Het diploma onder vuur

Met een diplo­ma op zak lijken de poorten naar een suc­cesvol lev­en voor je open te gaan. Work hard, play hard. Maar wat als je na dit fel­begeerde papiert­je niet achter een bureau, maar op de bank belandt? Voor steeds meer afges­tudeerde hoogopgelei­den lijkt dit de realiteit te zijn. Hoewel een diplo­ma op zak nog alti­jd de werkzek­er­heid ver­g­root – hoogopgelei­den vor­men nog alti­jd de kle­in­ste groep werk­lozen – neemt de werk­loosheid onder mas­ter-alum­ni toe.

Werkgev­ers zouden zogezegd vol­gens de anti-diplo­makant van het debat geen belang meer hecht­en aan het diplo­ma-gegeven. Heel het sys­teem dat de voor­bi­je twee gen­er­aties werd opgelegd: goede stud­ies, goed diplo­ma, goede baan, zou voor mensen te veel van het goede zijn geweest. Het prob­leem? Een diplo­ma behalen is niet meer vol­doende onder­schei­dend. Uni­ver­si­taire stud­ies ver­liezen als­maar hun waarde in de ogen van de aan­klagers van­wege haar pop­u­lar­iteit.

Door een teruglopend aan­tal vaca­tures en werkgev­ers met hogere eisen vis­sen afges­tudeer­den zon­der mas­ter­diplo­ma vak­er achter het net

Stelling 1: Er zijn te veel studenten

Uit het schoolver­later­srap­port dat door de VDAB werd opgesteld in 2025 kun­nen er enkele con­clusies getrokken wor­den. Enerz­i­jds stelt de VDAB mee vast dat er een sti­jging plaats­gevon­den heeft bij het aan­tal schoolver­laters met een mas­ter­diplo­ma. Uit hun cijfers blijkt het aan­tal afges­tudeer­den geste­gen te zijn met 8,6% in de peri­ode 2020–2024, wat al op zich een kor­tere ter­mi­jn is om naar te kijken. Op lan­gere ter­mi­jn blijkt er een sti­jging te zijn in het aan­tal masterdiploma’s in de peri­ode 2012–2024 van 28,9%. In absolute cijfers wer­den er in 2024 maar lief­st 22.441 masterdiploma’s uit­gereikt in Vlaan­deren. Dus er kan gezegd wor­den dat de stelling dat er meer afges­tudeer­den zijn met de realiteit strookt. Daar­bij moet de nuance aange­bracht wor­den dat deze sti­jging niet uniek is: in geheel Europa neemt het aan­tal hoogopgelei­den toe. Deze sti­jging zegt op zichzelf niet zoveel over de werk­loosheid.

Bepaalde afges­tudeer­den kam­p­en wel degelijk met prob­le­men in betrekking tot hun werkzek­er­heid, maar de cijfers geven geen doemscenario’s weer voor de stu­dent

Stelling 2: Studenten belanden in de werkloosheid

Wat dan met de werkgele­gen­heid van die gegroei­de hoop afges­tudeerde stu­den­ten? Het tweede tege­nar­gu­ment is dat afges­tudeer­den en masse in werk­loosheid belanden na hun stud­ies. Dit blijkt zeer afhanke­lijk te zijn van de spec­i­fieke stud­ies. Bij de pro­fes­sionele bach­e­lors in 2025 sco­orde Muziek en Podi­umkun­sten het slechtst: de werk­loosheid na een jaar bedroeg 11,9%. Boven­di­en vin­dt in 2025 een sti­jging ten opzichte van de voor­gaande jaren plaats bij de STEM-oplei­din­gen. Het zijn vooral de ICT-richtin­gen die hier de klap­pen opvan­gen. Door een teruglopend aan­tal vaca­tures en werkgev­ers met hogere eisen vis­sen afges­tudeer­den zon­der mas­ter­diplo­ma vak­er achter het net. Net als de voor­gaande jaren flo­r­eren de zor­go­plei­din­gen nog alti­jd; een logisch gevolg van het nijpende teko­rt aan zorg­per­son­eel. Onder de kleinere mas­tero­plei­din­gen – de oplei­din­gen met min­der dan 400 jaar­lijkse schoolver­laters – bieden dier­ge­neeskunde en tand­heelkunde absolute baanzek­er­heid: bei­de oplei­din­gen hebben een werk­looshei­ds­graad van nul pro­cent. Bij de grotere mas­tero­plei­din­gen – met meer dan 400 jaar­lijkse schoolver­laters –  scoren de sociale gezond­hei­dsweten­schap­pen het best (0,5%). Poli­tieke en sociale weten­schap­pen presteren daar het minst goed (5,6%). 

Stelling twee van het debat tegen het diplo­ma, dat afges­tudeer­den mas­saal thuis komen te zit­ten, sni­jdt geen hout. Bepaalde afges­tudeer­den kam­p­en wel degelijk met prob­le­men in betrekking tot hun werkzek­er­heid, maar de cijfers geven geen doemscenario’s weer voor de stu­dent. Op de arbei­ds­markt doen pro­fes­sionele bach­e­lors en mas­ters het nage­noeg gelijk: in 2025 mak­en schoolver­laters met een mas­ter­diplo­ma op zak nog alti­jd de kle­in­ste groep werk­zoek­enden uit (2,9%), een ontwik­kel­ing die vri­jwel iden­tiek is aan die van de pro­fes­sionele bach­e­lors (3,0%). De werk­loosheid bij Hoger Beroep­son­der­wi­js niveau 5 (HBO5) ligt iets hoger: 3,8%. Al met al tonen deze cijfers aan dat het behalen van dat fel­begeerde papiert­je nog alti­jd zijn vrucht­en afw­erpt, al zijn er ver­schillen tussen de studierichtin­gen.

Stelling 3: Werkgev­ers zijn min­der geïn­ter­esseerd in je diplo­ma

De derde en laat­ste stelling stelt dat werkgev­ers niet meer geïn­ter­esseerd zouden zijn in het welver­di­ende diplo­ma van de stu­dent die graag de arbei­ds­markt in wil vliegen. Uit de cijfers van de VDAB blijkt dat de dal­ing in het aan­tal vaca­tures bij het mas­ter­n­iveau het sterkst is. Ten opzichte van 2023 nam dit aan­tal in 2025 met 26,3% af. Bij vaca­tures zon­der diplo­mavereiste was de dal­ing met 14,4% een stuk klein­er. De krimp van het aan­tal mas­ter­va­ca­tures kan echter niet met volledi­ge zek­er­heid toegeschreven wor­den aan een ver­min­derde waarder­ing van het mas­ter­diplo­ma. 

Ook lijkt de meer­waarde van een diplo­ma op de arbei­ds­markt de afgelopen jaren niet min­der gewor­den. Zoals eerder ver­noemd bli­jft het per­cent­age werk­zoek­enden onder hoogopgelei­den laag en de VDAB geeft aan zich geen zor­gen te mak­en. Wel plaatst de VDAB de kant­teken­ing dat de cijfers van dit rap­port het meet­mo­ment van 30 juni 2025 betr­e­f­fen. Het dis­cours over afges­tudeerde mas­ter­stu­den­ten die moeil­ijk aan een baan ger­ak­en dateert van dit jaar en is dus niet meegenomen. Nochtans verwacht de VDAB dat bij een ver­slechterende economie elke werk­zoek­ende het lastiger zal hebben, ongeacht het diplo­ma. 

Al met al is dat fel­begeerde papiert­je niet plots gedoemd. Ondanks dat de vijver met hoogopgelei­de stu­den­ten steeds grot­er wordt, lijkt de waarde van het diplo­ma voor nu niet af te nemen. Zo bli­jft de werk­loosheid onder hoogopgelei­den laag. Dus als je je tij­dens devol­gende blok afvraagt of dat diplo­ma nog wel zin heeft: dat heeft het zek­er.