‘For The Record’: Amazon

Door

Na Poetin, Netanyahu, Viktor Orban, Khamenei, en Peter Magyar, legt 'For The Record' deze keer het online megabedrijf Amazon onder haar vergrootglas.

Het ver­haal van de sticht­ing van Ama­zon vol­gt de brede lij­nen van de algemene ontstaans­mythe van de self­made tech­mil­jar­dair. Een (relatief) jonge man uit de mid­den­klasse start een klein project in zijn garage. En pief poef paf bouwt hij dat na enkele van jaren bloed, zweet en tra­nen – en roofzuchtige han­del­sprak­tijken – uit tot een mega­cor­po­ratie die mil­jar­den waard is. 

De mythe van Ama­zons ontstaan gaat als vol­gt: der­tig­jarige Jeff Bezos was geob­sedeerd door het opkomende en snel­groeiende inter­net, en wilde zich daarin posi­tioneren. In 1994 diende Bezos zijn ontslag in bij hedge­fonds D.E. Shaw & Co. en startte hij een dig­i­tale boeken­winkel vanu­it zijn garage. Vier jaar lat­er brei­d­de Ama­zon zich uit tot het verkopen van CD’s en kort daar­na liet de site voor het eerst externe verkop­ers toe. Met snel­heid en gemak als groot­ste troeven groei­de Ama­zon snel, maar maak­te tot 2003 geen winst. 32 jaar lat­er telt Ama­zon van­daag 1,5 miljoen werkne­mers, 1200 waren­huizen, en maar lief­st 310 miljoen gebruik­ers. Het heeft zich uit­ge­breid tot ver­schil­lende sec­toren zoals stream­ing en big tech en verkoopt wereld­wi­jd zowat alles wat een con­sument zou kun­nen bedenken. 

(Illegaal) Monopolie

Het is onmisken­baar dat de voor­ma­lige online boekverkop­er van­daag een van de groot­ste bedri­jven ter wereld heeft neergezet. Maar Ama­zons dom­i­nantie is alles­be­halve onschuldig. In 2023 werd Ama­zon aangeklaagd door de Amerikaanse fed­erale han­delscom­missie (FTC). Ama­zon zou vol­gens de FTC een ille­gaal monop­o­lie zijn. Niet van­wege haar grootte, maar van­wege haar uit­slui­tende mark­t­prak­tijken. Door haar agressieve pri­jsstelling en prod­uct­s­e­lec­tie zou Ama­zon con­cur­ren­tie beperken en nieuwe spel­ers op de markt qua­si onmo­gelijk mak­en. 

Beeld: Samuel Bock­en

Een van de beste voor­beelden van Ama­zons wurggreep­tac­tieken tegen­over haar con­cur­ren­tie is haar over­name van Quid­si. Quid­si was het bedri­jf achter enkele online winkels van 2005 tot haar over­name door Ama­zon in 2010. Ze verkocht via Diapers.com baby­luiers en werd snel een van de groot­ste online detail­han­de­laren. Om Quid­si goed­kop­er te kun­nen overne­men startte Ama­zon een pri­jzenoor­log tegen de han­de­laar. Ama­zon verkocht luiers tegen extreem lage pri­jzen waarop het zelf ver­lies draaide. Zo werd Quid­si kapot gecon­cur­reerd en daalde haar mark­t­waarde, waar­door Ama­zon het voor 535 miljoen dol­lar kon overne­men in 2010. In 2017 sloot Ama­zon de deuren van Quid­si per­ma­nent na een finan­cieel teleurstel­lende peri­ode. 

Relatie met werknemers

Ama­zon heeft lang een com­plexe relatie gehad met haar werkne­mers. Haar web­site benadrukt het belang van de miljoe­nen werkne­mers bij het suc­ces van het bedri­jf, maar de realiteit kent ver­schillen. Slechte werkom­standighe­den, werkne­mers die in waren­huizen uren aan een stuk moeten door­w­erken en in flessen moeten plassen, en klokken­lu­iders die meteen ontslaan wor­den. Het is duidelijk dat Ama­zons gebrek aan onschuld tegen­over con­cur­renten ook intern geldt. Ama­zons mark­t­dom­i­nantie werd dus op alle vlakken met bloed gesme­den.