natu­urlijk de aan­dacht aflei­den van de echte oorza­ak van CO₂-uit­stoot door mensen te lat­en focussen op hun eigen con­sump­tie. Zo ver­wi­jdert BP zichzelf uit het plaat­je en wordt de gewone burg­er een soort van min­isu­per­held die met zijn dagelijkse acties het kli­maat­prob­leem kan oplossen. Het prob­leem is dat mensen nu inder­daad denken dat ze met die kleine acties grote veran­derin­gen teweeg kun­nen bren­gen. Begri­jp me niet ver­keerd. Ik ontken het belang van een her­bruik­bare drink­fles en dergelijke toe­s­tanden niet, alleen moet het maatschap­pelijk besef komen dat er grootschalige struc­turele veran­der­ing nodig is als we ook maar iets beduidend aan de kli­maat­prob­lematiek willen doen.

De CO₂-voetafdruk is trouwens hele­maal niet real­is­tisch. We zijn sinds 1957 steeds afhanke­lijk­er gewor­den van afgelei­de pro­ducten van fos­siele brand­stof­fen. De con­sument wordt cen­traal gezet en met de vinger gewezen in een wereld vol con­sump­tiemogelijkhe­den die hij niet beheerst. De meeste goed­eren die een con­sument koopt, zijn immers al gepro­duceerd en direct beschik­baar. Boven­di­en hebben onder­zoek­ers aan het MIT ont­dekt dat zelfs een per­soon die in een opvang­cen­trum verbli­jft en zich voedt bij soep­keukens, een onhoud­baar hoge CO₂-voetafdruk zou hebben.

Het feit dat fos­siele brand­stof­fen de basis zijn van ons energiesys­teem maakt het dus voor elk indi­vidu onmo­gelijk om een accept­abele afdruk te hebben. Hoe ver­rassend.