Hoe zit het met Gaza?

Even terug …

Google Maps heeft onlangs haar satel­li­et­beelden van de Gaza­s­trook geüp­datet en die tonen ver­woest­ing alom. Volledi­ge wijken en ste­den zijn plat­ge­gooid door een offen­sief van het Israëlis­che leg­er, thans bestem­peld als geno­cide door de Verenigde Naties. Willen we weten hoe het zo ver kon komen, dan moeten we terug naar 1947, toen het con­tro­ver­siële VN-verdel­ings­plan voor het man­daat­ge­bied Palesti­na werd aangenomen. Dat plan verdeelde Palesti­na in twee stat­en, een Joodse en een Palesti­jnse staat. De gren­zen wer­den getek­end in het nadeel van de Palesti­j­nen, die slechts 43% van hun thuis­land toegewezen kre­gen.

“Mensen­rechtenor­gan­isaties noe­men de Gaza­s­trook immers een open­lucht­gevan­ge­nis”

De Ara­bis­che lan­den en de Palesti­j­nen waren niet over­tu­igd van het plan en vie­len Israël bin­nen, maar Israël tri­om­feerde onverwachts en ver­dreef hon­derd­duizen­den Palesti­j­nen van hun thuis in de ‘Nak­ba’. Palesti­na werd defin­i­tief in twee ges­plitst: de Gaza­s­trook, onder Egyp­tis­che con­t­role, en de West­elijke Jor­daa­noev­er, gean­nex­eerd door Jor­danië. Veel Palesti­jnse vluchtelin­gen zocht­en hun toevlucht in de Gaza­s­trook, die zelf ook in 1967 door Israël werd bezet. Deze bezetting zou aan­houden tot 2005 en bestond indi­rect nog steeds vlak voor de oor­log. Met indi­rect bedoelt men zon­der mil­i­taire aan­wezigheid; mensen­rechtenor­gan­isaties noe­men de Gaza­s­trook immers een open­lucht­gevan­ge­nis.

Hamas bestu­urt sinds 2006 de Gaza­s­trook en is een Palesti­jnse poli­tieke, religieuze en mil­i­tante organ­isatie. Bij de ter­reuraan­val van Hamas op zeven okto­ber 2023 kwa­men meer dan duizend mensen om het lev­en en wer­den er ook mensen gegi­jzeld, waarop Israël Gaza bin­nen­viel en meer dan 70.000 Palesti­j­nen omk­wa­men.

Een aantal sleutelmomenten

Het wankele staakt-het-vuren 

Op tien okto­ber 2025 sloten Hamas en Israël een staakt-het-vuren en een vre­des­plan van 20 pun­ten onder impuls van pres­i­dent Trump. In dat akko­ord sprak­en Israël en Hamas af dat: 

• er een onmid­del­lijk staakt-het-vuren zou ingaan;
• Hamas alle 48 resterende dode en lev­ende Israëlis­che gijze­laars zou vri­jlat­en;
• Israël een groot aan­tal Palesti­jnse gevan­genen zou vri­jlat­en;
• het Israëlis­che leg­er zich uit een deel van de Gaza­s­trook zou terugtrekken;
• Israël meer human­i­taire hulp zou toe­lat­en in de Gaza­s­trook;
• een Nation­aal Comité voor het Bestu­ur van Gaza, onder super­visie van een inter­na­tionale Vre­desraad (voorgezeten door de VS), de Gaza­s­trook zal besturen;
• Hamas zich zal ont­wape­nen.

Van zodra het akko­ord ing­ing, trokken veel gevluchte Gaza­nen weer richt­ing het puin dat ze ooit hun thuis kon­den noe­men, hopend op voor­spoed. Van­daag staat vast dat het akko­ord van tien okto­ber een dode let­ter is gebleven. De ver­woest­ing in Gaza is zelfs toegenomen sinds het staakt-het-vuren. Vol­gens cijfers van het VN‑satellietcentrum UNOSAT is het aan­tal verni­etigde gebouwen sinds­di­en met nog eens negen pro­cent geste­gen. 

“Weinig tot niets van dat akko­ord is al in de prak­tijk omgezet”

Sinds okto­ber 2025 komt er wel meer voed­sel bin­nen in Gaza, maar dit is alleen voor de weinige Gaza­nen die dit kun­nen betal­en. 60 pro­cent van Gaza bli­jft bezet door Israël en het meren­deel van de mensen woont in ten­tenkam­p­en. 

In novem­ber 2025 werd het akko­ord van okto­ber aangenomen en erk­end door de Verenigde Naties via res­o­lu­tie 2803 van de VN-Vei­lighei­d­sraad. Het Nation­aal Comité is in jan­u­ari 2026 aangesteld, maar kan nog niet met haar werkza­amhe­den starten, omdat Israël aan de leden van het Comité de toe­gang tot Gaza ontzegt. Met andere woor­den: Gaza bli­jft tot nad­er order onder mil­i­taire bezetting met alle human­i­taire gevol­gen van dien. 

In juli 2026 besliste Hamas uitein­delijk om haar burg­er­lijk bestu­ur op te hef­fen; haar gewapende vleugel bli­jft even­wel bestaan. Lat­er die maand bereik­te Hamas een akko­ord waar­bij ze zouden over­gaan tot ont­wapen­ing, maar weinig tot niets van dat akko­ord werd al in de prak­tijk omgezet.

De Belgische erkenning van Palestina?

Een jaar gele­den steeg de druk bin­nen de regering om Palesti­na als staat te erken­nen. De fed­erale regering kwam toen overeen dat ze Palesti­na zou erken­nen, mits alle Israëlis­che gijze­laars wor­den vri­jge­lat­en en Hamas uit het bestu­ur van Palesti­na verd­wi­jnt. De eerste voor­waarde werd al in jan­u­ari inge­vuld en in juli kondigde Hamas zijn terugtrekking uit het bestu­ur aan. Coal­i­tiepart­ners cd&v en Vooruit drin­gen er nu op aan dat de erken­ning effec­tief plaatsvin­dt. Toch zal dat nog even duren, want min­is­ter van Buiten­landse Zak­en Prévot stu­urt diplo­mat­en ter plaatse om te ver­i­fiëren of die terugtrekking daad­w­erke­lijk heeft plaats­gevon­den. Pas wan­neer vast­staat dat bei­de voor­waar­den zijn vervuld, zal de regering het Konin­klijk Besluit tot juridis­che erken­ning onderteke­nen. 

Een nieuwe wind?

Op 26 okto­ber vin­den er verkiezin­gen plaats in Israël. Zo’n kleine zes miljoen Israëli’s zijn gerechtigd om een nieuwe ‘Knes­set’ (par­lement) te verkiezen. De uit­sla­gen zullen cru­ci­aal zijn voor het voortbestaan van Netanyahu’s regering, een men­gel­moes van rechtse tot extreem­rechtse par­ti­jen.

De groot­ste uitdager van Netanyahu is de cen­tris­tis­che par­tij Blauw en Wit. Momenteel ziet het er even­wel naar uit dat het resul­taat een min­der­hei­dspar­lement zal zijn, waar­bij geen enkele coal­i­tie een meerder­heid heeft. Als Blauw en Wit toch een over­win­ning uit de wacht sleept, bli­jft het afwacht­en wat hun plan zou zijn met Gaza.